II UZ 11/12

Sygn. akt II UZ 11/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 10 maja 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Halina Kiryło 
SSN Zbigniew Myszka 
 
w sprawie z wniosku M. R. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
z udziałem zainteresowanego M. M. 
o ustalenie istnienia bądź nieistnienia ubezpieczeń społecznych, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 maja 2012 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 30 listopada 2011 r.,  
 
oddala zażalenie. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z 30 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację M. 
R.od wyroku Sądu Okręgowego z 11 sierpnia 2011 r. w sprawie o ustalenie, 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, z udziałem zainteresowanego M. 
M., powołując się na art. 373 k.p.c. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że 11 sierpnia 
2011 r. profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej będący radcą prawnym, po 
ogłoszeniu wyroku przez Sąd Okręgowy, wniósł o sporządzenie jego uzasadnienia. 
Wniosek ten złożył w formie ustnej do protokołu. Sąd Apelacyjny uznał, że art. 466 
k.p.c. dający prawo do ustnego zgłoszenia w sądzie wniosku o doręczenie wyroku z 
uzasadnieniem nie dotyczy pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym i 

 
 
2 
uznał za nieskuteczny wniosek pełnomocnika o sporządzenie uzasadnienia 
zgłoszony do protokołu.  
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) 
art. 87 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na wyjściu 
przez Sąd Apelacyjny poza dopuszczalne granice wykładni, skonstruowaniu normy 
nieprzewidzianej przez ustawodawcę i oparcie rozstrzygnięcia na tej normie; 2) art. 
466 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że 
uniemożliwia on profesjonalnemu pełnomocnikowi złożenie wniosku o sporządzenie 
uzasadnienia wyroku ustnie do protokołu rozprawy publikacyjnej; 3) art. 328 w 
związku z art. 466 k.p.c., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, 
że pełnomocnik ubezpieczonej nie złożył skutecznie wniosku o sporządzenie 
uzasadnienia wyroku; 4) art. 328 § 2 w związku z art. 361 k.p.c., poprzez 
sporządzenie uzasadnienia bez wyjaśnienia w stopniu wystarczającym podstawy 
prawnej rozstrzygnięcia; 5) art. 369 § 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie; 6) art. 
369 § 2 k.p.c., poprzez jego zastosowanie pomimo niezaistnienia przesłanek jego 
zastosowania; 7) art. 373 w związku z art. 370 k.p.c., poprzez ich zastosowanie 
pomimo niezaistnienia przesłanek ich zastosowania. 
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżanego 
postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego 
rozpoznania. 
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w postępowaniu zwykłym strona 
lub reprezentujący ją pełnomocnik może złożyć wniosek o sporządzenie 
uzasadnienia wyroku do protokołu posiedzenia wyznaczonego w celu jego 
publikacji, gdyż art. 328 § 1 k.p.c. nie zawiera żadnego ograniczenia w tym 
względzie. W ocenie skarżącej dokonana przez Sąd Apelacyjny interpretacja art. 
466 k.p.c. pogarsza sytuację procesową strony działającej przez profesjonalnego 
pełnomocnika w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w 
stosunku do sytuacji procesowej takiej strony w postępowaniu zwykłym. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Stosownie do art. 125 § 1 k.p.c. pisma procesowe obejmują wnioski i 
oświadczenia stron składane poza rozprawą. Przepis ten wskazuje ogólną zasadę 

 
 
3 
obowiązującą w postępowaniu cywilnym, z której wynika, że czynności procesowe 
poza rozprawą dokonywane są w formie pism procesowych. Posiedzenia jawne 
dzielą się na rozprawy oraz inne posiedzenia jawne niebędące rozprawami. 
Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym (art. 326 § 2 k.p.c.), lecz po 
zamknięciu rozprawy (art. 316 § 1 in principio k.p.c.), co oznacza, że wniosek 
strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku, składany jest poza rozprawą i musi 
być złożony w formie pisma procesowego. Wyjątek od tej zasady ustanowiony 
został w art. 466 k.p.c., zgodnie z którym pracownik lub ubezpieczony działający 
bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić w sądzie właściwym ustnie do 
protokołu powództwo oraz treść środków odwoławczych i innych pism 
procesowych. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu w postępowaniu 
zwykłym wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może być złożony w 
formie ustnej do protokołu. O formie tego wniosku decyduje bowiem art. 126 k.p.c., 
a nie art. 328 § 1 k.p.c. Wskazać nadto należy, że wykładnia językowa art. 466 
k.p.c. jest jednoznaczna. Przepis ten dotyczy pracownika lub ubezpieczonego 
działającego bez adwokata lub radcy prawnego. Odstępstwo od jasnego i 
oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego jednoznacznym brzmieniem mogą 
uzasadniać tylko szczególnie istotne i doniosłe względy prawne, społeczne, 
ekonomiczne lub moralne. Przepis art. 466 k.p.c. ma na celu przyznanie 
podmiotom procesowym, z reguły nieposiadającym wiedzy prawniczej, uprawnień 
pozwalających na odstępstwo od formalnych wymagań obowiązujących w 
postępowaniu cywilnym. Udział profesjonalnego pełnomocnika po stronie 
pracownika lub ubezpieczonego powoduje, że względy, dla których ustanowiono 
powyższy przywilej, przestają istnieć (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 
kwietnia 2005 r., I PZ 44/05, OSNP 2006 nr 1-2, poz.16). W przypadku strony 
działającej przez adwokata lub radcę prawnego gwarancją skutecznego dokonania 
czynności procesowej jest właśnie fachowe zastępstwo, nie ma zatem w takim 
przypadku potrzeby odformalizowania reguł dotyczących czynności procesowych 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2000 r., I PKN 579/99, 
OSNAPiUS 2001 nr 15, poz. 488).  Prawidłowo zatem przyjął Sąd Apelacyjny, że 
wniosek o uzasadnienie wyroku zgłoszony przez radcę prawnego ustnie do 
protokołu nie był prawnie skuteczny. Stąd dwutygodniowy termin do wniesienia 

 
 
4 
apelacji, stosownie do art. 369 § 2 k.p.c., biegł od dnia, w którym upłynął termin do 
żądania uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia apelacji 
upłynął 1 września 2011 roku, zaś profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej wniósł 
apelację 19 października 2011 roku, a więc po upływie ustawowego terminu, zatem 
odrzucenie apelacji na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. przez 
Sąd drugiej instancji uznać należało za zasadne. 
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w 
związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak sentencji.