II UZ 11/11

Sygn. akt II UZ 11/11 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 26 maja 2011 r 
 
 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) 
SSN Roman Kuczyński 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca) 
 
w sprawie z wniosku J. K. 
przeciwko Zakład Ubezpieczeń Społecznych  
z udziałem P. K. 
o wznowienie postępowania, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 26 maja 2011 r., 
na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 
listopada 2010 r.,  
 
I. oddala zażalenie, 
II. przyznaje radcy prawnemu Rafałowi Z. tytułem kosztów 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
z 
urzędu 
w 
postępowaniu 
zażaleniowym od Skarbu Państwa (kasa Sądu Apelacyjnego) 
kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł powiększoną o podatek od 
towarów i usług.  
 
 

 
 
2 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny, działając na 
podstawie art. 410 § 1 k.p.c., odrzucił skargę J. K. o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 9 czerwca 2010 r., 
którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 20 lipca 2009 r. 
W skardze tej wnioskodawczyni wskazała na nierozpoznanie przez Sądy obu 
instancji 
istoty 
sprawy, 
którą 
była 
odmowa 
wznowienia 
postępowania 
administracyjnego i ponownego ustalenia jej uprawnień przez Zakład Ubezpieczeń 
Społecznych, co stanowi - w jej ocenie - okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 
403 § 2 k.p.c. 
Sąd Apelacyjny wskazał, że art. 403 § 2 k.p.c. stanowi o wykryciu nowych 
okoliczności faktycznych i dowodów, z którym nie może być utożsamiane 
nierozpoznanie przez sądy orzekające istoty sprawy. Tymczasem wśród wywodów 
skargi poświęconych w całości analizie przebiegu wcześniejszego postępowania 
pod kątem jego prawidłowości brak jest powołania się na wykrycie jakichkolwiek 
okoliczności faktycznych czy dowodów. Oznacza to, że mimo wskazania przez 
wnioskodawczynię na ustawową przesłankę wznowienia, podstawa ta faktycznie 
nie zaistniała.  
W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawczyni wniosła o jego 
uchylenie w całości, zarzucając naruszenie art. 403 § 2 k.p.c., poprzez przyjęcie, że 
nierozpoznanie istoty sprawy w sprawach zakończonych wyrokami Sądów obu 
instancji nie stanowiło okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie 
postępowania z przyczyny wskazanej w tym przepisie.  
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżąca domagała się 
ponownego ustalenia prawa do ubezpieczenia społecznego w oparciu o art. 83a 
ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a organ rentowy nie wydał 
decyzji w tym trybie. Brak właściwej decyzji wydanej w sprawie przez organ 
rentowy na podstawie art. 83a ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń 
społecznych stanowi okoliczność powodującą, że Sądy obu instancji nie rozpoznały 

 
 
3 
istoty sprawy. Nierozpoznanie istoty sprawy stanowi obiektywnie istniejącą 
okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 
403 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Zażalenie jest niezasadne.  
Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. można również żądać wznowienia w razie 
późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku 
prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, 
które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła 
skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżąca wskazuje na przesłankę 
wykrycia nowych okoliczności faktycznych, powołując się na nierozpoznanie istoty 
sprawy przez orzekające w sprawie Sądy. Tymczasem przez nierozpoznanie istoty 
sprawy rozumie się zaniechanie przez sąd zbadania materialnej podstawy 
dochodzonego roszczenia (tu: przedmiotu sprawy wynikającego z zakresu 
odwołania od decyzji organu rentowego), zaś w judykaturze Sądu Najwyższego 
przyjmuje się jednolicie, że możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 
403 § 2 in fine k.p.c. jest uzależniona od łącznego zaistnienia trzech przesłanek, po 
pierwsze - wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych faktów, które istniały 
w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane, po drugie - możliwości ich 
wpływu na wynik sprawy oraz po trzecie - niemożności skorzystania z nich przez 
stronę w poprzednim postępowaniu (por. między innymi postanowienia z dnia 7 
kwietnia 2010 r., II PZ 8/10, LEX nr 603833; z dnia 8 czerwca 2010 r., II PZ 12/10, 
LEX nr 619632; z dnia 10 listopada 2010 r., II UZ 29/10, LEX nr 707895 i powołane 
w nich orzeczenia). Podstawą wznowienia postępowania mogą być więc tylko takie 
nowe okoliczności faktyczne, które zaistniały przed rozstrzygnięciem sporu - w 
trakcie postępowania i przed jego zakończeniem. Wynika to z postawionego we 
wskazanym przepisie wymagania ich wykrycia, oznaczającego, że strona po 
uprawomocnieniu się wyroku uzyskała możliwość skorzystania z takiego faktu, o 
którym w poprzednim postępowaniu nie wiedziała i z tego względu nie mogła się na 
niego powołać. Inaczej mówiąc, podstawą wznowienia mogą być takie okoliczności, 
które zaszły przed rozstrzygnięciem sporu oraz uzasadniały przytoczony w pozwie 
(odwołaniu od decyzji organu rentowego) stan faktyczny. Omawiana przesłanka 

 
 
4 
wznowienia postępowania odnosi się zatem jednoznacznie do podstawy faktycznej 
wyroku, a nie jego podstawy prawnej. Z tych przyczyn za trafne należy uznać 
stanowisko Sadu Apelacyjnego, że nierozpoznanie przez sąd istoty sprawy nie 
stanowi uzasadniającej wznowienie postępowania okoliczności faktycznej, o której 
mowa w art. 403 § 2 k.p.c.  
Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 3941 
§ 3 w związku z art. 39814 k.p.c.