II UZ 17/12

Sygn. akt II UZ 17/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 24 maja 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Romualda Spyt (przewodniczący) 
SSN Beata Gudowska 
SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca) 
 
w sprawie z wniosku A. K. i M. R. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2012 r., 
zażalenia wnioskodawczyni Moniki Rataj na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 30 listopada 2011 r.,  
 
oddala zażalenie. 
 
 
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z 30 listopada 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację M. 
R. od wyroku Sądu Okręgowego z 11 sierpnia 2011 r. w sprawie A. K. i M. R., o 
ustalenie 
obowiązku 
ubezpieczenia, 
przeciwko 
Zakładowi 
Ubezpieczeń 
Społecznych, powołując się na art. 373 k.p.c. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że 11 
sierpnia 2011 r. profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej, będący radcą prawnym, 
po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Okręgowy, wniósł o sporządzenie jego 
uzasadnienia. Wniosek ten złożył w formie ustnej do protokołu. Sąd Apelacyjny 
uznał, że art. 466 k.p.c. dający prawo do ustnego zgłoszenia w sądzie wniosku o 
doręczenie wyroku z uzasadnieniem nie dotyczy pełnomocnika procesowego 
będącego radcą prawnym i uznał za nieskuteczny wniosek pełnomocnika o 
sporządzenie uzasadnienia zgłoszony do protokołu.  

 
 
2 
W zażaleniu na powyższe postanowienie M.R. zarzuciła naruszenie: 1) art. 
87 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na wyjściu 
przez Sąd Apelacyjny poza dopuszczalne granice wykładni, skonstruowaniu normy 
nieprzewidzianej przez ustawodawcę i oparcie rozstrzygnięcia na tej normie; 2) art. 
466 k.p.c., poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że 
uniemożliwia on profesjonalnemu pełnomocnikowi złożenie wniosku o sporządzenie 
uzasadnienia wyroku ustnie do „protokołu rozprawy publikacyjnej”; 3) art. 328 w 
związku z art. 466 k.p.c., poprzez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, 
że pełnomocnik ubezpieczonej nie złożył skutecznie wniosku o sporządzenie 
uzasadnienia wyroku; 4) art. 328 § 2 w związku z art. 361 k.p.c., poprzez 
sporządzenie uzasadnienia bez wyjaśnienia w stopniu wystarczającym podstawy 
prawnej rozstrzygnięcia; 5) art. 369 § 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie; 6) art. 
369 § 2 k.p.c., poprzez jego zastosowanie pomimo niezaistnienia przesłanek jego 
zastosowania; 7) art. 373 w związku z art. 370 k.p.c., poprzez ich zastosowanie 
pomimo niezaistnienia przesłanek ich zastosowania. 
Wskazując 
na 
powyższe 
zarzuty, 
skarżąca 
wniosła 
o 
uchylenie 
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do 
ponownego rozpoznania. 
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w postępowaniu zwykłym strona 
lub reprezentujący ją pełnomocnik może złożyć wniosek o sporządzenie 
uzasadnienia wyroku do protokołu posiedzenia wyznaczonego w celu jego 
publikacji, gdyż art. 328 § 1 k.p.c. nie zawiera żadnego ograniczenia w tym 
względzie. W ocenie skarżącej dokonana przez Sąd Apelacyjny interpretacja art. 
466 k.p.c. pogarsza sytuację procesową strony działającej przez profesjonalnego 
pełnomocnika w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w 
stosunku do sytuacji procesowej takiej strony w postępowaniu zwykłym. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Stosownie do art. 125 § 1 k.p.c. pisma procesowe obejmują wnioski i 
oświadczenia stron składane poza rozprawą. Przepis ten wskazuje ogólną zasadę 
obowiązującą w postępowaniu cywilnym, z której wynika, że czynności procesowe 

 
 
3 
poza rozprawą dokonywane są w formie pism procesowych. Posiedzenia jawne 
dzielą się na rozprawy oraz inne posiedzenia jawne niebędące rozprawami. 
Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym (art. 326 § 2 k.p.c.), lecz po 
zamknięciu rozprawy (art. 316 § 1 in principio k.p.c.), co oznacza, że wniosek 
strony o sporządzenie uzasadnienia wyroku, składany jest poza rozprawą i musi 
być złożony w formie pisma procesowego. Wyjątek od tej zasady ustanowiony 
został w art. 466 k.p.c., zgodnie z którym pracownik lub ubezpieczony działający 
bez adwokata lub radcy prawnego może zgłosić w sądzie właściwym ustnie do 
protokołu powództwo oraz treść środków odwoławczych i innych pism 
procesowych.  
Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w zażaleniu w postępowaniu zwykłym wniosek o 
sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może być złożony w formie ustnej do protokołu. O formie 
tego wniosku decyduje bowiem art. 125 k.p.c., a nie art. 328 § 1 k.p.c. Wskazać 
nadto należy, że wykładnia językowa art. 466 k.p.c. jest jednoznaczna. Przepis ten 
dotyczy pracownika lub ubezpieczonego działającego bez adwokata lub radcy 
prawnego. Odstępstwo od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego 
jego jednoznacznym brzmieniem mogą uzasadniać tylko szczególnie istotne i 
doniosłe względy prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne. Przepis art. 466 
k.p.c. ma na celu przyznanie podmiotom procesowym, z reguły nieposiadającym 
wiedzy prawniczej, uprawnień pozwalających na odstępstwo od formalnych 
wymagań obowiązujących w postępowaniu cywilnym. Udział profesjonalnego 
pełnomocnika po stronie pracownika lub ubezpieczonego powoduje, że względy, 
dla których ustanowiono powyższy przywilej, przestają istnieć (por. postanowienie Sądu 
Najwyższego z 21 kwietnia 2005 r., I PZ 44/05, OSNP 2006 nr 1-2, poz.16).  W przypadku strony 
działającej przez adwokata lub radcę prawnego gwarancją skutecznego dokonania 
czynności procesowej jest właśnie fachowe zastępstwo, nie ma zatem w takim 
przypadku potrzeby odformalizowania reguł dotyczących czynności procesowych 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2000 r., I PKN 579/99, 
OSNAPiUS 2001 nr 15, poz. 488).  Prawidłowo zatem przyjął Sąd Apelacyjny, że 
wniosek o uzasadnienie wyroku zgłoszony przez radcę prawnego ustnie do 
protokołu nie był prawnie skuteczny. Stąd dwutygodniowy termin do wniesienia 
apelacji, stosownie do art. 369 § 2 k.p.c., biegł od dnia, w którym upłynął termin do 

 
 
4 
żądania uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia apelacji 
upłynął 1 września 2011 roku, zaś profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej wniósł 
apelację 19 października 2011 roku, a więc po upływie ustawowego terminu, zatem 
odrzucenie apelacji na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. przez 
Sąd drugiej instancji uznać należało za zasadne. 
Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w 
związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak sentencji.