II USKP 7/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną W. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, który utrzymał w mocy decyzję ZUS odmawiającą ponownego ustalenia wysokości emerytury. Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów przejściowych (art. 194i i 194j ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność art. 25 ust. 1b tej ustawy z Konstytucją RP. Ubezpieczona, urodzona w 1953 r., domagała się ustalenia wysokości emerytury powszechnej od daty późniejszej niż faktycznie złożony wniosek (2013 r.), argumentując, że przepisy te dyskryminują ją w porównaniu z osobami urodzonymi wcześniej. Sąd Najwyższy uznał, że przepisy te, choć tworzą pewne uprzywilejowanie dla ubezpieczonych urodzonych w 1953 r., są zgodne z Konstytucją i nie naruszają zasady równości. Podkreślono, że zasada równości nie oznacza identycznego traktowania wszystkich, lecz równego traktowania podmiotów w podobnej sytuacji. Sąd wyjaśnił, że przepisy te nie pozwalają na przesunięcie daty ustalenia prawa do emerytury, a jedynie na ponowne obliczenie jej wysokości bez pomniejszania o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, zgodnie z wyrokiem TK. Sąd oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając brak podstaw do jej uwzględnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących emerytur dla rocznika 1953 po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasada równości wobec prawa w kontekście świadczeń emerytalnych, kompetencje sądów do kontroli konstytucyjności prawa.
Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych urodzonych w 1953 r. i specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem TK i przepisami przejściowymi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy przejściowe (art. 194i i 194j ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wprowadzające odmienne zasady ustalania wysokości emerytury dla osób urodzonych w 1953 r. naruszają zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie naruszają zasady równości, ponieważ zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów jest uzasadnione i pozostaje w związku z celem przepisów, a skarżąca opiera swoje argumenty na błędnej interpretacji przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zasada równości nie oznacza identycznego traktowania wszystkich, lecz równego traktowania podmiotów w podobnej sytuacji. Przepisy przejściowe mają na celu naprawienie skutków wyroku TK i nie prowadzą do niedopuszczalnego zróżnicowania, a argumentacja skarżącej opiera się na błędnym założeniu o możliwości przesunięcia daty ustalenia prawa do emerytury.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją RP uzasadnia ponowne ustalenie wysokości emerytury na dzień złożenia wniosku w 2021 r., zamiast na dzień pierwotnego ustalenia prawa w 2013 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TK i wynikająca z niego nowelizacja ustawy pozwalają jedynie na ponowne obliczenie wysokości emerytury bez pomniejszania o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, ale nie wpływają na datę ustalenia prawa do świadczenia ani na mechanizm waloryzacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wyrok TK dotyczył jedynie sposobu obliczenia podstawy wymiaru emerytury powszechnej, a nie daty nabycia do niej prawa. Ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na podstawie pierwotnej decyzji, z uwzględnieniem korekty wynikającej z wyroku TK, ale bez możliwości przesunięcia daty ustalenia prawa do emerytury na późniejszy okres.
Czy sądy powszechne mają kompetencję do oceny konstytucyjności przepisów prawa i odmowy ich stosowania w indywidualnej sprawie?
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne są obowiązane do oceny konstytucyjności przepisu w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danej sprawy, co nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo wskazujące, że sądy mają kompetencję do tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa, polegającej na odmowie zastosowania przepisu uznanego za oczywiście niezgodny z Konstytucją, o ile nie ma wątpliwości co do tej niezgodności i nie wypowiedział się w tej kwestii Trybunał Konstytucyjny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (18)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w 1953 r., który powodował pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych.
ustawa emerytalna art. 194i
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis przejściowy regulujący ustalenie podstawy obliczenia emerytury dla ubezpieczonych urodzonych w 1953 r., którzy złożyli wniosek o emeryturę w określonym terminie.
ustawa emerytalna art. 194j § 1-3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis przejściowy regulujący ponowne ustalenie wysokości emerytury dla ubezpieczonych urodzonych w 1953 r., którzy pobierali emeryturę wcześniejszą.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.a. art. 149 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 146 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji.
ustawa emerytalna art. 26 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zasada ustalania wysokości emerytury przez podzielenie podstawy obliczenia przez średnie dalsze trwanie życia.
ustawa emerytalna art. 26 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 26 § 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Możliwość stosowania starszych tablic trwania życia, korzystniejszych dla ubezpieczonego.
ustawa emerytalna art. 108
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 194i i 194j ustawy emerytalnej nie naruszają zasady równości wobec prawa. • Argumentacja skarżącej opiera się na błędnej interpretacji przepisów przejściowych i Konstytucji RP. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie pozwala na przesunięcie daty ustalenia prawa do emerytury. • Sądy powszechne mają kompetencję do oceny konstytucyjności przepisów w indywidualnej sprawie.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 194i i 194j ustawy emerytalnej naruszają zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). • Niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją RP uzasadnia ponowne ustalenie wysokości emerytury na dzień złożenia wniosku w 2021 r., a nie w 2013 r. • Należy dokonać ponownej waloryzacji kapitału i składek na dzień 2021 r.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jest również zdania, że z przyczyn wyżej wymienionych nie występuje sygnalizowana przez skarżącą potrzeba zwrócenia się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym. • Sugerowane różnicowanie sytuacji prawnej emerytów jest w ocenie Sądu Najwyższego pozorne, a zaprezentowana przez skarżącą argumentacja opiera się na błędnej interpretacji powoływanych przepisów. • Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego i nie ma bezpośredniego związku z tymi kompetencjami.
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący, sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących emerytur dla rocznika 1953 po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasada równości wobec prawa w kontekście świadczeń emerytalnych, kompetencje sądów do kontroli konstytucyjności prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych urodzonych w 1953 r. i specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem TK i przepisami przejściowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego (zasada równości) w kontekście świadczeń emerytalnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyjaśnia złożone kwestie interpretacji przepisów po wyrokach TK.
“Emerytura dla rocznika 1953: Czy przepisy były dyskryminujące? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.