II USKP 158/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku, który oddalił apelację organu w sprawie o zasiłek chorobowy. Spór dotyczył ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla M. K., która prowadziła działalność gospodarczą i była jednocześnie zatrudniona. Po wygaśnięciu umowy o pracę, od 1 lipca 2018 r. przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Wcześniej, w czerwcu 2018 r., uległa wypadkowi i była niezdolna do pracy do listopada 2018 r. Organ rentowy przyznał zasiłek od podstawy 2.300,32 zł, podczas gdy ubezpieczona żądała ustalenia podstawy na 12.297,22 zł, powołując się na wynagrodzenie z okresu zatrudnienia. Sądy niższych instancji przychyliły się do stanowiska ubezpieczonej, uznając, że w tej sytuacji można zastosować art. 43 ustawy zasiłkowej. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że zmiana tytułu ubezpieczenia chorobowego (z pracowniczego na działalność gospodarczą) wyklucza zastosowanie art. 43 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy nie przysługuje po ustaniu tytułu ubezpieczenia, jeżeli osoba kontynuuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia. W związku z tym, podstawa wymiaru zasiłku musiała być ustalona na nowo zgodnie z przepisami dla osób niebędących pracownikami (rozdział 9 ustawy zasiłkowej), w szczególności art. 49 ust. 3, który odsyła do art. 48a. Sąd Najwyższy podkreślił, że celem zasiłku jest rekompensata utraconego dochodu, a wysokość świadczenia nie może być oderwana od faktycznie uzyskiwanego dochodu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w przypadku zmiany tytułu ubezpieczenia (np. z pracowniczego na działalność gospodarczą) oraz interpretacja przepisów art. 13, 43, 48a i 49 ustawy zasiłkowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym niezdolność do pracy powstała w trakcie jednego tytułu ubezpieczenia, a trwała po zmianie na inny tytuł. Interpretacja przepisów może być złożona i wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Jak ustalić podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, gdy niezdolność do pracy powstała w trakcie zatrudnienia pracowniczego, a następnie ubezpieczony przeszedł na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego musi być ustalona na nowo zgodnie z przepisami dla osób niebędących pracownikami (rozdział 9 ustawy zasiłkowej), a art. 43 ustawy zasiłkowej nie ma zastosowania w przypadku zmiany tytułu ubezpieczenia.
Uzasadnienie
Zmiana tytułu ubezpieczenia chorobowego z pracowniczego na działalność gospodarczą wyklucza zastosowanie art. 43 ustawy zasiłkowej, który dotyczy sytuacji braku przerwy lub krótkiej przerwy między okresami pobierania zasiłków w ramach tego samego lub podobnego tytułu ubezpieczenia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, zasiłek nie przysługuje po ustaniu tytułu ubezpieczenia, jeśli osoba kontynuuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia. W związku z tym, podstawa wymiaru musi być ustalona na nowo na podstawie przepisów dotyczących osób niebędących pracownikami.
Czy art. 43 ustawy zasiłkowej może być stosowany do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana stron stosunku prawnego (np. zmiana pracodawcy lub przejście z zatrudnienia na działalność gospodarczą)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 43 ustawy zasiłkowej może mieć zastosowanie tylko w przypadku ponownego powstania prawa do zasiłku w czasie trwania tego samego stosunku prawnego lub nowego stosunku między tymi samymi stronami. W przypadku zmiany tytułu ubezpieczenia lub stron stosunku prawnego, podstawę wymiaru zasiłku należy ustalać na nowo.
Uzasadnienie
Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego i doktryna wskazują, że art. 43 ustawy zasiłkowej służy uproszczeniu procedury ustalania podstawy wymiaru zasiłku, ale jego zastosowanie jest ograniczone do sytuacji, gdy nie doszło do zmiany tytułu ubezpieczenia lub stron stosunku prawnego. W przypadku osób niebędących pracownikami, stosuje się go odpowiednio i z zastrzeżeniem przepisów art. 48a-50.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 49
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Niezastosowanie przepisu w sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, a odwołująca się prowadziła działalność gospodarczą.
ustawa zasiłkowa art. 43
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Niewłaściwe zastosowanie przepisu, który nie ma zastosowania w przypadku zmiany tytułu ubezpieczenia.
ustawa zasiłkowa art. 13 ust. 1 pkt 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zastosowanie przepisu wyłączającego prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia, gdy osoba kontynuuje działalność zarobkową.
ustawa zasiłkowa art. 48a
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Wymóg ponownego ustalenia podstawy wymiaru zasiłku zgodnie z tym przepisem w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 48 ust. 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Niewłaściwe zastosowanie przepisu w związku z art. 43 i art. 49.
k.p.c. art. 398^15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398^4 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg oznaczenia zakresu żądanego uchylenia i zmiany w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^16
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uchylenia wadliwego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana tytułu ubezpieczenia chorobowego z pracowniczego na działalność gospodarczą wyklucza zastosowanie art. 43 ustawy zasiłkowej. • Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy nie przysługuje po ustaniu tytułu ubezpieczenia, jeśli osoba kontynuuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia. • Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego musi być ustalona na nowo zgodnie z przepisami dla osób niebędących pracownikami (rozdział 9 ustawy zasiłkowej).
Odrzucone argumenty
Możliwość zastosowania art. 43 ustawy zasiłkowej do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała w trakcie zatrudnienia pracowniczego i trwała nieprzerwanie po zmianie tytułu ubezpieczenia na działalność gospodarczą. • Utrzymanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego ustalonej na podstawie poprzedniego, pracowniczego tytułu ubezpieczenia.
Godne uwagi sformułowania
podstawa wymiaru zasiłku chorobowego dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy powstała podczas obowiązywania umowy o pracę i trwała nieprzerwanie nadal podczas innego tytułu podlegania ubezpieczeniu chorobowemu • interpretacja przepisów dokonana przez organ rentowy jest w istocie interpretacją wybiórczą, dowolną • nie ma możliwości wyliczenia podstawy wymiaru zasiłku od „pracowniczej” podstawy wymiaru • nie można jednocześnie nie dostrzec, że stanowisko to zostało zaprezentowane w sprawach o zupełnie odmiennych stanach faktycznych od tego, który został ustalony w sprawie, w której została wniesiona rozpoznawana skarga kasacyjna • celem zasiłku chorobowego jest zrekompensowanie dochodu utraconego wskutek niezdolności do pracy z powodu choroby
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący-sprawozdawca
Maciej Pacuda
członek
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w przypadku zmiany tytułu ubezpieczenia (np. z pracowniczego na działalność gospodarczą) oraz interpretacja przepisów art. 13, 43, 48a i 49 ustawy zasiłkowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym niezdolność do pracy powstała w trakcie jednego tytułu ubezpieczenia, a trwała po zmianie na inny tytuł. Interpretacja przepisów może być złożona i wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia, jakim jest zasiłek chorobowy, i wyjaśnia skomplikowaną kwestię ustalania jego podstawy wymiaru po zmianie tytułu ubezpieczenia, co jest częstym problemem dla osób prowadzących działalność gospodarczą.
“Zmieniłeś tytuł ubezpieczenia? Uważaj, jak liczony będzie Twój zasiłek chorobowy!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.