II USKP 146/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 2024 r. rozpoznał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, który z kolei oddalił apelację ZUS od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy czternastu ubezpieczonych, wykonujących usługi na rzecz spółki K. sp. z o.o. w S. w zakresie hodowli bydła, podlegało obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorcy, czy też jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Sądy niższych instancji ustaliły, że ubezpieczeni zarejestrowali działalność gospodarczą o przedmiocie zgodnym z wykonywanymi umowami o świadczenie usług, prowadzili ją w sposób zorganizowany i ciągły, nastawiony na zysk. Mieli swobodę w organizacji pracy, nie byli nadzorowani ani związani sztywnymi ramami czasowymi, a rozliczenia następowały na podstawie rachunków lub faktur. W związku z tym uznano, że podlegają oni ubezpieczeniom z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a nie jako zleceniobiorcy. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną ZUS, potwierdził utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą umowa zlecenia lub o świadczenie usług zawarta przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, której przedmiot jest zbieżny z przedmiotem tej działalności, nie stanowi odrębnego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Podkreślono, że działalność gospodarcza musi być zarobkowa, zorganizowana i ciągła, a jej wykonywanie we własnym imieniu wiąże się z ponoszeniem ryzyka gospodarczego. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały prawo materialne, a zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że osoby prowadzące działalność gospodarczą i świadczące usługi na rzecz jednego kontrahenta podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej działalności, a nie jako zleceniobiorcy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której przedmiot umowy o świadczenie usług jest zbieżny z przedmiotem zarejestrowanej działalności gospodarczej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy osoby fizyczne prowadzące zarejestrowaną działalność gospodarczą, której przedmiot jest zbieżny z przedmiotem umowy o świadczenie usług zawartej z jednym kontrahentem, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy jako zleceniobiorcy, czy też z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Osoby fizyczne prowadzące zarejestrowaną działalność gospodarczą, której przedmiot jest zbieżny z przedmiotem umowy o świadczenie usług zawartej z jednym kontrahentem, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a nie jako zleceniobiorcy.
Uzasadnienie
Umowa zlecenia lub o świadczenie usług zawarta przez przedsiębiorcę, której przedmiot jest taki sam jak przedmiot prowadzonej działalności, nie stanowi odrębnej podstawy do ubezpieczeń społecznych. Działalność gospodarcza musi być zarobkowa, zorganizowana i ciągła, a jej wykonywanie we własnym imieniu wiąże się z ponoszeniem ryzyka gospodarczego. Samo wykonywanie usług dla jednego kontrahenta nie wyklucza uznania tej działalności za gospodarczą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. spółka z o.o. w S. | spółka | odwołująca się |
| A. A. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| B. A. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| B. B. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| B. B.1 | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| J. B. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| P. B. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| M. C. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| M. C.1 | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| A. D. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| M. D. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| J. D. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| K. G. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Z. G. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zielonej Górze | organ_państwowy | organ rentowy |
| A. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (8)
Główne
ustawa systemowa art. 6 § 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczeń emerytalnych i rentowych osób fizycznych prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
ustawa systemowa art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczenia wypadkowego osób podlegających ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
ustawa systemowa art. 13 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Powstanie obowiązku ubezpieczenia z dniem rozpoczęcia działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.
Pomocnicze
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
ustawa systemowa art. 8 § 1 pkt 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Wyłączenie z obowiązku ubezpieczeń społecznych umów o świadczenie usług wykonywanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
u.s.d.g. art. 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Definicja działalności gospodarczej jako zarobkowej działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej, usługowej oraz poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin ze złóż, a także działalności zawodowej wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły.
u.s.d.g. art. 4
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Definicja przedsiębiorcy.
p.p. art. 3
Prawo przedsiębiorców
Definicja działalności gospodarczej (nowa definicja, stosowana do stanu faktycznego po zmianie przepisów).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o świadczenie usług zawarta przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, której przedmiot jest zbieżny z przedmiotem tej działalności, nie stanowi odrębnego tytułu do ubezpieczeń społecznych. • Działalność gospodarcza charakteryzuje się zarobkowym, zorganizowanym i ciągłym charakterem, a jej wykonywanie we własnym imieniu wiąże się z ponoszeniem ryzyka gospodarczego. • Wykonanie usług dla jednego kontrahenta nie wyklucza uznania działalności za gospodarczą, jeśli spełnione są pozostałe kryteria.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczeni podlegają ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorcy, a nie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. • Działalność ubezpieczonych nie miała cech wyodrębnienia organizacyjnego i była wykonywana w ramach struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa zleceniodawcy. • Brak ryzyka prowadzenia działalności i faktycznego uczestnictwa w obrocie gospodarczym przez zainteresowanych.
Godne uwagi sformułowania
umowa zlecenia (umowa o świadczenie usług), zawarta przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, nie stanowi odrębnej podstawy (tytułu) podlegania ubezpieczeniom społecznym z umowy zlecenia, jeżeli przedmiot tej umowy jest taki sam jak przedmiot prowadzonej działalności, co oznacza, że osoba ta podlega ubezpieczeniom tylko z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. • Działalność gospodarcza musi zatem wykazywać pewne cechy (zorganizowany i zarobkowy charakter, ciągłość i profesjonalizm). • Zorganizowanie” jako cecha działalności gospodarczej przejawia się w podjęciu wysiłku organizacyjnego polegającego na uruchomieniu i prowadzeniu tej działalności, w pierwszej kolejności na wyborze formy organizacyjno-prawnej.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
przewodniczący
Romuald Dalewski
członek
Agnieszka Żywicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że osoby prowadzące działalność gospodarczą i świadczące usługi na rzecz jednego kontrahenta podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej działalności, a nie jako zleceniobiorcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której przedmiot umowy o świadczenie usług jest zbieżny z przedmiotem zarejestrowanej działalności gospodarczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową zlecenia a działalnością gospodarczą w kontekście ubezpieczeń społecznych, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców i pracowników.
“Działalność gospodarcza czy zlecenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy płacisz składki ZUS z tytułu własnej firmy, a kiedy jako zleceniobiorca.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.