II USKP 119/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa E. G. do ponownego ustalenia wysokości emerytury górniczej na podstawie art. 110a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS odmówił przeliczenia, ponieważ wnioskodawca po przyznaniu emerytury nie pracował, a jedynie przez dwa dni podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, od którego odprowadził składkę. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze i Sąd Apelacyjny w Poznaniu uznały jednak, że E. G. spełnił warunki do ponownego ustalenia wysokości świadczenia, wskazując podstawę wymiaru składki z okresu po przyznaniu emerytury oraz uzyskując wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przekraczający 250%. Sąd Najwyższy w wyroku z 7 lutego 2024 r. oddalił skargę kasacyjną ZUS. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 110a ustawy emerytalnej nie ogranicza możliwości przeliczenia emerytury wyłącznie do osób aktywnych zawodowo w sposób obowiązkowy, ani nie wymaga długotrwałego ubezpieczenia po przyznaniu świadczenia. Kluczowe jest spełnienie matematycznych przesłanek: wskazanie podstawy wymiaru składki przypadającej po przyznaniu świadczenia oraz uzyskanie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wyższego niż 250%. Sąd uznał, że nawet krótkotrwałe, dobrowolne ubezpieczenie, od którego odprowadzono składkę, może stanowić podstawę do ponownego obliczenia emerytury, jeśli spełnione są te warunki. Sąd odrzucił argumentację ZUS, że dobrowolne ubezpieczenie nie jest związane z tytułem prawnym ani faktycznym wynagrodzeniem, wskazując, że ustawa systemowa przewiduje taką możliwość i sposób ustalenia podstawy wymiaru składki. Sąd Najwyższy stwierdził, że w analizowanej sprawie warunki te zostały spełnione, a nowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 250,75%, co uzasadniało ponowne ustalenie wysokości emerytury.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie krótkotrwałego, dobrowolnego ubezpieczenia po przyznaniu świadczenia, gdy spełnione są matematyczne przesłanki z art. 110a ustawy emerytalnej.
Dotyczy wyłącznie możliwości ponownego ustalenia wysokości emerytury (nie renty) i może nastąpić tylko raz. Przepis art. 110a został uchylony z dniem 1 stycznia 2022 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy krótkotrwałe, dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe po przyznaniu prawa do emerytury może stanowić podstawę do ponownego ustalenia jej wysokości na podstawie art. 110a ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki wskazania podstawy wymiaru składki przypadającej po przyznaniu świadczenia oraz uzyskania wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wyższego niż 250%.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 110a ustawy emerytalnej nie wymaga obowiązkowego ani długotrwałego ubezpieczenia po przyznaniu świadczenia. Kluczowe jest spełnienie matematycznych kryteriów, a dobrowolne ubezpieczenie, nawet krótkotrwałe, może stanowić podstawę do przeliczenia, jeśli od niego została odprowadzona składka i uzyskany wskaźnik jest wyższy niż 250%.
Czy art. 18 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obejmuje przypadki dobrowolnego ubezpieczenia z art. 7 tej ustawy przy ustalaniu podstawy wymiaru składki dla celów przeliczenia emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nie ma podstaw normatywnych do różnicowania podstaw wymiaru składki w zależności od sposobu podlegania ubezpieczeniu (obowiązkowemu czy dobrowolnemu).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustawa systemowa wyraźnie przewiduje możliwość dobrowolnego ubezpieczenia i sposób ustalenia podstawy wymiaru składki, a argumentacja ZUS o braku związku z tytułem prawnym lub wynagrodzeniem jest nieuzasadniona.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
ustawa emerytalna art. 110a § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Umożliwia ponowne obliczenie wysokości emerytury, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy niż 250%.
ustawa systemowa art. 7
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 15 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy podstawy wymiaru emerytury.
ustawa emerytalna art. 15 § 5
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy ograniczenia podstawy wymiaru.
ustawa systemowa art. 18 § 7
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy deklarowania podstawy wymiaru składek w dobrowolnym ubezpieczeniu.
ustawa systemowa art. 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy tytułu prawnego do ubezpieczeń społecznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spełnienie przesłanek z art. 110a ustawy emerytalnej poprzez wskazanie podstawy wymiaru składki po przyznaniu świadczenia i uzyskanie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru powyżej 250%. • Dobrowolne ubezpieczenie emerytalne i rentowe, nawet krótkotrwałe, może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury. • Art. 18 ustawy systemowej obejmuje ustalanie podstawy wymiaru składki dla dobrowolnych ubezpieczeń.
Odrzucone argumenty
Brak prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury z powodu braku zatrudnienia po przyznaniu świadczenia. • Dobrowolne ubezpieczenie nie jest związane z tytułem prawnym ani faktycznym wynagrodzeniem. • Krótkotrwałe, dobrowolne ubezpieczenie jest nadużyciem i nie może działać na korzyść ubezpieczonego.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm w nim usadowiony (ponowne obliczenie wysokości emerytury) dotyka wyłącznie osób otrzymujących świadczenia w trybie repartycyjnym • nie określa minimalnego progu czasowego, jaki powinien przypadać po dacie przyznania emerytury • Użyty zwrot "w części" zakłada, że po dacie przyznania emerytury ziści się przyczyna do ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne. • aktywacja tytułu do ubezpieczenia społecznego, nawet w stosunkowo krótkim okresie, otwiera drogę do uprawnienia, jeżeli od strony matematycznej zostaną spełnione warunki brzegowe omawianej normy
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący
Halina Kiryło
sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie krótkotrwałego, dobrowolnego ubezpieczenia po przyznaniu świadczenia, gdy spełnione są matematyczne przesłanki z art. 110a ustawy emerytalnej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie możliwości ponownego ustalenia wysokości emerytury (nie renty) i może nastąpić tylko raz. Przepis art. 110a został uchylony z dniem 1 stycznia 2022 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak można wykorzystać luki prawne lub specyficzne przepisy do uzyskania korzystniejszego świadczenia, nawet jeśli początkowo wydaje się to niemożliwe. Jest to przykład interpretacji prawa na korzyść obywatela.
“Dwa dni ubezpieczenia wystarczyły do przeliczenia emerytury – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.