II USKP 101/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozstrzygnęła kwestię możliwości pobierania przez R. M. emerytury wojskowej i emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) jednocześnie. ZUS odmówił wypłaty emerytury powszechnej, powołując się na zbieg praw do świadczeń i art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej. Sądy niższych instancji (Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny) przychyliły się do stanowiska odwołującego się, uznając, że emerytura wojskowa została obliczona wyłącznie na podstawie stażu wojskowego, co zgodnie z wcześniejszą interpretacją Sądu Najwyższego (wyrok I UK 426/17) pozwalało na pobieranie dwóch świadczeń. Sąd Najwyższy w składzie powiększonym uchylił zaskarżony wyrok, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21). Stwierdzono, że zasada pobierania jednego świadczenia w razie zbiegu praw dotyczy również zbiegu emerytury wojskowej i powszechnej. Wyjątek określony w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, dotyczący emerytur wojskowych obliczonych według zasad z art. 15a lub 18e ustawy zaopatrzeniowej, należy interpretować zarówno przedmiotowo (zasady obliczenia), jak i podmiotowo (adresaci tych przepisów). Oznacza to, że żołnierze powołani do służby po 1 stycznia 1999 r. (objęci nowymi zasadami obliczania emerytur, które nie uwzględniają stażu cywilnego) mogą potencjalnie pobierać dwa świadczenia, ale żołnierze powołani przed tą datą, nawet jeśli ich emerytura wojskowa została obliczona bez uwzględnienia stażu cywilnego, muszą dokonać wyboru jednego świadczenia. Sąd Najwyższy uznał, że taka interpretacja jest zgodna z zasadami konstytucyjnymi i celami systemu zabezpieczenia społecznego, podkreślając, że zróżnicowanie uprawnień wynika z objęcia różnych grup żołnierzy różnymi systemami emerytalnymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba uprawniona do emerytury wojskowej i emerytury z FUS, która pozostawała w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 1 stycznia 1999 r., może pobierać oba świadczenia, jeśli emerytura wojskowa została obliczona wyłącznie na podstawie okresów tej służby, bez uwzględnienia stażu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka musi dokonać wyboru jednego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów (III UZP 7/21), stwierdził, że zasada pobierania jednego świadczenia w razie zbiegu praw dotyczy również zbiegu emerytury wojskowej i powszechnej. Wyjątek z art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej należy interpretować podmiotowo i przedmiotowo, co oznacza, że dotyczy on żołnierzy objętych nowymi zasadami obliczania emerytur wojskowych (po 1 stycznia 1999 r.), a nie tych, którzy służyli przed tą datą, nawet jeśli ich świadczenie zostało obliczone bez stażu cywilnego.
Jak należy interpretować art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej w kontekście zbiegu prawa do emerytury wojskowej i powszechnej, w szczególności zwrot "emerytura wojskowa (...) obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zwrot ten należy interpretować zarówno przedmiotowo (zasady obliczenia), jak i podmiotowo (adresaci tych przepisów), co oznacza, że wyjątek od zasady jednego świadczenia dotyczy żołnierzy powołanych do służby po 1 stycznia 1999 r.
Uzasadnienie
Systemowa i funkcjonalna wykładnia przepisów wskazuje, że ustawodawca wprowadził zróżnicowanie zasad obliczania emerytur wojskowych w zależności od daty powołania do służby, co ma na celu wpasowanie żołnierzy w nowy system ubezpieczeń społecznych oparty na zdefiniowanej składce. Interpretacja ta uwzględnia również cel legislacyjny, jakim było ograniczenie możliwości kumulacji świadczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Poznaniu | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
ustawa emerytalna art. 95 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
ustawa emerytalna art. 95 § 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ust. 1 stosuje się również, z uwzględnieniem art. 96, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (art. 15a lub art. 18e ustawy zaopatrzeniowej) lub funkcjonariuszy innych służb. Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy emerytura wojskowa została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo 18e ustawy zaopatrzeniowej, co należy interpretować podmiotowo i przedmiotowo.
Pomocnicze
ustawa zaopatrzeniowa art. 15a
Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
ustawa zaopatrzeniowa art. 18e
Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada pobierania jednego świadczenia w razie zbiegu praw do emerytury wojskowej i powszechnej dotyczy również żołnierzy pozostających w służbie przed 1 stycznia 1999 r., nawet jeśli ich emerytura wojskowa została obliczona bez uwzględnienia stażu cywilnego. • Wyjątek z art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej należy interpretować podmiotowo i przedmiotowo, ograniczając go do żołnierzy powołanych do służby po 1 stycznia 1999 r.
Odrzucone argumenty
Emerytura wojskowa obliczona wyłącznie na podstawie stażu wojskowego pozwala na pobieranie równolegle emerytury powszechnej (stanowisko sądów niższych instancji).
Godne uwagi sformułowania
"zasada pobierania jednego świadczenia" • "wykładnia systemowa oraz funkcjonalna (celowościowa)" • "nie można zaakceptować stanowiska Sądu drugiej instancji" • "wyjątek należy interpretować nie tylko przedmiotowo (...) ale także podmiotowo" • "musi dokonać wyboru świadczenia, które ma być jej wypłacane"
Skład orzekający
Halina Kiryło
przewodniczący
Romualda Spyt
sprawozdawca
Marek Szymanowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zbiegu praw do świadczeń emerytalnych, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia skomplikowane zasady interpretacji przepisów dotyczących emerytur wojskowych i powszechnych, co ma duże znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Dwie emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można pobierać świadczenie wojskowe i powszechne jednocześnie.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.