II USKP 10/21

Sąd Najwyższy2021-02-04
SNubezpieczenia społecznerentyWysokanajwyższy
rentaniezdolność do pracyZUSskarga kasacyjnaskład sądunieważność postępowaniapostępowanie apelacyjneSąd Najwyższy

Podsumowanie

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego z powodu orzekania w nienależytym składzie, naruszającym wymóg "innego składu" po uchyleniu poprzedniego wyroku.

Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Po wcześniejszym uchyleniu wyroku Sądu Apelacyjnego przez Sąd Najwyższy, sprawa została ponownie rozpoznana przez ten sam sąd, jednak w składzie, w którym orzekała sędzia, która brała udział w wydaniu uchylonego wyroku. Sąd Najwyższy uznał to za nieważność postępowania na podstawie art. 398^15 § 2 k.p.c. i uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w innym składzie.

Wnioskodawca M. M. domagał się przywrócenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, po tym jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił jej przyznania na dalszy okres. Po oddaleniu odwołania przez Sąd Okręgowy i apelacji przez Sąd Apelacyjny, sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r. ponownie oddalił apelację ubezpieczonego. Ubezpieczony zaskarżył ten wyrok skargą kasacyjną, zarzucając nieważność postępowania z powodu orzekania w tym samym składzie sądu, który brał udział w wydaniu poprzedniego, uchylonego przez Sąd Najwyższy wyroku. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^15 § 2 k.p.c. oraz wcześniejsze orzecznictwo, uznał, że obowiązek rozpoznania sprawy w "innym składzie" jest bezwzględny. Ponieważ w składzie Sądu Apelacyjnego orzekała sędzia, która brała udział w wydaniu uchylonego wyroku, postępowanie było nieważne. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przed Sądem Apelacyjnym i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd drugiej instancji musi orzekać w "innym składzie", co oznacza, że nie mogą w nim uczestniczyć sędziowie, którzy brali udział w wydaniu uchylonego wyroku.

Uzasadnienie

Przepis art. 398^15 § 2 k.p.c. nakłada obowiązek rozpoznania sprawy w innym składzie po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Niespełnienie tego wymogu skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku, zniesienie postępowania, przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

wnioskodawca (M. M.)

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 398^15 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W razie uchylenia zaskarżonego orzeczenia na skutek skargi kasacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu - sąd rozpoznaje ją w innym składzie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 379 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona lub jeżeli orzekał sędzia wyłączony od orzekania na podstawie art. 48-52.

k.p.c. art. 398^15 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może w postanowieniu o kosztach zasądzić od strony, która przegrała sprawę, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym w przypadku, gdy strona sama poniosła te koszty.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Apelacyjny orzekał w składzie, w którym brała udział sędzia uczestnicząca w wydaniu poprzedniego, uchylonego przez Sąd Najwyższy wyroku, co narusza wymóg "innego składu" z art. 398^15 § 2 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Przez przewidziany w tych przepisach „inny skład” należy rozumieć skład, w którym nie uczestniczy żaden z sędziów biorących udział w wydaniu zaskarżonego i później uchylonego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji. Obowiązek rozpoznania sprawy w innym składzie wynika z mocy ustawy, stąd też skład sądu orzekającego z udziałem sędziego, który uczestniczył w wydaniu uchylonego orzeczenia, jest składem sprzecznym z przepisami prawa, powodującym - stosownie do art. 379 pkt 4 k.p.c. - nieważność postępowania.

Skład orzekający

Romualda Spyt

przewodniczący-sprawozdawca

Bohdan Bieniek

członek

Halina Kiryło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie wymogu orzekania w \"innym składzie\" przez sąd drugiej instancji po uchyleniu jego wyroku przez Sąd Najwyższy."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę po jej uchyleniu przez Sąd Najwyższy i przekazaniu do ponownego rozpoznania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady proceduralnej dotyczącej składu sądu, która ma kluczowe znaczenie dla prawidłowości postępowania sądowego i może wpływać na wiele innych spraw.

Sąd orzekał w tym samym składzie po uchyleniu wyroku? Sąd Najwyższy wskazuje na nieważność!

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt II USKP 10/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lutego 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Bohdan Bieniek
‎
SSN Halina Kiryło
w sprawie z wniosku M. M.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.
‎
o rentę z tytułu niezdolności do pracy,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 lutego 2021 r.,
‎
skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt III AUa (…),
uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w
(…)
w zakresie rozprawy z dnia 18 grudnia 2018 r. i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., decyzją z dnia 20 czerwca 2014 r., odmówił przywrócenia M. M. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres – od 31 maja 2014 r.
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w B. oddalił odwołanie ubezpieczonego od powyższej decyzji.
Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 15 listopada 2016 r., oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego.
Na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2018 r., I UK
(…)
uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r. oddalił apelację ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego
z dnia 16 listopada 2015 r.
Ubezpieczony zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, zarzucając
nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym w
(…)
(art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z
art. 398
15
§ 2
k.p.c.
), albowiem w składzie tego Sądu w postępowaniu toczącym się na skutek uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Najwyższy orzekała sędzia (SSA B. O.
)
biorąca poprzednio udział w wydaniu zaskarżonego do Sądu Najwyższego wyroku.
Skarżący wniósł o
uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w
(…)
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie, a także zniesienie postępowania przed tym Sądem w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z
art. 398
15
§ 2
k.p.c., w razie uchylenia zaskarżonego orzeczenia na skutek skargi kasacyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu albo - w razie uchylenia także orzeczenia sądu pierwszej instancji - sądowi temu samemu lub równorzędnemu - sąd rozpoznaje ją w innym składzie. Przez przewidziany w tych przepisach „inny skład” należy rozumieć skład, w którym nie uczestniczy żaden z sędziów biorących udział w wydaniu zaskarżonego i później uchylonego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1963 r.,
III PO 10/63
, OSNCP 1963 nr 11, poz. 239; z dnia 7 października 1986 r.,
III CZP 71/86
,
LEX nr 936449;
z dnia 28 listopada 1986 r.,
III CZP 76/86
,
LEX nr 8794
i z dnia 18 października 1990 r.,
III CZP 59/90
, OSNCP 1991 nr 5-6, poz. 58 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1963 r.,
III CR 86/63
, OSNCP 1964 nr 11, poz. 226, i z dnia 16 stycznia 1987 r.,
I CR 385/86
, OSNCP 1988 nr 5, poz. 66).
Obowiązek rozpoznania sprawy w innym składzie wynika z mocy ustawy, stąd też skład sądu orzekającego z udziałem sędziego, który uczestniczył w wydaniu uchylonego orzeczenia, jest składem sprzecznym z przepisami prawa, powodującym - stosownie do
art. 379 pkt 4
k.p.c. - nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie zaskarżony skargą kasacyjną wyrok
Sądu Apelacyjnego w
(…)
zapadł w wyniku przekazania sprawy przez Sąd Najwyższy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny wydał to rozstrzygnięcie w składzie trzech sędziów: SSA M. S., SSA D. E. oraz SSA B. O. Uprzednio rozstrzygnięcie w tej samej sprawie (wyrok Sądu Apelacyjnego w
(…)
z dnia 15 listopada 2016 r.), zaskarżone do Sądu Najwyższego, wydawał ten sam Sąd w składzie trzech sędziów: SSA M. K., SSA B. O. i SSA G. Z. Dwukrotnie zatem w tej samej sprawie w składzie sądu brała udział ta sama osoba - SSA B. O., a tym samym skład ten nie spełniał warunków z art. 398
15
§ 2 k.p.c., tj. warunku innego składu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
15
§ 1 k.p.c. i art. 398
21
k.p.c. w związku z 386 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego
orzeczono po myśli art. 108 § 2 k.p.c. w związku z
art. 398
21
k.p.c.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę