II USK 62/22

Sąd Najwyższy2023-01-25
SNubezpieczenia społeczneustalanie ustawodawstwa właściwegoŚrednianajwyższy
ubezpieczenia społecznedelegowanieNiemcyZUSzaświadczenie D/PLskarga kasacyjnaSąd Najwyższyumowy międzynarodowe

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej spółki A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, uznając, że nie zaszły przesłanki do jej rozpoznania.

Spółka A. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, oddalając odwołania spółki od decyzji ZUS odmawiających wznowienia postępowania w sprawie uchylenia zaświadczeń D/PL dla pracowników oddelegowanych do pracy w Niemczech. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając brak istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności skargi, a także wskazując na nieadekwatność powoływanych przepisów UE do stanu faktycznego sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który oddalił odwołania spółki od decyzji ZUS odmawiających wznowienia postępowania w sprawie uchylenia zaświadczeń D/PL dla pracowników oddelegowanych do pracy w Niemczech. Sąd Apelacyjny uznał, że spółka nie przedstawiła nowych dowodów ani okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, a wyrok sądu niemieckiego nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę podlegania pracowników właściwemu ustawodawstwu ubezpieczeniowemu. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Stwierdził, że spółka nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani oczywistej zasadności skargi. Wskazał, że powoływane przepisy unijne nie miały zastosowania do zaświadczeń wydanych przed przystąpieniem Polski do UE. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że kwestia obowiązku organu do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie wznowienia nie budzi wątpliwości, a Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że strona niemiecka naruszyła wzajemne uzgodnienia międzyrządowe, nie zgłaszając wątpliwości co do poprawności wydanych przez ZUS zaświadczeń. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od spółki na rzecz ZUS zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ akty prawne, na podstawie których konstruowane jest to zagadnienie, nie mają zastosowania w sprawie, gdyż zaświadczenia zostały wystawione przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że powoływane przepisy unijne nie miały zastosowania do zaświadczeń wydanych w latach 2001-2002, czyli przed przystąpieniem Polski do UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy

Strony

NazwaTypRola
A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.spółkaodwołująca się
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczyinstytucjaorgan rentowy
Z. A.osoba_fizycznauczestnik
W. K.osoba_fizycznauczestnik
A. K.osoba_fizycznauczestnik
R. P.osoba_fizycznauczestnik
T. P.osoba_fizycznauczestnik
K. S.osoba_fizycznauczestnik
A. Z.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (15)

Główne

u.s.u.s. art. 83 § 1 pkt 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 83a § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Umowa między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysyłanych przejściowo na obszar drugiego państwa z 25 kwietnia 1973 r. art. 11 § 2

Umowa między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysyłanych przejściowo na obszar drugiego państwa z 25 kwietnia 1973 r. art. 12

Umowa między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysyłanych przejściowo na obszar drugiego państwa z 25 kwietnia 1973 r. art. 3

Umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o zabezpieczeniu społecznym z 8 grudnia 1990 r. art. 21 § 3 pkt 2

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 art. 14 § 1

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 art. 14a § 1

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 art. 14b § 1 i 2

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 art. 13 § 1

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 art. 10 § 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 art. 9 § 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nie zachodzą przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi). Powoływane przepisy unijne nie miały zastosowania do stanu faktycznego sprawy. Strona niemiecka naruszyła wzajemne uzgodnienia międzyrządowe, nie zgłaszając wątpliwości co do poprawności wydanych przez ZUS zaświadczeń.

Odrzucone argumenty

Występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej z uwagi na kwalifikowane naruszenie przepisów prawa.

Godne uwagi sformułowania

Co jest sporne nie może być oczywiste. Nie można uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania. Naliczenie składek w Niemczech [...] bez zwrócenia się do instytucji wydającej formularz [...], stało zatem w sprzeczności ze wskazanymi ustaleniami międzyrządowymi.

Skład orzekający

Krzysztof Rączka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, zwłaszcza w kontekście stosowania przepisów o ubezpieczeniach społecznych i umów międzynarodowych dotyczących delegowania pracowników."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zaświadczeniami wydanymi przed przystąpieniem Polski do UE oraz interpretacją umów międzynarodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia delegowania pracowników do pracy za granicą i interpretacji umów międzynarodowych, co jest istotne dla wielu firm i pracowników. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy pokazuje rygorystyczne podejście do przesłanek formalnych.

Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną w sprawie delegowania pracowników: kluczowe znaczenie mają umowy międzynarodowe i daty wydania zaświadczeń.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II USK 62/22
POSTANOWIENIE
Dnia 25 stycznia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Rączka
w sprawie z odwołania A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Bydgoszczy
‎
z udziałem Z. A., W. K., A. K., R. P., T. P., K. S., A. Z.
‎
o ponowne ustalenie ustawodawstwa i wydanie zaświadczenia,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 25 stycznia 2023 r.,
‎
skargi kasacyjnej odwołującej się spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
‎
z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt III AUa 95/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego kwotę 1680 (jeden tysiąc sześćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt III AUa 95/20 Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyniku apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 26 listopada 2019 r., sygn. akt VI U 712/19 w pkt 1 w ten sposób, że oddalił odwołania A.  Sp. z o.o. w B.; w pkt 2 w ten sposób, że zasądził A.  spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy kwotę 1260,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w pierwszej instancji; obciążył wnioskodawczynię kosztami postępowania przed Sądem drugiej instancji.
Kolejnymi decyzjami z 24 grudnia 2018 r., z 27 grudnia 2018 r., z 28 grudnia 2018 r., z 2 stycznia 2019 r. i z 3 stycznia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83a ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, odmówił wznowienia postępowania w sprawie wniosku o uchylenie zaświadczenia D/PL wydanego dla pracowników A.  Sp. z o.o. oddelegowanych w okresach wskazanych w decyzjach do pracy na terenie Niemiec w osobach: T. P., Z. A., R. P., W. K., K. S., J. W., A. K. oraz A. Z..
Odwołanie od powyższych decyzji wniosła spółka.
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wyrokiem z 26 listopada 2019 r., sygn. akt VI U 712/19 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy  w punkcie 1 zmienił zaskarżone decyzje i zobowiązał organ rentowy do wznowienia postępowań w sprawie o uchylenie zaświadczeń […] wydanych dla pracowników A.  spółki z ograniczoną odpowiedzialnością T. P., Z. A., R. P., J. W., K. S., W. K.,, A. K. i A. Z.  oddelegowanych do pracy na terenie Niemiec oraz w punkcie 2 zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Bydgoszczy na rzecz A.  spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Bydgoszczy kwotę 1440 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Apelację od tego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając mu naruszenie art. 83a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; art. 467 § 4 k.p.c. oraz art. 477
14
§ 1 k.p.c.
Sąd Apelacyjny uznał apelację za uzasadnioną i zmienił zaskarżony wyrok.
Sąd drugiej instancji wskazał, że pozwany organ rentowy prawidłowo uznał, że składając wniosek o wznowienie postępowania A. Sp. z o.o. nie powołała nowych dowodów ani okoliczności, które czyniłyby jej wniosek zasadnym. Sąd odwoławczy nie podzielił argumentacji Sądu pierwszej instancji, jakoby wyrok sądu niemieckiego - Sądu ds. Socjalnych w Mannheim z 27 listopada 2014 r. sygn. akt S 13 3649/23 - czy też okoliczności faktyczne leżące u podstaw jego wydania mogłyby wpłynąć, jak tego wymaga art. 83a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na odmienną ocenę kwestii podlegania przez pracowników odwołującej spółki właściwemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych w okresach wskazanych w wydanych dla zainteresowanych zaświadczeniach D/PL 101. W ocenie Sądu Apelacyjnego jeśli Spółka - domagając się od ZUS „anulowania okresu oddelegowania pracownika” - twierdzi, że nie istniały podstawy do wystawienia przez ZUS poświadczeń […], to wniosek o wznowienie postępowania w tym zakresie powinien zostać umotywowany przez wskazanie dowodów lub okoliczności potwierdzających to, że dany pracownik w spornym okresie jednak nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu w Polsce. Innymi słowy, odwołująca się powinna wskazać, które z kryteriów oddelegowania nie zostały spełnione w odniesieniu do poszczególnych pracowników. Tymczasem Spółka nie wskazała żadnych okoliczności dotyczących zatrudnienia T. P., Z. A., R. P., W. K., K. S., J. W., A. K.  oraz A. Z.. Ponadto, nie powoływała się na żadne okoliczności dotyczące zakresu prowadzonej na przełomie lat 2001 i 2002 działalności, w tym rodzaju działalności wykonywanej na terytorium obu państw, stosunku liczby osób zatrudnionych w Polsce i w RFN, czy obrotów osiąganych w obu państwach.
Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną odwołująca się w całości.
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparto na podstawach przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 398
9
§ 1 pkt 1 (występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz pkt 4 (oczywista zasadność skargi kasacyjnej) k.p.c.
Strona skarżąca wskazała, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne, dotyczące kwestii: a) obowiązku dokonywania czynności kontrolnych i weryfikujących w ramach postępowania dotyczącego wydania decyzji (zezwolenia) D/PL-101 przez organ wydający dokument w szczególności na podstawie prawnej wynikającej z decyzji nr 181 z 13 grudnia 2000 r. dotyczącej interpretacji art. 14 ust. 1, art. 14a ust. 1 oraz art. 14b ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71; b) czy organ (ZUS) w ramach czynności objętych dyspozycją art. 83 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie wydania decyzji wznawiającej i przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe w sprawie, w sytuacji kiedy organ wydający decyzję w sprawie nie dokonał żadnych czynności merytorycznych badających przesłanki wznowienia; c) oceny prawnej dokonanej przez Sąd drugiej instancji w zakresie koniecznych czynności obligujących organ wydający decyzję w sprawie, co do obowiązku dokonania czynności przed wydaniem ewentualnych decyzji odmawiających wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji DPL w ramach zawartej umowy między Polską a RFN (art. 11 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 3 umowy z 25 kwietnia 1973 r. między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysyłanych przejściowo na obszar drugiego państwa w związku z umową zawartą między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o zabezpieczeniu społecznym z 8 grudnia 1990 r. (Dz.U. Nr 108, poz. 468) - Cz. 3 art. 21 pkt. 2 jako jednostka łącznikowa lub przy udziale jednostki łącznikowej w celu rozstrzygnięcia rozbieżności interpretacyjnych stosowania prawa przez Państwa umowy.
Skarżąca podniosła ponadto oczywistą zasadność skargi kasacyjnej z uwagi na kwalifikowane naruszenie przez Sąd orzekający: a) art. 83 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej oraz w związku z art. 11 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 3 umowy z 25 kwietnia 1973 r. między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysyłanych przejściowo na obszar drugiego państwa; b) art. 13 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71; c) umowy zawartej między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o zabezpieczeniu społecznym z 8 grudnia 1990 r. - Cz. 3 art. 21 pkt. 2; d) decyzji nr 181 z 13 grudnia 2000 r. dotyczącą interpretacji art. 14 ust. 1, art. 14a ust. 1 oraz art. 14b ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71; e) wzajemnych ustaleń stron umowy, co potwierdzają pisma ZUS z dnia 15 stycznia 2001 r. i załączonych wyjaśnień; co skutkowało przyjęciem przez Sąd orzekający w sprawie, że organ rentowy nie musiał badać przesłanek wydania decyzji DPL-101 w momencie ich wydawania oraz w trakcie ich trwania, nie musiał dokonywać ustaleń dowodowych w ramach postępowania, a także przyjęcie, iż organ nie miał obowiązku zastosowania w trakcie postępowania o wznowienie decyzji w tym w ramach obowiązujących umów międzynarodowych czynności wyjaśniających stosowanie prawa w ramach kontaktów jednostek łącznikowych, a które to naruszenie spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia w zakresie zaskarżonym skargą kasacyjną i spowodowało, iż polski podmiot - spółka prawa handlowego została pozbawiona całkowitej ochrony prawnej przez Państwo Polskie w ramach obowiązujących przepisów przy rozbieżnościach interpretacyjnych przy stosowaniu prawa między Polską oraz Niemcami przy stosowaniu wspólnego prawa, a w konsekwencji doprowadzenie przez Państwo Polskie do szkody po stronie skarżącej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o:
1) wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a z ostrożności procesowej, w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania o jej oddalenie,
2) zasądzenie od skarżącej na rzecz ZUS Oddział w Bydgoszczy kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna odwołującej się nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie (1) występuje istotne zagadnienie prawne, (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
‎
(3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.) oraz skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 398
9
§ 1 pkt 1 i 4 k.p.c.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), a jednocześnie być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179) i pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą, co oznacza, że sformułowane zagadnienie prawne musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy (postanowienia Sądu Najwyższego z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504), a w końcu, dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto także, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna
prima facie
przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl.; z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę zawartą w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego, uzasadniającego jego pogląd, że skarga jest oczywiście uzasadniona, przy czym, o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej
prima facie
, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).
W pierwszej kolejności, wskazać należy, że łączenie przesłanki oczywistej zasadności skargi z występowaniem istotnego zagadnienia prawnego budzi poważne zastrzeżenia. W dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy zwracał już uwagę, że jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art. 398
9
§ 1 k.p.c. wzajemnie się krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak i prywatny skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2013 r., I UK 291/13, LEX nr 1430990). Co jest sporne nie może być oczywiste (postanowienia Sądu Najwyższego z 18 października 2016 r., I UK 466/15, LEX nr 2159122; z 9 kwietnia 2014 r., V CSK 383/13, LEX nr 1771724).
W kontekście pierwszego z formułowanych zagadnień prawnych należy zauważyć, że dotyczy ono kwestii, czy powinnością organu wydającego zaświadczenie D/PL-101 w ramach postępowania dotyczącego wydania tego zaświadczenia jest dokonywanie czynności kontrolnych i weryfikujących. Zdaniem skarżącego obowiązki te wynikają z decyzji nr 181 z 13 grudnia 2000 r. dotyczącej interpretacji art. 14 ust. 1, art. 14a ust. 1 oraz art. 14b ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71. Należy jednak zauważyć, że akty prawne w oparciu, o które konstruowane jest to zagadnienie nie mogą mieć w sprawie zastosowania, wobec tego, że zaświadczenia […], których dotyczyły zaskarżone decyzje ZUS odmawiające wznowienia postępowania, zostały wystawione w latach 2001-2002, a więc przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.
Kolejne zagadnienia prawne formułowane przez skarżącą koncentrują się na problemie, czy organ wydający zaświadczenie […] ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie wydania decyzji wznawiającej i przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe w sprawie. Powoływane zagadnienie nie budzi wątpliwości ani w literaturze, ani też w orzecznictwie sądowym, w tym również Sądów orzekających w sprawie. Podkreśla się bowiem, że organ w takiej sprawie jest zobligowany na żądanie strony prowadzić merytoryczne postępowanie i dopiero po jego przeprowadzeniu ustalić, czy powoływane okoliczności mają charakter nowości, i na tej podstawie wydać rozstrzygnięcie o odmowie dokonania ponownego ustalenia (zmiany już istniejącej decyzji) (zob. T. Brzezicki [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. J. Wantoch-Rekowski, Warszawa 2015 – komentarz do art. 83a oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4 lipca 2013 r., III AUa 1157/13, LEX nr 1369320). Należy jednocześnie podkreślić, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku, dostrzegając konieczność prowadzenia merytorycznego postępowania, potwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ powinien odmówić uchylenia zaświadczeń […], w miejsce odmowy wznowienia postępowania. Niemniej jednak, dostrzegł, że w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ rentowy przedstawił wnioski dotyczące powoływanych przez spółkę nowych dowodów lub okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, a mających wpływ na ustalenie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych dla pracowników spółki, stąd też w ocenie Sądu drugiej instancji, pomimo nieprawidłowego sformułowania sentencji, zaskarżona decyzja organu rentowego miała charakter merytoryczny.
W ostatnim z zagadnień prawnych skarżąca domaga się oceny postępowania Sądu Apelacyjnego w kwestii czynności, jakie powinien podjąć organ wydający decyzję w sprawie przed wydaniem ewentualnych decyzji odmawiających wznowienia postępowania w świetle powoływanych przez niego umów między Polską a RFN. W tym zakresie wystarczające jest odniesienie się do protokołów rozmów międzyrządowych dotyczących zabezpieczenia społecznego, zgodnie z którymi wycofanie zaświadczenia mogło nastąpić w przypadku, gdy właściwa instytucja ubezpieczeniowa będącego stroną Umowy państwa, w którym pracownik wykonuje pracę, zgłosi wątpliwości odnośnie do prawdziwości stanowiącego podstawę zaświadczenia stanu faktycznego oraz/lub jego oceny (załącznik nr 2 do protokołu z polsko-niemieckich rozmów o zabezpieczeniu społecznym z 5-9 czerwca 2000 r. w W.). Z pkt 3 załącznika nr 2 do protokołu z polsko-niemieckich rozmów z 21-24 listopada 2000 r. w Bonn wynika, że jeżeli w kraju zatrudnienia istnieją wątpliwości co do poprawności zaświadczenia jednostka, która wystawiła zaświadczenie dokonuje na jego żądanie kontroli. Zgodnie zaś z punktem 3.3. załącznika nr 2 do protokołu z rozmów międzyrządowych z Bensheim w dniach 13-17 maja 2002 r., zaświadczenie ma znaczenie dowodu potwierdzającego, że dana osoba podlega przepisom prawnym innego państwa o obowiązkowym ubezpieczeniu. Przedłożenie takiego zaświadczenia instytucji ściągającej składki w kraju zatrudnienia zapewnia, że żadne składki nie będą tam ściągane. Instytucja ubezpieczeniowa kraju zatrudnienia, która ma wątpliwości co do poprawności wydania zaświadczenia o wysłaniu do pracy jest zobowiązana przekazać te wątpliwości instytucji ubezpieczeniowej, która wystawiła to zaświadczenie.
Z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych nie wynika, jakoby strona niemiecka zgłaszała ZUS takie wątpliwości co do zaświadczeń [...] objętych niniejszym postępowaniem. Naliczenie składek w Niemczech z tytułu ubezpieczenia wypadkowego dla pracowników delegowanych przez skarżącą spółkę do wykonywania pracy w Niemczech w latach 2000-2004, pomimo poprawnie wydanych przez ZUS formularzy […], bez zwrócenia się do instytucji wydającej formularz […], stało zatem w sprzeczności ze wskazanymi ustaleniami międzyrządowymi. A zatem to strona niemiecka naruszyła wzajemne uzgodnienia państw w zakresie unikania podwójnego oskładkowania. Dlatego też jest całkowicie chybiony zarzut skarżącej, że Sąd Apelacyjny „usankcjonował naruszenie przez władze polskie umów międzynarodowych”.
W kontekście powyższego, zgodzić należy się z wnioskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w - dotyczącym A.  Sp. z o.o. - postanowieniu z 25 sierpnia 2015 r., II UZ 4/15 (LEX nr 2288940), zgodnie z którym naruszenia zasady podlegania przez zainteresowanych systemowi ubezpieczeń społecznych jednego państwa (Polski albo Niemiec) dopuścił się sąd niemiecki, rozstrzygając w 2009 r. - w okolicznościach tej konkretnej sprawy - o podleganiu pracowników delegowanych przez powoda do Niemiec w 2000 r. niemieckiemu ubezpieczeniu wypadkowemu.
Ponieważ, zatem, powoływane zagadnienie nie budzą wątpliwości interpretacyjnych nie mogą być ani podstawą przyjęcia skargi do rozpoznania, ani świadczyć o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 398
9
§ 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów oparto na § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI