II USK 64/21

Sąd Najwyższy2021-02-18
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emeryturaZUSskarga kasacyjnaSąd Najwyższyupadłośćpotrąceniaograniczenia egzekucjiprawo upadłościoweustawa emerytalna

Podsumowanie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej organu rentowego do rozpoznania, uznając, że nie przedstawia ona istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego stosowania ograniczeń potrąceń z emerytury w przypadku upadłości.

Organ rentowy złożył skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej wysokości emerytury, kwestionując stosowanie ograniczeń potrąceń (25%) w sytuacji, gdy syndyk masy upadłości wezwał do przekazywania części świadczenia do masy upadłości. Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o przyjęcie skargi nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ przepisy ustawy emerytalnej (art. 140 ust. 1 pkt 3) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (art. 833 § 4) jasno regulują granice potrąceń, które są wspólne dla egzekucji indywidualnej i upadłościowej, a prawo upadłościowe nie znosi tej ochrony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zmieniający decyzję ZUS w zakresie wysokości emerytury. Sąd niższej instancji ustalił, że wysokość potrąceń z emerytury nie może przekraczać 25% miesięcznego świadczenia. Organ rentowy wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące stosowania ograniczeń wynikających z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy wykonywaniu wezwania syndyka masy upadłości do przekazywania części świadczenia emerytalno-rentowego upadłego do masy upadłości. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że wniosek nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego. Sąd uzasadnił, że przepisy ustawy emerytalnej oraz Kodeksu postępowania cywilnego (art. 833 § 4 k.p.c.) jasno określają granice potrąceń, które są wspólne dla egzekucji komorniczej i upadłościowej. Emerytura nie wchodzi bezpośrednio do masy upadłości, a prawo upadłościowe (art. 63 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 491^2 ust. 1) nie znosi ochrony dłużnika emeryta przed nadmierną egzekucją. Zwykła wykładnia prawa nie stanowi podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, znajdują zastosowanie. Prawo upadłościowe nie znosi ochrony dłużnika emeryta przed nadmierną egzekucją, a przepisy ustawy emerytalnej i Kodeksu postępowania cywilnego jasno określają granice potrąceń, które są wspólne dla egzekucji indywidualnej i upadłościowej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego. Wyjaśniono, że emerytura nie wchodzi bezpośrednio do masy upadłości, a przepisy ustawy emerytalnej (art. 140 ust. 1 pkt 3) oraz k.p.c. (art. 833 § 4) określają wspólne dla egzekucji indywidualnej i upadłościowej granice potrąceń, które chronią dłużnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Organ rentowy (nie uzyskał rozpoznania skargi)

Strony

NazwaTypRola
Z. C.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Nie stanowi podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej, jeśli sprawa nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego.

ustawa emerytalna art. 140 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa granice potrąceń z emerytury.

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Zwykła wykładnia prawa nie stanowi podstawy przedsądu.

Pomocnicze

k.p.c. art. 833 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach.

ustawa emerytalna art. 139

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

ustawa emerytalna art. 141

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Prawo upadłościowe art. 63 § ust. 1 pkt 1

Ustawa Prawo upadłościowe

Do masy upadłości nie wchodzi mienie wyłączone z egzekucji według przepisów k.p.c.

Prawo upadłościowe art. 491^2 § ust. 1

Ustawa Prawo upadłościowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego. Przepisy ustawy emerytalnej i k.p.c. jasno regulują granice potrąceń, które są wspólne dla egzekucji indywidualnej i upadłościowej. Prawo upadłościowe nie znosi ochrony dłużnika emeryta przed nadmierną egzekucją.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna organu rentowego przedstawia istotne zagadnienie prawne dotyczące stosowania ograniczeń potrąceń z emerytury w przypadku upadłości.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedź nie wykracza poza zwykłą wykładnię prawa. Egzekucja generalna (upadłościowa) prowadzona przez syndyka potwierdza stosowanie przepisów tej ustawy. Liczba wierzycieli, z reguły większa w przypadku upadłości, nie zmienia granicy potrącenia emerytury określonej w ustawie emerytalnej. Świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Granice ochrony świadczenia (emerytury) określają przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS a nie przepisy ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Emerytura nie wchodzi wprost do masy upadłości. Zwykła wykładnia prawa nie stanowi podstawy przedsądu.

Skład orzekający

Zbigniew Korzeniowski

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących potrąceń z emerytury w kontekście postępowania upadłościowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wezwania syndyka do przekazywania części świadczenia, a nie ogólnej egzekucji z emerytury.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla osób zadłużonych i objętych postępowaniem upadłościowym, a także dla organów rentowych i syndyków mas upadłości.

Czy upadłość chroni Twoją emeryturę przed pełnymi potrąceniami? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

SN
Sygn. akt II USK 64/21
POSTANOWIENIE
Dnia 18 lutego 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z wniosku Z. C.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w P.
‎
o ponowne ustalenie wysokości emerytury,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 lutego 2021 r.,
‎
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt III AUa (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w
(…)
wyrokiem z 9 maja 2019 r. oddalił apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 17 stycznia 2018 r., który po odwołaniu Z. C. zmienił decyzję pozwanego z 24 sierpnia 2017 r. w ten sposób, że ustalił mu wysokość świadczenia (emerytury) wskazując, iż wysokość potrąceń nie może przekraczać 25% miesięcznego świadczenia.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że podstawą przedsądu jest istotne zagadnienie prawne (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.) –
czy w przypadku wezwania przez syndyka masy upadłości do przekazywania części świadczenia emerytalno – rentowego upadłego do masy upadłości znajdują zastosowanie przy wykonywaniu tego wezwania przez organ rentowy ograniczenia wynikające z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego, gdyż sformułowane pytanie nie ma takiej rangi (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.). Odpowiedź nie wykracza poza zwykłą wykładnię prawa.
Nie może być negatywna, gdyż nie ma przepisu, który wyłączałby regulację z art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w przypadku upadłości. Przeciwnie, egzekucja generalna (upadłościowa) prowadzona przez syndyka potwierdza stosowanie przepisów tej ustawy.
Liczba wierzycieli, z reguły większa w przypadku upadłości, nie zmienia granicy potrącenia emerytury określonej w ustawie emerytalnej. Należy dostrzec, że zgodnie z art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe do masy upadłości nie wchodzi mienie, które jest wyłączone od egzekucji według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
Prowadzi to do ustawowego ograniczenia egzekucji, a ściślej do regulacji z art. 833 § 4 k.p.c., zgodnie z którą świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach.
Czyli granice ochrony świadczenia (emerytury) określają przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS a nie przepisy ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.
Emerytura nie wchodzi wprost do masy upadłości. Pozwany nadal jest dłużnikiem ubezpieczonego. Umniejszenie emerytury przez potrącenie musi mieć zatem swą podstawę prawną.
Jak wskazano nie jest nią Prawo upadłościowe tylko ustawa emerytalna. Skarżący dostrzega wskazane przepisy jednak w uzasadnieniu wniosku niezasadnie stawia tezę, że „
W przypadku realizacji wezwania syndyka masy upadłości do przekazywania części świadczenia emerytalno – rentowego upadłego do masy upadłości brak jest przepisów, które regulują wprost tryb postępowania w tym zakresie oraz granice, w jakich potrącenia mogą być realizowane
”.
Taka argumentacja wniosku wraca do punktu wyjścia, czyli do pytania czy prawo upadłościowe umniejsza ochronę przed egzekucją w porównaniu do zwykłej (indywidulanej) egzekucji. Niezasadnie, gdyż przepisy są klarowne i nie uprawniają tezy o braku regulacji.
Odwołanie się do egzekucji upadłościowej (generalnej) nie znosi ochrony dłużnika emeryta, nadal jest bowiem taka sama bez względu na liczbę wierzycieli i skalę zadłużenia. Wnika z wskazanych regulacji Prawa upadłościowego (art. 63 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 491
2
ust. 1), procedury cywilnej (art. 833 § 4 k.p.c.) i przepisów o egzekucji i potrącaniu świadczeń (art. 139, 140, 141 ustawy emerytalnej). Przepisy te są zatem wspólne dla egzekucji komorniczej i upadłościowej. Egzekucję upadłościową prowadzi się z całego majątku dłużnika, a nie tylko ze świadczenia emerytalnego i też nie bez ograniczeń.
Zwykła wykładnia prawa nie stanowi podstawy przedsądu (
a contrario
art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c.). Nie składa się też na istotne zagadnienie prawne (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.).
Z tych motywów wniosek o przyjęcie skargi nie przedstawia istotnego zagadnienia prawnego i dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 398
9
§ 2 k.p.c.).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę