II USK 497/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego od rozpoznania sprawy z powodu wątpliwości co do jego niezależności i bezstronności wynikających z procesu nominacji.
Pełnomocnik strony wniósł o wyłączenie sędziego SN Leszka Bieleckiego od rozpoznania sprawy dotyczącej wysokości emerytury policyjnej. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, powołując się na uchwały SN dotyczące standardów bezstronności sędziów powołanych w następstwie udziału w konkursie przed KRS w nowym składzie. Podkreślono również naruszenie prawa do sądu wynikające z orzecznictwa ETPC oraz potrzebę zapobiegania ryzyku nieprawidłowej obsady sądu.
Wniosek o wyłączenie sędziego SN Leszka Bieleckiego od rozpoznania sprawy II USK 497/22 został złożony przez pełnomocnika strony E. O., powołując się na uchwałę składu połączonych Izb SN oraz wyrok TSUE. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, wskazując na kilka kluczowych powodów. Po pierwsze, odwołano się do uchwały trzech połączonych Izb SN, która stwierdza, że sędzia SN powołany w następstwie udziału w konkursie przed KRS w nowym składzie nie spełnia minimalnego standardu bezstronności. Podkreślono, że KRS w nowym składzie nie jest organem konstytucyjnym, a skutki uchwały nie zostały zniesione przez wyrok TK, który nie ma kompetencji do stwierdzania niekonstytucyjności orzeczeń SN. Po drugie, wskazano na orzecznictwo ETPC, zgodnie z którym orzekanie przez osoby powołane na skutek wniosku KRS w nowym składzie stanowi naruszenie prawa do sądu. Po trzecie, podkreślono potrzebę podjęcia wszelkich środków zapobiegających ryzyku nieprawidłowej obsady sądu, w tym instytucję wyłączenia sędziego, aby uniknąć zarzutów naruszenia EKPC i odpowiedzialności odszkodowawczej państwa. Po czwarte, stwierdzono, że osoba powołana na urząd sędziego SN na wniosek KRS ukształtowanej w nowym składzie podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy, gdyż musi ocenić legalność swojego powołania i stosunku prawnego z państwem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sędzia taki nie spełnia minimalnego standardu bezstronności, a jego powołanie może naruszać prawo do sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwały własne oraz orzecznictwo ETPC, zgodnie z którymi KRS w nowym składzie nie jest organem konstytucyjnym, a orzekanie przez sędziów powołanych w ten sposób może naruszać prawo do sądu. Podkreślono również potrzebę zapobiegania ryzyku nieprawidłowej obsady sądu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
E. O.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. O. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy.
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy w przypadku pozostawania w stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki.
Pomocnicze
k.p.c. art. 52 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędzia powołany w następstwie udziału w konkursie przed KRS w nowym składzie nie spełnia minimalnego standardu bezstronności. Orzekanie przez sędziów powołanych przez KRS w nowym składzie narusza prawo do sądu wynikające z art. 6 ust. 1 EKPC. Ryzyko nieprawidłowej obsady sądu wymaga podjęcia środków zapobiegawczych, w tym wyłączenia sędziego. Sędzia powołany na wniosek KRS w nowym składzie podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy.
Godne uwagi sformułowania
nie spełnia minimalnego standardu bezstronności nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym Trybunał Konstytucyjny nie ma bowiem kompetencji do stwierdzania niekonstytucyjności orzeczeń Sądu Najwyższego należy podjąć wszelkie środki zapobiegające, a jednym z nich jest instytucja wyłączenia sędziego podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Leszek Bielecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego SN z powodu wątpliwości co do niezależności i bezstronności wynikających z procesu nominacji przez KRS w nowym składzie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformą wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i prawa do rzetelnego procesu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego: czy nominacje przez nową KRS podważają niezawisłość sądów?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN II USK 497/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania E. O. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. o wysokość emerytury policyjnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 listopada 2023 r., wniosku pełnomocnika odwołującego się w przedmiocie wyłączenia od rozpoznawania sprawy sygn. akt II USK 497/22 sędziego SN Leszka Bieleckiego. na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. wyłącza SSN Leszka Bieleckiego od rozpoznania sprawy II USK 497/22. UZASADNIENIE Pismem z 9 października 2023 r. pełnomocnik procesowy E. O. złożył na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy II USK 497/22 SSN Leszka Bieleckiego, odwołując się do uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2 oraz wyroku TSUE z 2 marca 2021 r., C-824/18. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek strony postępowania sądowego o wyłączenie SSN Leszka Bieleckiego należało uznać za zasadny. Po pierwsze, z uchwały trzech połączonych Izb wynika, że sędzia SN, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed KRS w nowym składzie, nie spełnia minimalnego standardu bezstronności (uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego, pkt 44; tak również uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22). KRS w nowym składzie nie jest bowiem organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1. Skutki tej uchwały nie zostały zniesione wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20 (OTK-A 2020 poz. 61), co wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22 (OSNP 2022 nr 10, poz. 95) oraz postanowieniach z 16 września 2021 r., I KZ 29/21 (OSNK 2021 nr 10, poz. 41), z 29 września 2021 r., V KZ 47/21 (LEX nr 3230203) i z 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22, a także Sąd Apelacyjny w Gdańsku w postanowieniu z 14 października 2021 r., II AKa 154/21. Trybunał Konstytucyjny nie ma bowiem kompetencji do stwierdzenia niekonstytucyjności orzeczeń Sądu Najwyższego. Nietrafny jest więc pogląd (por. np. uzasadnienie postanowień Sądu Najwyższego z 3 listopada 2022 r., V KB 10/22; z 22 marca 2023 r., III KB 11/22 ) o nieistnieniu uchwały trzech połączonych Izb SN. Jak już wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wiążącego charakteru nie mają także wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 14 lipca 2021 r., P 7/20 (OTK-A 2021, poz. 49); 7 października 2021 r., K 3/21 (OTK-A 2022, poz. 65); 24 listopada 2021 r., K 6/21 (OTK-A 2022, poz. 9) oraz 10 marca 2022 r., K 7/21 (OTK-A 2022, poz. 24). Nie powodują one utraty mocy obowiązującej przepisów, a więc nie wiążą niezawisłych sądów, w szczególności Sądu Najwyższego (co do braku związania takimi orzeczeniami TK zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2009 r., zasada prawna, III PZP 2/09, OSNP 2010 nr 9-10, poz. 106 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2010 r., IV CO 37/09, OSNC 2010 nr 12, poz. 166). Ponadto, wymienione orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego należy pominąć jako niezgodne z zasadą pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej (wyrok TS z 22 lutego 2022 r., C-430/21, postępowanie zainicjowane przez RS, EU:C:2022:99, w szczególności pkt 77). Po drugie, z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że orzekanie w SN przez osoby powołane na skutek wniosku KRS w nowym składzie stanowi naruszenie prawa do sądu wyrażonego w art. 6 ust. 1 EKPC ( wyroki: z 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, ECHR:2021:0722; 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, ECHR:2021:1108 oraz 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20) . Po trzecie, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że w razie wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu należy podjąć wszelkie środki zapobiegające, a jednym z nich jest instytucja wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22, LEX nr 3375645; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22, LEX nr 3370369; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22, LEX nr 3375652; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21, LEX nr 3262183). Jest to konieczne dla uniknięcia zarzutu naruszenia EKPCz, jaki mógłby być formułowany w przyszłości oraz ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej państwa (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022 nr 6, poz. 22; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 sierpnia 2022 r., II PUB 2/22, LEX nr 3411745; z dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, LEX nr 3416465; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22; z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22 i V KK 485/21 oraz z dnia 14 października 2022 r., V KB 6/22). Po czwarte, osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek KRS ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., jako że, przystępując do orzekania musi na samym wstępie postępowania - a także w jego toku - poddać (poddawać) ocenie poprawność i legalność stosunku prawnoprocesowego (publicznoprawnego) wiążącego go ze stronami oraz stosunku prawnoustrojowego, jakim łączy się z państwem, w którego imieniu orzeka. Pozostaje więc z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jej prawa lub obowiązki (tak trafnie w literaturze J. Gudowski: Iudex impurus . Wyłączenie z mocy samej ustawy sędziego objętego zarzutem wadliwego powołania lub przejścia na wyższe stanowisko sędziowskie, Przegląd Sądowy 2022 nr 5, s. 7-26). Niezbędność stwierdzenia wyłączenia sędziego z mocy ustawy jest niezależna od stopnia jego bezstronności wewnętrznej (jednakowego dystansu do stron sporu i ich odpowiednich interesów w odniesieniu do jego przedmiotu), czy też niezależności zewnętrznej (praca w sposób wolny od nakazów czy wytycznych z jakiegokolwiek źródła). Mając powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 w związku z art. 52 § 1 oraz art. 49 § 1 k.p.c. [SOP] (r.g.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI