III USK 15/23

Sąd Najwyższy2023-08-03
SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy
emerytura wojskowaemerytura cywilnaZUSSąd Najwyższyskarga kasacyjnaprawo ubezpieczeń społecznychświadczenia emerytalne

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej prawa do pobierania dwóch emerytur: cywilnej i wojskowej, uznając brak przesłanek do jej merytorycznego rozpoznania.

Skarżący kwestionował decyzję o zawieszeniu emerytury cywilnej z powodu pobierania emerytury wojskowej, argumentując, że przepisy pozwalają na pobieranie obu świadczeń. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy emerytalnej i orzecznictwo, w tym uchwałę siedmiu sędziów III UZP 7/21, stwierdził, że w przypadku zbiegu prawa do świadczeń obowiązuje zasada pobierania jednego świadczenia, chyba że wybrane świadczenie jest niższe. Ponieważ skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi ani innych przesłanek przyjęcia jej do rozpoznania, Sąd Najwyższy odmówił jej przyjęcia.

Sprawa dotyczyła prawa do pobierania przez S.M. dwóch emerytur: cywilnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz wojskowej. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie S.M. od decyzji ZUS o przyznaniu i zawieszeniu emerytury cywilnej z powodu pobierania emerytury wojskowej. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, twierdząc, że można pobierać obie emerytury, ponieważ emerytura wojskowa została obliczona wyłącznie na podstawie służby wojskowej, a kapitał emerytalny z okresu po służbie nie wpływa na jej wysokość. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odwołał się do art. 398^9 § 1 k.p.c., wskazując na przesłanki takie jak istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Sąd podkreślił, że dla przyjęcia skargi konieczne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, widocznej prima facie. W ocenie Sądu Najwyższego, skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi. Powołując się na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21), Sąd stwierdził, że w przypadku zbiegu prawa do emerytury z FUS i emerytury wojskowej, wypłaca się jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez ubezpieczonego, chyba że emerytura wojskowa została obliczona bez uwzględnienia okresów składkowych z FUS. Ponieważ skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił jej przyjęcia do rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, w przypadku zbiegu prawa do świadczeń obowiązuje zasada pobierania jednego świadczenia, chyba że wybrane świadczenie jest niższe lub zostało wybrane przez ubezpieczonego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę siedmiu sędziów (III UZP 7/21), która rozstrzygnęła rozbieżności w orzecznictwie. Uchwała ta potwierdza zasadę pobierania jednego świadczenia, z pewnymi wyjątkami dotyczącymi sposobu obliczenia emerytury wojskowej i jej relacji do stażu cywilnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (w sensie utrzymania w mocy orzeczenia sądu niższej instancji)

Strony

NazwaTypRola
S.M.osoba_fizycznaodwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiuinstytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

ustawa emerytalna art. 95 § 1 i 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis wprowadza zasadę pobierania jednego świadczenia w przypadku zbiegu prawa do emerytury lub renty z FUS z prawem do świadczeń z innych przepisów, niezależnie od ich charakteru.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje orzekanie o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin art. 15a

Wspomniany w kontekście obliczania emerytury wojskowej.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin art. 18e

Wspomniany w kontekście obliczania emerytury wojskowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżącego oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Zasada pobierania jednego świadczenia w przypadku zbiegu prawa do emerytury wojskowej i cywilnej, zgodnie z uchwałą SN III UZP 7/21.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego o możliwości pobierania dwóch emerytur, oparta na specyfice obliczenia emerytury wojskowej i zgromadzonego kapitału emerytalnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (...), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (...), zachodzi nieważność postępowania (...) lub skarga jest oczywiście uzasadniona. O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Wobec niewykazania przez skarżącego istnienia wskazanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. orzekł o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Skład orzekający

Leszek Bielecki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niewykazania przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., zwłaszcza oczywistej zasadności. Potwierdzenie interpretacji przepisów dotyczących zbiegu prawa do emerytury wojskowej i cywilnej zgodnie z uchwałą III UZP 7/21."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu prawa do emerytury wojskowej i cywilnej, z uwzględnieniem sposobu obliczenia emerytury wojskowej i daty służby.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zbiegu praw do świadczeń emerytalnych, co jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnienie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej przez SN jest również cenne dla prawników.

Czy można pobierać dwie emerytury? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady zbiegu świadczeń.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
III USK 15/23
POSTANOWIENIE
Dnia 3 sierpnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bielecki
w sprawie z odwołania S.M.
‎
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we Wrocławiu
‎
o wypłatę zawieszonej emerytury,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 3 sierpnia 2023 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
‎
z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt III AUa 2153/20,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[mc]
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 16 maja 2022 r., III AUa 2153/20,
po rozpoznaniu apelacji organu rentowego, zmienił wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 9 listopada 2020 r., VIII U 1611/20, i oddalił odwołanie S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we Wrocławiu z 3 marca 2020 r. o przyznaniu emerytury i jej zawieszeniu z uwagi na pobieranie emerytury wojskowej.
Odwołujący z
askarżył powyższy wyrok w całości skargą kasacyjną zarzucając naruszenie
prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm., dalej jako ustawa emerytalna) prowadzącą do uznania, iż skarżący nie może pobierać dwóch emerytur - cywilnej i wojskowej, podczas gdy właściwy kierunek wykładni art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej, to ten z którego wynika, że użyte w ust. 2 tego artykułu sformułowanie „emerytura wojskowa obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych” oznacza odwołanie się do zasad obliczenia emerytury wojskowej określonych w tych przepisach, a więc z uwzględnieniem wyłącznie służby wojskowej, co z kolei uzasadnia prawo do pobierania dwóch emerytur „wypracowanych” niezależnie od siebie.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na oczywistą zasadność skargi. Wskazał, że pracował zawodowo po zakończeniu służby wojskowej i
odprowadzał przewidziane prawem składki. Zebrał istotny kapitał emerytalny i jest uprawnionym do otrzymywania emerytury z ZUS-u w kwocie 2.240,70 zł brutto. Ten kapitał emerytalny, jak i wszystkie te okresy składkowe, nie wpływają na wysokość wojskowej emerytury przez niego pobieranej, gdyż przeszedł on na wojskową emeryturę z maksymalną dopuszczalną wysługą, tym samym żadne dodatkowe okresy składkowe nie były mu doliczane.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania.
Stosownie do art. 398
9
§ 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).
Co do przesłanki przedsądu jaką jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż skarżący w motywach wniosku jest zobligowany zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej
prima facie
, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).
Tymczasem wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej autor skargi nie sfomułował w sposób prawidłowy powołanej wyżej przesłanki. Kwestia
pobierania zbiegających się świadczeń emerytalnych i rentowych, w tym emerytury nabywanej z powszechnego ubezpieczenia społecznego oraz emerytury wojskowej, jest objęte regulacją art. 95 ust. 1 ustawy emerytalnej, który wprowadza regułę pobierania jednego świadczenia. Z tego wynika, że w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty uregulowanych w tej ustawie z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach z zakresu zabezpieczenia społecznego, niezależnie od ich ubezpieczeniowego czy też zaopatrzeniowego charakteru, obowiązuje ogólna zasada wypłaty jednego świadczenia.
Zagadnienie związane z prawem do pobierania jednego ze zbiegających się świadczeń emerytalno-rentowych zostało również omówione w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Faktem jest, że judykatura nie była w tym względzie jednolita. Między innymi w wyrokach: z 4 grudnia 2013 r. (II UK 223/13, LEX nr 1394110), z 8 maja 2012 r. (II UK 237/11, OSNP 2013 nr 7-8, poz. 91) oraz z 24 maja 2012 r. (II UK 261/11, LEX nr 1227967) Sąd Najwyższy opowiedział się przeciwko możliwości jednoczesnego pobierania świadczenia wypłacanego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Natomiast w innych orzeczeniach, szczególnie tych, na jakie powołała się strona odwołująca się w treści skargi kasacyjnej (wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r., I UK 426/17), wskazano że o zastosowaniu wyjątku od zasady wypłacania jednego świadczenia decyduje brak możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu "cywilnego" stażu emerytalnego, a nie data przyjęcia żołnierza zawodowego do służby wojskowej. Ostatecznie, rozstrzygając różne poglądy prezentowane w orzecznictwie, Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21, LEX nr 3274620) wyraził pogląd, że ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed dniem 1 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego.
Wobec niewykazania przez skarżącego istnienia wskazanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. orzekł o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[mc]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI