II USK 310/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie. Wyrok ten zmieniał decyzję organu rentowego, stwierdzając, że G.J. nie podlegał jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym u płatnika S. Sp. z o.o. z tytułu umowy o pracę zawartej z S.1 Sp. z o.o. Organ rentowy zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie przepisów procesowych (art. 327 § 1 k.p.c., art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c.) oraz materialnych (m.in. art. 6 k.c., art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Głównym zarzutem było niezastosowanie przez sądy niższych instancji konstrukcji 'przebicia zasłony korporacyjnej' i błędne ustalenie pracodawcy. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Podkreślono, że skarga kasacyjna nie jest kolejnym środkiem zaskarżenia, a służy kontroli prawidłowości stosowania prawa. Wskazano, że kwestia kwalifikacji prawnej umów była już analizowana przez Sąd Najwyższy w podobnych sprawach między tymi samymi stronami, a skarżący zmierzał do podważenia ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo dotyczące 'przebicia zasłony korporacyjnej', zaznaczając, że wymaga ono ustalenia, iż spółki należą do tego samego organizmu gospodarczego i że doszło do nadużycia formy prawnej w celu obejścia prawa, czego w tej sprawie nie wykazano. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że skarga kasacyjna nie jest środkiem do podważania ustaleń faktycznych, a także interpretacja konstrukcji 'przebicia zasłony korporacyjnej' w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych i grup kapitałowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z grupami kapitałowymi i ustalaniem pracodawcy dla celów ubezpieczeń społecznych. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sytuacji, gdy spółka dominująca tworzy spółkę zależną i powierza jej funkcję zatrudniania pracowników, a pracownicy świadczą pracę na rzecz spółki dominującej, można zastosować konstrukcję 'przebicia zasłony korporacyjnej' w celu ustalenia rzeczywistego pracodawcy dla celów ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, można zastosować konstrukcję 'przebicia zasłony korporacyjnej', ale wymaga to ustalenia, że spółki należą do tego samego organizmu gospodarczego (grupy kapitałowej) i że doszło do nadużycia formy prawnej w celu obejścia przepisów prawa ubezpieczeń społecznych. Samo powiązanie kapitałowe i osobowe nie jest wystarczające.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że konstrukcja 'przebicia zasłony korporacyjnej' (uniesienia zasłony osobowości prawnej) służy przeciwdziałaniu nadużyciom, gdy rzeczywisty właściciel wykorzystuje odrębną osobowość prawną spółki zależnej do obejścia prawa. Kluczowe jest ustalenie, że spółki tworzą jeden organizm gospodarczy i że celem było uniknięcie zobowiązań. W analizowanej sprawie takie okoliczności nie zostały ustalone przez sądy niższych instancji, które skupiły się na formalnym stosunku pracy z jedną ze spółek.
Jaki jest rozkład ciężaru dowodu w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym, gdy organ rentowy kwestionuje ustalony stan faktyczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z danego faktu wywodzi skutki prawne. Jeśli jedna strona wykaże fakty przemawiające za jej stanowiskiem, na drugiej stronie spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności podważających ten wniosek. Organ rentowy ma obowiązek udowodnić, że strony ustaliły między sobą stosunki prawne w sposób sprzeczny z prawem lub zmierzający do obejścia przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał, że reguła z art. 6 k.c. nie oznacza automatycznego przerzucenia ciężaru dowodu na stronę odwołującą się. Organ rentowy, kwestionując formalne stosunki prawne i twierdząc, że rzeczywistym pracodawcą była inna spółka, musi przedstawić dowody na poparcie tej tezy. W tej sprawie organ nie udowodnił, że G.J. świadczył pracę na rzecz S. Sp. z o.o., a jedynie przedłożył obszerne akta kontroli bez wskazania konkretnych dowodów.
Czy skarga kasacyjna może służyć podważaniu ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie jest instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi oraz oceną materiału dowodowego dokonanymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna służy kontroli prawidłowości stosowania prawa, a nie ponownej ocenie dowodów czy faktów. W analizowanej sprawie skarżący, powołując się na oczywistą zasadność, w istocie zmierzał do podważenia ustaleń faktycznych Sądu Apelacyjnego dotyczących rzeczywistego pracodawcy, co jest niedopuszczalne na gruncie art. 398^3 § 3 k.p.c. i art. 398^13 § 2 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. Spółka z o.o. w W. | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
| G.J. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| S.1 Spółki z o.o. w W. | spółka | zainteresowana |
Przepisy (19)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 327 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p. art. 3
Kodeks pracy
u.s.u.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 4 § pkt 2 ppkt a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 17 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 1^1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na brak istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności. • Kwestia ustalenia pracodawcy w kontekście grupy kapitałowej była już wielokrotnie rozstrzygana przez Sąd Najwyższy. • Skarżący zmierza do podważenia ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. • Organ rentowy nie udowodnił, że doszło do obejścia prawa lub nadużycia formy prawnej spółki w celu uniknięcia zobowiązań ubezpieczeniowych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 327 § 1 k.p.c. i art. 232 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c. • Zarzuty naruszenia art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. przez błędną wykładnię i obciążenie organu obowiązkiem udowodnienia prawidłowości decyzji. • Zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. w zw. z art. 22 § 1 k.p. przez uznanie, że pracodawcą jest S.1 Sp. z o.o., mimo że właścicielką jest S. Sp. z o.o. • Zarzuty naruszenia art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 8 ust. 2a u.s.u.s. przez jego niezastosowanie, mimo 'przebicia zasłony korporacyjnej'. • Zarzuty naruszenia art. 3 k.p. w zw. z art. 22 § 1 k.p. z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne • Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. • Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. • Strona skarżąca, wnioskując o przyjęcie skargi do rozpoznania, w oparciu o przesłankę oczywistej zasadności wniesionej skargi kasacyjnej w istocie zmierza do podważenia ustalonego przez Sądy orzekające stanu faktycznego sprawy, co usuwa się spod kontroli kasacyjnej. • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi oraz oceną materiału dowodowego dokonanymi w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. • Celem tej metody jest przeciwdziałanie sytuacji, w której rzeczywisty właściciel, faktycznie przejmujący świadczenie pracownika, nadużywa konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy z art. 3 k.p. w celu formalnego związania pracownika umową z podmiotem uzależnionym i pozbawionym uprawnień właścicielskich. […]
Skład orzekający
Agnieszka Żywicka
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że skarga kasacyjna nie jest środkiem do podważania ustaleń faktycznych, a także interpretacja konstrukcji 'przebicia zasłony korporacyjnej' w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych i grup kapitałowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z grupami kapitałowymi i ustalaniem pracodawcy dla celów ubezpieczeń społecznych. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej i często występującej w praktyce kwestii 'przebicia zasłony korporacyjnej' w kontekście ubezpieczeń społecznych, co jest istotne dla wielu firm i pracowników. Wyjaśnia też rolę Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
“Czy Twoja spółka zależna to faktycznie Twój pracownik? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice 'przebicia zasłony korporacyjnej'.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.