III UK 153/14

Sąd Najwyższy2015-02-04
SNubezpieczenia społecznepodstawa wymiaru składekWysokanajwyższy
ubezpieczenia społeczneskładkiumowa zleceniaumowa o pracęSąd Najwyższyskarga kasacyjnapodstawa wymiaru

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracownika, uznając, że nie zachodzą przesłanki do jej rozpoznania.

Sprawa dotyczyła odwołania od decyzji ZUS w sprawie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, który uznał, że praca świadczona przez A.W. na podstawie umowy zlecenia była wykonywana na rzecz jego pracodawcy (Z. [….]), co skutkowało koniecznością uwzględnienia przychodu z tej umowy w podstawie wymiaru składek. Z. [….] złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędne zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy odmówił jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na utrwaloną linię orzeczniczą.

Przedmiotem sprawy było ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla pracownika A.W., zatrudnionego w Z. [….] w L. na podstawie umowy o pracę, który jednocześnie pełnił dyżury w ramach umowy zlecenia zawartej z A. D. prowadzącym działalność gospodarczą. Sądy obu instancji (Okręgowy i Apelacyjny) uznały, że praca świadczona w ramach umowy cywilnoprawnej była wykonywana na rzecz pracodawcy, Z. [….], co zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skutkowało obowiązkiem uwzględnienia przychodu z tej umowy w podstawie wymiaru składek. Z. [….] złożył skargę kasacyjną, argumentując, że sądy błędnie zastosowały wskazany przepis, gdyż praca na podstawie umowy zlecenia nie była wykonywana na rzecz jego pracodawcy. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołał się na art. 398^9 § 1 k.p.c. i wskazał, że skarga nie jest oczywiście uzasadniona, zwłaszcza w kontekście utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, która potwierdza możliwość traktowania takich umów jako wykonywanych na rzecz pracodawcy. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli czynności wykonywane w ramach umowy cywilnoprawnej mieszczą się w zakresie obowiązków wykonywanych przez pracownika na rzecz jego pracodawcy.

Uzasadnienie

Sądy obu instancji uznały, że praca na podstawie umowy zlecenia była wykonywana na rzecz pracodawcy, ponieważ jej przedmiot mieścił się w zakresie obowiązków pracowniczych. Sąd Najwyższy powołał się na utrwaloną linię orzeczniczą potwierdzającą takie stanowisko.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Strony

NazwaTypRola
Z. [...]instytucjaodwołujący się
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.organ_państwowyorgan rentowy
A. D.osoba_fizycznazainteresowany
A. W.osoba_fizycznazainteresowany

Przepisy (4)

Główne

u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Pracownikiem jest także osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 18 § ust. 1a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

W podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej, jeśli umowa ta jest wykonywana na rzecz pracodawcy.

k.c.

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące zlecenia.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Błędne zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez Sąd Apelacyjny.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne... nie może zostać uznana za oczywiście uzasadnioną skarga, w której przypadku oczywista zasadność miałaby wynikać z przyjęcia przez sąd stanowiska wynikającego z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego.

Skład orzekający

Roman Kuczyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego w zakresie stosowania art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna jest wykonywana na rzecz pracodawcy, z którym pracownik pozostaje w stosunku pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie przepisów dotyczących składek ZUS w kontekście umów cywilnoprawnych i pracy na rzecz pracodawcy, co jest częstym problemem w praktyce.

Kiedy umowa zlecenie to tak naprawdę praca na rzecz etatowego pracodawcy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III UK 153/14
POSTANOWIENIE
Dnia 4 lutego 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Roman Kuczyński
w sprawie z odwołania Z. [….] w L.
‎
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L.
‎
z udziałem zainteresowanych: A. D. i A. W. o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2015 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt III AUa […],
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w […] oddalił apelację Z. [….] w L.  od wyroku Sądu Okręgowego w L.  z dnia 21 listopada 2013 r., oddalającego odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w L.  z dnia 8 maja 2012 r. w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zainteresowanego A. W.  jako pracownika zatrudnionego w Z. […] w L.  w miesiącach grudniu 2009 r., lutym, marcu, kwietniu i grudniu 2010 r. oraz w lutym, marcu i kwietniu 2011 r.
W uzasadnieniach sądów
meriti
przyjęto, że A.W. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Z. […] w L.  na stanowisku p.o. kierownika sekcji technicznej. Ponadto zainteresowany był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia zawartej z A. D. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą C. […] w L., przedmiotem której było pełnienie dyżurów przy zimowym utrzymaniu dróg wojewódzkich, co było efektem realizacji umów zawartych pomiędzy Z. […] a A. D.. W ocenie Sądów czynności wykonywane w ramach umowy cywilnoprawnej mieściły się w zakresie obowiązków wykonywanych przez A. W.  w ramach umowy o pracę na rzecz jego dotychczasowego pracodawcy. Mając powyższe na uwadze Sądy przyjęły, że praca świadczona na podstawie umowy cywilnoprawnej była wykonywana na rzecz pracodawcy, czyli Z. […] w L., co oznacza że w sprawie należało zastosować art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem z
a pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z
Kodeksem cywilnym
stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W takim przypadku natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe powinno uwzględnić się również przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Z. […] w L., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w […].
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych na skutek przyjęcia, że dyżury pełnione przez zainteresowanego A. W.  na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z A. D. były wykonywane na rzecz pracodawcy, czyli Z. […] w L..
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony jej oczywistą zasadnością, wynikającą z błędnego zastosowania przez Sąd drugiej instancji przepisu wskazanego w podstawie skargi kasacyjnej przy automatycznym przejęciu ustaleń faktycznych oraz wywodów prawnych Sądu Okręgowego w L.  jako swoich, pomimo oczywistości faktu, że prace wykonywane przez A. W. w ramach zawartej umowy zlecenia nie były wykonywane na rzecz jego pracodawcy.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W judykaturze przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej, przewidziana w art. 398
9
§ 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13 oraz z dnia 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, niepubl.), a przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07 oraz z dnia 20 marca 2014 r., I CSK 18/14, niepubl.).
Ponadto zauważyć należy, że nie może zostać uznana za oczywiście uzasadnioną skarga, w której przypadku oczywista zasadność miałaby wynikać z przyjęcia przez sąd stanowiska wynikającego z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 r., IV CSK 349/14, niepubl.). Powyższy argument będzie miał szczególne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż Sądy obydwu instancji oparły się bowiem na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. (II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46), w której przyjęto, że pracodawca,
którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy. Pogląd powyższy został następnie zaaprobowany w późniejszym orzecznictwie, w tym przykładowo w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2010 r. (I UK 259/09, niepubl.), z dnia 18 października 2011 r. (III UK 22/11, OSNP 2012 nr 21
-
22, poz. 266), z dnia 11 maja 2012 r. (I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117), z dnia 6 lutego 2014 r. (II UK 279/13, niepubl.), z dnia 3 kwietnia 2014 r. (II UK 399/13, niepubl.), z dnia 6 maja 2014 r. (II UK 442/13, niepubl.), czy też z dnia 4 czerwca 2014 r. (II UK 482/13, niepubl.).
Mając to na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398
9
§ 1 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI