II USK 212/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędziego Roberta Stefanickiego rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie. Wyroki te zmieniały decyzję organu rentowego, stwierdzając, że osoba fizyczna A. G. nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika S. sp. z o.o. z tytułu umowy o pracę zawartej z S.1 sp. z o.o. w określonym okresie. Organ rentowy zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 327¹ § 1 k.p.c. i art. 232 k.p.c., oraz prawa materialnego, w tym art. 6 k.c., art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 58 § 1 k.c. i art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, kwestionując ustalenie, że to na organie rentowym ciążył obowiązek udowodnienia prawidłowości decyzji oraz zarzucając błędne uznanie S.1 sp. z o.o. za pracodawcę i niezastosowanie konstrukcji „przebicia zasłony korporacyjnej”. Sąd Najwyższy, analizując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 398⁹ § 1 k.p.c., w szczególności skarga nie jest oczywiście uzasadniona. Podkreślono, że kwestia kwalifikacji prawnej umów była już wielokrotnie analizowana przez Sąd Najwyższy w sprawach między tymi samymi stronami, a skarżący nie wykazał kwalifikowanej postaci naruszenia prawa. Sąd Najwyższy przypomniał, że jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji i że ciężar dowodu w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym spoczywa na organie rentowym, jeśli ten zmienia sytuację prawną ubezpieczonego. Wskazano również, że konstrukcja „przebicia zasłony korporacyjnej” wymaga ustalenia, że spółki należą do tego samego organizmu gospodarczego i że doszło do nadużycia formy prawnej, czego w tej sprawie nie wykazano. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził koszty postępowania od organu rentowego na rzecz pozostałych stron.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku oczywistej zasadności i powtarzalności argumentacji w sprawach dotyczących ustalenia pracodawcy i stosowania konstrukcji „przebicia zasłony korporacyjnej”. Potwierdzenie rozkładu ciężaru dowodu w sprawach ubezpieczeniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji powtarzających się skarg kasacyjnych między tymi samymi stronami oraz konkretnego stanu faktycznego związanego z relacjami między spółkami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarga kasacyjna organu rentowego w sprawie o podleganie ubezpieczeniom społecznym spełnia przesłanki do jej przyjęcia do merytorycznego rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia do merytorycznego rozpoznania, ponieważ nie wykazano istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że argumentacja skarżącego opiera się na powtarzalnych zarzutach, które były już wielokrotnie analizowane, a kwestia ustalenia pracodawcy i zastosowania konstrukcji „przebicia zasłony korporacyjnej” w podobnych sprawach między tymi samymi stronami została już jednoznacznie rozstrzygnięta. Skarżący nie wykazał kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, a próba podważenia ustaleń faktycznych wykracza poza kognicję Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
Jaki jest rozkład ciężaru dowodu w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym, gdy organ rentowy wydaje decyzję zmieniającą sytuację prawną ubezpieczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sprawach, w których organ rentowy wydaje decyzję zmieniającą sytuację prawną ubezpieczonego, to na organie rentowym spoczywa ciężar udowodnienia przesłanek faktycznych uzasadniających tę decyzję, zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w sprawach, gdzie organ rentowy kwestionuje prawidłowość zgłoszenia do ubezpieczenia lub przyjmowania składek, musi udowodnić przed sądem podstawę faktyczną swojej decyzji. Nie można ograniczać się do przedłożenia akt kontroli bez wskazania konkretnych dowodów, a ciężar dowodu nie spoczywa bezwzględnie na stronie odwołującej się, jeśli organ sam nie wykazał podstaw swojej decyzji.
Kiedy można zastosować konstrukcję „przebicia zasłony korporacyjnej” w kontekście ustalenia rzeczywistego pracodawcy dla celów ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Konstrukcja „przebicia zasłony korporacyjnej” może być zastosowana, gdy pracodawca i zleceniodawca, choć odrębne spółki, należą do tego samego organizmu gospodarczego (grupy kapitałowej) i doszło do nadużycia formy prawnej lub konstrukcji pracodawcy w celu obejścia prawa i uniknięcia zobowiązań, w tym publicznoprawnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że dla zastosowania tej konstrukcji kluczowe jest ustalenie, że spółka dominująca tworzy spółkę zależną, powierzając jej funkcję zatrudniania pracowników, aby formalnie związać pracownika z podmiotem uzależnionym i pozbawionym uprawnień właścicielskich, co prowadzi do obejścia przepisów. W analizowanej sprawie takich relacji nie ustalono.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. sp. z o.o. z siedzibą w W. | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
| A. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S.1 sp. z o.o. z siedzibą w W. | spółka | zainteresowana |
Przepisy (18)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 327¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut braku wskazania w uzasadnieniu przyczyn nieuwzględnienia argumentacji/dowodów powołanych przez organ rentowy.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut wydania orzeczenia bez przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji organu rentowego; ciężar dowodu.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Zarzut błędnej wykładni polegającej na ustaleniu, że to na organie rentowym ciążył obowiązek udowodnienia prawidłowości zaskarżonej decyzji; reguły rozkładu ciężaru dowodu.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zarzut uznania, że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o., mimo że właścicielem S.1 Sp. z o.o. jest odwołująca się spółka.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Zarzut uznania, że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o.; wykładnia z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Zarzut niezastosowania przepisu mimo wystąpienia tzw. przebicia zasłony korporacyjnej.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zarzut niezastosowania przepisu mimo wystąpienia tzw. przebicia zasłony korporacyjnej.
k.p. art. 3
Kodeks pracy
Wykładnia z uwzględnieniem koncepcji przebicia zasłony korporacyjnej.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zarzut uznania, że pracodawcą dla ubezpieczonych jest spółka S.1 Sp. z o.o.
u.s.u.s. art. 17 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zarzut niezastosowania przepisu mimo wystąpienia tzw. przebicia zasłony korporacyjnej.
k.p.c. art. 398⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 4 pkt 2
Podstawa zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § ust. 2
Podstawa zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do jej przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. • Argumentacja skarżącego jest powtarzalna i dotyczy kwestii już rozstrzygniętych przez Sąd Najwyższy. • Skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi ani istotnego zagadnienia prawnego. • Ciężar dowodu w sprawie obciążał organ rentowy, który nie wykazał podstaw swojej decyzji. • Nie ustalono przesłanek do zastosowania konstrukcji „przebicia zasłony korporacyjnej”.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa procesowego (art. 327¹ § 1 k.p.c., art. 232 k.p.c.). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 6 k.c., art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., art. 22 § 1 k.p., art. 58 § 1 k.c., art. 8 ust. 2a u.s.u.s.). • Twierdzenie o błędnej wykładni przepisów dotyczących ciężaru dowodu i ustalenia pracodawcy. • Argumentacja o konieczności zastosowania konstrukcji „przebicia zasłony korporacyjnej”.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej merytorycznego rozpoznania. • Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych. • Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nawiązując do tych przesłanek. • W myśl utrwalonego stanowiska judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa. • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi oraz oceną materiału dowodowego dokonanymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. • To na organie rentowym spoczywał obowiązek wykazania, że strony ustaliły między sobą stosunki prawne w sposób sprzeczny z prawem bądź zmierzający do obejścia przepisów regulujących podstawę wymiaru na ubezpieczenia społeczne, których to okoliczności nie udowodnił. • Celem tej metody jest przeciwdziałanie sytuacji, w której rzeczywisty właściciel, faktycznie przejmujący świadczenie pracownika, nadużywa konstrukcji osobowości prawnej lub konstrukcji pracodawcy z art. 3 k.p. w celu formalnego związania pracownika umową z podmiotem uzależnionym i pozbawionym uprawnień właścicielskich.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku oczywistej zasadności i powtarzalności argumentacji w sprawach dotyczących ustalenia pracodawcy i stosowania konstrukcji „przebicia zasłony korporacyjnej”. Potwierdzenie rozkładu ciężaru dowodu w sprawach ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powtarzających się skarg kasacyjnych między tymi samymi stronami oraz konkretnego stanu faktycznego związanego z relacjami między spółkami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa jest interesująca ze względu na praktyczne zastosowanie konstrukcji „przebicia zasłony korporacyjnej” w kontekście ubezpieczeń społecznych oraz analizę rozkładu ciężaru dowodu. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy z powodu jej powtarzalności również stanowi ciekawy aspekt proceduralny.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę ZUS: Czy „przebicie zasłony korporacyjnej” to zawsze droga do ustalenia pracodawcy?”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 240 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 240 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.