II USK 144/23

Sąd Najwyższy2024-03-20
SNubezpieczenia społecznekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoWysokanajwyższy
ZUSubezpieczenia społecznekoordynacjarozporządzenie UEskarga kasacyjnaśrodek zaskarżeniaprawidłowość procedury

Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, uznając ją za niedopuszczalny środek zaskarżenia.

Organ rentowy wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który uchylił decyzje ZUS i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, stwierdzając, że środek zaskarżenia był niedopuszczalny, ponieważ od wyroku kasatoryjnego sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Sąd nie potraktował skargi jako zażalenia ze względu na profesjonalny status pełnomocnika i jednoznaczne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który uchylił decyzje ZUS dotyczące ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym przez pracowników D. Sp. z o.o. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że środek zaskarżenia został wniesiony z naruszeniem przepisów. Zgodnie z art. 394(1) § 1(1) k.p.c., od wyroku kasatoryjnego sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, a nie skarga kasacyjna. Sąd Najwyższy nie uznał za zasadne potraktowania skargi kasacyjnej jako zażalenia, wskazując na profesjonalny status pełnomocnika organu rentowego oraz na fakt, że pismo procesowe zawierało elementy konstrukcyjne charakterystyczne wyłącznie dla skargi kasacyjnej. W związku z tym, skarga kasacyjna została odrzucona na podstawie art. 398(6) § 2 i 3 k.p.c. jako niedopuszczalna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Od wyroku kasatoryjnego sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, a nie skarga kasacyjna.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 394(1) § 1(1) k.p.c., który jednoznacznie stanowi, że od wyroku kasatoryjnego sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie. Podkreślono, że skarga kasacyjna i zażalenie są odrębnymi środkami odwoławczymi, opartymi na odmiennych zasadach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku

Strony

NazwaTypRola
D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G.spółkapłatnik składek
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańskuinstytucjaorgan rentowy
P.C.osoba_fizycznaubezpieczony
J. B.osoba_fizycznaubezpieczony
D. F.osoba_fizycznaubezpieczony
M. Ż.osoba_fizycznaubezpieczony

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 394 § 1 § 1(1)

Kodeks postępowania cywilnego

Od kasatoryjnego orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego.

k.p.c. art. 398 § 6 § 2 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398 § 3 § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące skargi kasacyjnej, które zawierało wniesione pismo.

u.s.u.s. art. 83 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

rozporządzenie nr 883/2004 art. 11 § 3a

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

rozporządzenie nr 883/2004 art. 13 § 1b (i)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

rozporządzenie nr 987/2009 art. 16 § 4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009

Procedura koordynacji zabezpieczenia społecznego.

rozporządzenie nr 987/2009 art. 16 § 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009

Dwumiesięczny termin na zgłoszenie zastrzeżeń przez instytucję zagraniczną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna od wyroku kasatoryjnego sądu drugiej instancji jest niedopuszczalna na mocy art. 394(1) § 1(1) k.p.c.

Odrzucone argumenty

Argumenty organu rentowego dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego w zakresie procedury koordynacji zabezpieczenia społecznego (art. 16 rozporządzenia nr 987/2009).

Godne uwagi sformułowania

na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, a nie skarga kasacyjna środek zaskarżenia, który jest niedopuszczalny nie było podstaw i uzasadnienia prawnego do potraktowania sporządzonej i wniesionej przez niego skargi kasacyjnej jako zażalenia

Skład orzekający

Romualda Spyt

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Niedopuszczalność skargi kasacyjnej od wyroku kasatoryjnego sądu drugiej instancji oraz zasady traktowania błędnie oznaczonego środka zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy od orzeczenia sądu drugiej instancji przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje pułapki proceduralne w polskim systemie prawnym, gdzie nawet profesjonalni pełnomocnicy mogą popełnić błędy skutkujące odrzuceniem środka zaskarżenia. Jest to ważna lekcja dla praktyków.

Błąd w nazwie środka odwoławczego kosztował ZUS szansę na merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd Najwyższy.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
II USK 144/23
POSTANOWIENIE
Dnia 20 marca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Romualda Spyt
w sprawie z odwołania D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Gdańsku
‎
z udziałem P.C ., J. B., D. F., M. Ż.
‎
o ustalenie obowiązku podlegania ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych w stosunku do P. C., J. B., D. F., M. Ż.,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 marca 2024 r.,
‎
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
‎
z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt III AUa 297/21,
odrzuca skargę kasacyjną.
[SOP]
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.), art. 11 ust. 3a i art. 13 ust. 1b (i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2014 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (
(Dz.U.UE.L.2004.166.1 ze zm.
), art. 14 ust. 5, 5b, 8 oraz art. 19 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284.1 ze zm.; dalej rozporządzenie nr
987/2009
)
, stwierdził, że z P.C., J.B., D.F. i M.Ż., zgłoszeni do ubezpieczeń jako pracownicy przez płatnika składek D. sp. z o.o. w G., nie podlegają polskiemu ustawodawstwu w okresach zatrudnienia. Jednocześnie Zakład uchylił „zaświadczenie A1 o ustawodawstwie dotyczącym zabezpieczenia społecznego mającym zastosowanie do osoby uprawnionej” wystawione dla wyżej wymienionych ubezpieczonych.
Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z 15 grudnia 2020 r., oddalił odwołania płatnika składek D. sp. z o.o. od powyższych decyzji (pkt I) oraz orzekł o kosztach postępowania (pkt II).
Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r., uchylił punkt I. zaskarżonego wyroku oraz poprzedzające go decyzje i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu oraz zmienił punkt II. zaskarżonego wyroku w zakresie kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, a także orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając go w całości i opierając skargę na podstawie z art. 398
3
§ 1 i 2 k.p.c.
Organ rentowy zarzucił:
1.
naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 398
14
k.p.c. w związku z art. 233 § 1 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c., art. 477
14
§ 1 k.p.c. (przez jego pominięcie i niezastosowanie w niniejszej sprawie), art. 477
14
§ 2
1
k.p.c. (przez jego niewłaściwe zastosowanie), przez bezzasadne przyjęcie (wbrew wzorcowo przeprowadzonego postępowania dowodowego przez Sąd pierwszej instancji), że organ rentowy bez przeprowadzenia procedury koordynacji zabezpieczenia społecznego z art. 16 ust. 4
rozporządzenia
nr 987/2009,
nie był władny samodzielnie rozstrzygnąć o niepodleganiu polskiemu systemowi ubezpieczeń w sytuacji, gdy procedura ta została zachowana w sprawie, bowiem doszło do poinformowania właściwej instytucji francuskiej oraz właściwej instytucji belgijskiej o ustaleniach organu rentowego, nadto upłynął (co Sąd pierwszej instancji przyjął i sam ustalił, a czego Sąd drugiej instancji nie zauważył lub, pomijając, nie chciał zauważyć) wynikający z art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 987/2009 dwumiesięczny termin na zgłoszenie przez instytucję zagraniczną zastrzeżeń pod adresem ustaleń polskiego organu i zastrzeżenia takie nie zostały zgłoszone, a więc w dacie wydawania zaskarżonego wyroku stwierdzić należało zachowanie wymaganych w opisywanej sytuacji procedur, wynikających z rozporządzenia numer 987/2009;
2.
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 16 rozporządzenia nr 987/2009, przez jego błędną wykładnię uwidaczniającą się uznaniem, że organ rentowy nie zastosował w toku swojego postępowania właściwej procedury ustalenia tymczasowego ustawodawstwa oraz nie kontaktował się z właściwą zagraniczną instytucja ubezpieczeniową - francuską i belgijską.
Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, albowiem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 394
1
§ 1
1
k.p.c. na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji przysługuje
zażalenie do Sądu Najwyższego, a nie skarga kasacyjna. Tymczasem organ rentowy wniósł od tego rodzaju wyroku skargę kasacyjną, a więc środek zaskarżenia, który jest niedopuszczalny.
Równocześnie stwierdzić należy, że ze względu na legitymowanie się przez pełnomocnika organu rentowego statusem prawnym profesjonalnego pełnomocnika procesowego, którego powinnością jest znać zasady i środki zaskarżania orzeczeń sądowych, nie było podstaw i uzasadnienia prawnego do potraktowania sporządzonej i wniesionej przez niego skargi kasacyjnej jako zażalenia
(do przyjęcia, że nastąpiło mylne oznaczenie środka odwoławczego, zważywszy także na termin wniesienia tego pisma procesowego). Skarga kasacyjna i zażalenie są bowiem odrębnymi środkami odwoławczymi, opartymi na odmiennych zasadach ustrojowych i regulowanymi odmiennymi przepisami (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 sierpnia 1998 r., II CZ 71/98, OSNC 1998 nr 12, poz. 226; z dnia 18 marca 2005 r., III CZ 25/05
,
LEX nr 603424;
dnia 13 października 2005 r.,
IV 89/05,
LEX nr 186913 oraz z dnia
25 lutego 2016 r.
,
III CZ 4/16, LEX nr 2023162). Poza tym omawiane pismo procesowe zawiera elementy konstrukcyjne charakterystyczne wyłącznie dla skargi kasacyjnej (art. 398
3
§ 1 i 2 k.p.c.), a więc z treści wniesionego pisma wynika jednoznacznie intencja zaskarżenia kasatoryjnego wyroku Sądu drugiej instancji skargą kasacyjną – wbrew treści
art. 394
1
§ 1
1
k.p.c.
W związku z powyższym wniesiona przez organ rentowy skarga kasacyjna podlega odrzuceniu na podstawie art. 398
6
§ 2 i 3 k.p.c. jako niedopuszczalna.
[az]
[ms]
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI