II USK 108/21

SN
Sygn. akt II USK 108/21
POSTANOWIENIE
Dnia 17 marca 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Frańczak
w sprawie z wniosku M. G.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w W.
‎
o podleganie ubezpieczeniom społecznym,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 marca 2021 r.,
‎
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt III AUa (…),
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w
(…)
wyrokiem z dnia 8 października 2019 r. w sprawie ubezpieczonej M. G. przeciwko Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w W. o podleganie ubezpieczeniom społecznym
uwzględnił apelację ubezpieczonej
od wyroku Sądu Okręgowego
w W.
z dnia 23 stycznia 2018 r. zmieniając zaskarżony wyrok w pkt 1, jak i poprzedzającą go decyzję organu rentowego z dnia 29 maja 2017 r. w ten sposób, że uznał, iż ubezpieczona jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu również w dniach od 2 do 13 grudnia 2016 r. oraz orzekł o kosztach postepowania.
Zdaniem Sądu drugiej instancji, w świetle niezakwestionowanych ustaleń faktycznych należało uznać, że organ rentowy wprowadził ubezpieczoną, korzystającą z profesjonalnej obsługi księgowej w błąd, przekazując informację co do obowiązku wyrejestrowania się z ubezpieczeń społecznych z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego w okresie od dnia 4 grudnia 2015 r. do dnia 1 grudnia 2016 r., nie podając informacji co do terminu 7 dni na zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Z uwagi na to, że ubezpieczona bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego była niezdolna do pracy i przebywała na zwolnieniu lekarskim od dnia 2 grudnia 2016 r., kwestia daty zgłoszenia jej do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego była niejasna, a samo zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego dokonane zostało w dniu 14 grudnia 2016 r. z przekroczeniem terminu o 5 dni. W ocenie Sądu drugiej instancji, błąd wywołany został działaniami organu rentowego. Ubezpieczona niewątpliwe wyrażała wolę kontynuowania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, bowiem od dnia 2 grudnia 2016 r. była niezdolna do pracy i wiedziała, że w związku z przebiegiem drugiej ciąży taki stan będzie prawdopodobnie trwać przez kilka miesięcy. Liczyła się więc z obowiązkiem kontynuowania ubezpieczenia chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. W konsekwencji Sąd drugiej instancji orzekł, że ubezpieczona podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu także w dniach od 2 do 13 grudnia 2016 r.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku, zaskarżając wyrok w całości pełnomocnik organu rentowego wskazał na naruszenie prawa materialnego, a to:
‎
(-) art. 14 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 423, dalej jako ustawa systemowa)
,
przez pominięcie przez Sąd drugiej instancji dyspozycji art. 9 ust. 1c ustawy, i w konsekwencji uznanie, że w przypadku ubezpieczonej nie doszło do ustania tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, w tym dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą z mocy prawa z dniem 2 grudnia 2016 r., mimo że przepisy te stanowią, iż osoba prowadząca działalność gospodarczą, która spełnia warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego (zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego), podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania tego zasiłku (art. 9 ust. 1c ustawy), a podleganie ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym w związku z prowadzoną działalnością z mocy prawa ustaje, a w konsekwencji z ustaniem tytułu podlegania tym ubezpieczeniom w związku z prowadzoną działalnością, ustaje ubezpieczenie chorobowe dobrowolne (art. 14 ust. 2 pkt 3 ustawy); (-) art. 14 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 2 ustawy systemowej, przez przyjęcie, iż osoba prowadząca pozarolniczą działalność nie ma obowiązku złożenia po zakończeniu okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego wniosku o objęcie ubezpieczeniem chorobowym (dobrowolnym) jeżeli chce nadal podlegać ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie odwołania od zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne: - „czy naruszenie przez organ rentowy w postępowaniu administracyjnym art. 9 k.p.a. może stanowić podstawę do zmiany decyzji organu rentowego” oraz - „czy spóźnione zgłoszenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą przez księgową prowadzącą obsługę kadrowo płacowo tej osoby na skutek błędnej informacji uzyskanej od pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powoduję objęcie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia powstania tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pomimo, iż zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nastąpiło po upływie 7 dni od powstania tytułu do tego ubezpieczenia”.
Ponadto zdaniem pełnomocnika organu rentowego skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna wobec uznania, iż „pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie powoduje ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. Tymczasem stosownie do dyspozycji art. 9 ust. 1c ustawy systemowej – osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. W przypadku takiego zbiegu: podlegania ubezpieczeniom obowiązkowym emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i z tytułu rozpoczęcia korzystania z zasiłku macierzyńskiego - ubezpieczenie społeczne z tytułu podlegania prowadzenia działalności gospodarczej ustaje (z mocy prawa) m.in. w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 3 ustawy”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością, i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że powołanie się na tę okoliczność wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono istotne oraz przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz.158; z dnia 14 lutego  2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51; z dnia 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia 28 października 2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, LEX nr 2090999). Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy po pierwsze - przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468) oraz po drugie - jego wyjaśnienie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w ustalonym stanie faktycznym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2009 r., II PK 248/09, LEX nr 736732). Tym samym twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467 czy z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468).
W konsekwencji nie można uznać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.), jeśli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii przedstawianej w skardze i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5; z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468; z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 328/11, LEX nr 1215423; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578; z dnia 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr
1652383; z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934).
W ocenie Sądu Najwyższego przedstawione przez pełnomocnika organu rentowego kwestie nie spełniają wskazanych wyżej kryteriów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398
9
§ 1 k.p.c., zaś sformułowanie problemu prawnego co do kwestii naruszenia przez organ rentowy w postępowaniu administracyjnym art. 9 k.p.a. stanowiącego podstawę do zmiany decyzji organu rentowego, zmierza jedynie do podważenia oceny prawnej dokonanej przez Sąd drugiej instancji.
W tej sytuacji należy przypomnieć stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w przywoływanej w skardze kasacyjnej uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2019 r., III UZP 2/19 (OSNP
2020 nr 1, poz. 8
), że rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, która uprzednio została objęta dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym, powoduje ustanie ubezpieczenia chorobowego, ponieważ z mocy prawa ustaje tytuł podlegania tym ubezpieczeniom. Ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym może zatem nastąpić dopiero po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co rodzi po stronie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność konieczność ponownego złożenia wniosku o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. O ile osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, o tyle objęcie ich dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony (art. 14 ust. 1 i 1a w związku z art. 36 ust. 3 i 5 ustawy systemowej). W wyroku z dnia 29 marca 2012 r., I UK 331/11 (OSNP 2013 nr 5-6, poz. 68), Sąd Najwyższy stwierdził, że wykładnia językowa art. 14 ust. 1 i 1a ustawy systemowej wskazuje na konieczność złożenia przez ubezpieczonego odpowiedniego wniosku jako warunku objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. A zatem regulacja zawarta w art. 14 ust. 1 i 1a ustawy systemowej wymaga każdorazowo, gdy dochodzi do ustania ubezpieczenia chorobowego z przyczyn określonych w art. 14 ust. 2 tej ustawy, w celu ponownego objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, złożenia przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność nowego wniosku o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Ubezpieczenie chorobowe dla osób prowadzących pozarolniczą działalność jest ubezpieczeniem dobrowolnym, a więc samo wznowienie wykonywania tej działalności w przypadku zawieszenia jej wykonywania (art. 36a ust. 1 i 4 ustawy systemowej), powoduje, że „odżywają” automatycznie jedynie obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe. To osoba prowadząca pozarolniczą działalność decyduje każdorazowo czy chce podlegać ubezpieczeniom dobrowolnym i w jakim zakresie, ponieważ ustawa systemowa nie przewiduje „zawieszenia podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu” (np. na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego).
Należy jednak podkreślić - za uchwałą III UZP 2/19 - że ponieważ do utraty tytułu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu dochodzi z mocy prawa (
ex lege
) na skutek rozstrzygnięcia zbiegu tytułów objęcia ubezpieczeniem społecznym (w rozpoznawanej sprawie – prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz pobierania zasiłku macierzyńskiego), obowiązkiem organu rentowego wynikającym z art. 8 i 9 k.p.a. jest pouczenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, że z chwilą objęcia jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego jej dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje, a ponowne objęcie tym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością może nastąpić po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co wymaga jednak złożenia stosownego wniosku (art. 11 ust. 2, art. 14 ust. 2 pkt 3 oraz art. 36 ust. 3 i 5 ustawy systemowej).
Brak stosownego pouczenia ze strony organu rentowego, że niezwłocznie po ustaniu okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego ubezpieczona powinna zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, nie powinien mieć negatywnego wpływu na sytuację ubezpieczonej w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym (art. 8 i 9 k.p.a.), gdyż narusza to zasadę zaufania obywateli do organów państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP.  W wyroku z dnia 20 lutego 2019 r., III UK 45/18 (OSNP 2019 nr 10, poz. 125), Sąd Najwyższy stwierdził ponadto, że
przepis
art. 8
k.p.a. formułuje zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. Zawarta w tym przepisie zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej określa wyraźnie to, co
implicite j
est zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w
art. 8
k.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Charakter tego przepisu nie ogranicza się wyłącznie do waloru dyrektywy interpretacyjnej. Zasada ogólna w nim wyrażona jest jedną z kilku podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Powyższa zasada nie może być rozumiana wyłącznie jako postulat określonego zachowania organów administracji publicznej, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych. Generalnie można stwierdzić, że budzące zaufanie działania organów administracji publicznej powinny spełniać postulat przewidywalności i pewności, a ponadto opierać się na przejrzystych i czytelnych zasadach. W judykaturze sformułowano szereg reguł, których przestrzeganie w istotny sposób wpływa na realizację zasady budzenia zaufania do władzy publicznej, wśród których należy wymienić, między innymi, zasadę ochrony podmiotu działającego w przekonaniu, że podejmowane w stosunku do niego czynności organów państwa są prawidłowe i zgodne z prawem (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2008 r.,
II SA/Łd 46/08
, LEX nr 489243 czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 grudnia 2005 r.,
II SA/Rz 169/04
, LEX nr 606318) oraz zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2000 r.,
V SA 1482/99
, ONSA 2001 nr 3, poz. 109 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2013 r.,
VII SA/Wa 2542/12
, LEX nr 1324162 oraz z dnia 3 lutego 2012 r.,
VI SA/Wa 2096/11
, LEX nr 1114306). Zauważa się, że organ administracji nie może uniemożliwiać stronie podjęcia określonych czynności, a następnie nakładać na nią sankcji za niedokonanie tych czynności. Nałożenie na stronę sankcji za niedopełnienie obowiązku, którego nie mogła dopełnić, nawet dokładając należytej staranności, może stać w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 lipca 2007 r.,
II SA/Bk 276/07
, LEX nr 307927). W judykaturze utrwalił się też pogląd o niedopuszczalności przerzucania na stronę skutków błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 lipca 1981 r.,
SA 1461/81
, ONSA 1981 nr 2, poz. 72; z dnia 9 listopada 1987 r.,
III SA 875/87
, POP 1992 nr 3, poz. 60; z dnia 9 listopada 1987 r.,
III SA 702/87
, ONSA 1987 nr 2, poz. 79; z dnia 21 października 1994 r.,
SA/Wr 895/94
, POP 1996 nr 3, poz. 81; z dnia 25 kwietnia 1996 r.,
SA/Bk 375/95
, LEX nr 26783; z dnia 27 marca 1998 r.,
III SA 1493/96
, LEX nr 33757; z dnia 12 maja 2000 r.,
III SA 957/99
, OSP 2001 nr 9, poz. 131). Zasada skonstruowana w
art. 8
k.p.a. ma na celu wyrównanie z natury nierównych pozycji obywatela i organu w postępowaniu władczym, jakim jest postępowanie administracyjne. Zasada ta stoi na przeszkodzie temu, by organ wykorzystywał wywołany przez siebie (nawet nieświadomie) u strony błąd w rozumieniu prawa na niekorzyść obywatela (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2010 r.,
VIII SA/Wa 560/10
, LEX nr 760322 i z dnia 2 grudnia 2010 r.,
VIII SA/Wa 753/10
, LEX nr 760447).
W związku z zasadą wyrażoną w
art. 8
k.p.a. pozostaje zasada informowania stron (
art. 9
k.p.a.). Obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w
art. 9
zdanie 1 k.p.a., tzn. wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania. Granice tego obowiązku wyznaczają równocześnie granice uprawnień stron do żądania udzielenia wspomnianej informacji. Organ obowiązany jest zatem do udzielania całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, zwłaszcza informacji o uprawnieniach i obowiązkach strony wynikających z przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania, tj. od chwili jego wszczęcia, aż do jego zakończenia decyzją. Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2001 r.,
I SA 2447/00
, LEX nr 54741). Odmowa udzielenia informacji lub udzielenie przez pracownika organu właściwego do załatwienia danej sprawy błędnych informacji mających znaczenie dla wyniku sprawy stanowi naruszenie przepisu
art. 9
k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 1999 r.,
I SA/Gd 1627/97
, LEX nr 40161). Organ administracji nie może udzielać stronie informacji o treści przepisów prawa lub o sposobie ich wykładni i zastosowania, a następnie - gdy strona podejmie działania na podstawie uzyskanych informacji i w zaufaniu do ich treści - wydawać decyzji niezgodnych z treścią tychże informacji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1992 r.,
I PA 5/92
, OSP 1993 nr 7-8, poz. 142; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 1994 r.,
V SA 1276/93
, ONSA 1994 nr 4, poz. 166). Zadaniem organów administracji jest przy tym jedynie przekazanie stronie niezbędnych informacji, na podstawie których strona będzie mogła dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach. Na stronie ciąży natomiast obowiązek dbałości o swoje interesy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2000 r.,
V SA 1158/99
, LEX nr 49399; z dnia 18 kwietnia 2008 r.,
II GSK 51/08
, LEX nr 467107; z dnia 30 lipca 2015 r.,
II GSK 1475/14
, LEX nr 2091857).
Natomiast j
eśli wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazuje także na oczywistą zasadność skargi (tak jak w ocenianej sprawie), to w jego uzasadnieniu powinny się znaleźć odpowiednie wywody potwierdzające tę okoliczność. Skarga jest bowiem oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone nią orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437). Za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2011 r., I PK 43/11 (niepublikowany), warto też wskazać, że j
ednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art. 398
9
§ 1 k.p.c. wzajemnie się krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak i prywatny skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.
Oceniany w tym kontekście wniosek skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wyżej określonych kryteriów, a wskazywana w nim „wykładnia
contra legem”
w kontekście uchwały Sądu Najwyższego
III UZP 2/19,
nie znajduje uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.