II URN 48/94

Wyrok z dnia 2 lutego 1995 r. II URN 48/94 Sąd rozpatrując odwołanie wnioskodawcy obowiązany jest do prze- słuchania świadków, których oświadczeń i protokołów zeznań złożonych organowi rentowemu, organ ten nie uwzględnił. Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędzia SN: Maria Tyszel, Sędzia SA: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 1995 r. sprawy z wniosku Mariana I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o wzrost emerytury, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 13 kwietnia 1994 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu- -Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 11 października 1983 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. przyznał wnioskodawcy Marianowi I., urodzonemu 2 stycznia 1934 r., emeryturę górniczą, podejmując jej wypłatę od dnia 1 lipca 1983 r.We wniosku o to świadczenie wnioskodawca powołał się na zatrudnienie w charakterze górnika doło- wego w Kopalni Węgla Kamiennego"J." od dnia 4 stycznia 1956 r., do 17 sierpnia 1983 r. W dniu 6 kwietnia 1993 r., do organu rentowego wpłynęło oświadczenie wnios- kodawcy, a 19 kwietnia 1993 r. protokoły zeznań świadków Teresy W. i Józefy O. stwierdzające zatrudnienie świadczeniobiorcy w tzw. "resztówce" w B. od dnia 1 sierpnia 1948 r. do 31 grudnia 1951 r. oraz w Spółdzielni Rolniczo-Produkcyjnej od dnia 15 stycznia 1954 r. do 31 grudnia 1955 r. w charakterze robotnika w pełnym wymiarze czasu pracy, tj. łącznie 5 lat i 4 miesiące. Decyzją z dnia 8 czerwca 1993 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. odmówił doliczenia do tzw. stażu pracy wymienionych okresów wobec lakoniczności zeznań świadków i ich małej wiarygodności, a nadto braku dowodów pośrednich. Zaświadczenia Urzędu Gminy jako wydane w oparciu o zeznania świadków nie mogą zostać uwzględnione. Wobec odwołania wnioskodawcy, Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 13 kwietnia 1994 r. [...] oddalił je, stwierdzając w uzasadnieniu sporządzonym już po zaskarżeniu wyroku rewizją nadzwyczajną, że wnioskodawca mimo dwukrotnego wezwania nie stawił się na rozprawę i "nie usprawiedliwił" swojej nieobecności, stąd Sąd wziął pod uwagę dowody zebrane przez organ rentowy, podzielając jego ustalenia. Należy zauważyć, że we wniosku dotyczącym przyznania emerytury górniczej, wnioskodawca nie powoływał zatrudnienia w latach 1948 - 1955. Powyższy wyrok zaskarżyło rewizją nadzwyczajną Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych i zarzucając rażące naruszenie prawa, a to art. art. 3 § 2, 227, 316 § 1, 477 3 § 1 w związku z art. 477 15 k.p.c., a także naruszenie interesu Rzeczy- pospolitej Polskiej, wniosło o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach. Do podstawowych obowiązków Sądu należało - zdaniem skarżącego - wszechs- tronne zbadanie wszystkich istotnych okoliczności dotyczących okresów zatrudnienia, przesłuchanie w tym celu wskazanych świadków, stąd pominięcie powyższego czyni wydany wyrok przedwczesnym, gdy się dodatkowo zważy, że wnioskodawca działający bez adwokata nie był obecny na rozprawie i nie został przesłuchany "nawet informacyjnie". Te okoliczności świadczą o tym, że zaskarżony wyrok naruszając prawo, narusza też interes Rzeczypospolitej Polskiej, chroniącej szczególnie uprawnienia pracowników i osób ubezpieczonych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 224 § 1 i 316 § 1 k.p.c. zamknięcie rozprawy może nastąpić dopiero po uznaniu, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzyg- nięcia, tzn. gdy nie ma już wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy istotnego dla jej rozstrzygnięcia. W celu jej wyjaśnienia sąd zarządza postępowanie dowodowe, w ramach którego może między innymi dopuszczać dowód z zeznań świadków. Przytoczenie powyższego jest celowe, gdy się zważy stan rozpoznawanej spra- wy, który daje podstawę do stwierdzenia przedwczesności wydanego wyroku. Złożone przez wnioskodawcę do organu rentowego oświadczenia i protokoły zeznań świadków nie uwzględnione przez ten organ, zobowiązywały Sąd, wobec odwołania wnioskodawcy, do "wszechstronnego zbadania okoliczności sprawy" sto- sownie do art. 3 § 2 k.p.c., co oznaczało potrzebę przesłuchania świadków na poda- wane w protokołach ich zeznań okoliczności. Sąd Wojewódzki temu obowiązkowi uchybił i orzekł w sprawie nie wyjaśnionej do rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że Sąd wezwał na rozprawę wnioskodawcę, nie określając w protokole celu tego wezwania, w tym zwłaszcza podania, czy wezwanie to następuje w związku z dopuszczeniem dowodu z przesłuchania stron. Dowód ten ma charakter subsydiarny tzn. stosuje się go po wyczerpaniu środ- ków dowodowych, albo wobec ich braku gdy pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.Nie przeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego w sprawie świadczy o rażącym naruszeniu prawa, a to art. art. 3 § 2, 224 § 1, 316 k.p.c. i uzasadnia - w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. Rzeczą tego Sądu będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego i ocena, czy wobec całokształtu sprawy wykazane zostało zatrudnienie od dnia 1 sierpnia 1948 r. do 31 grudnia 1951 r. i od 15 stycznia 1954 r. do 31 grudnia 1955 r., a nadto jego znaczenie wobec pobieranej przez ubezpieczonego emerytury górniczej. Rewizja nadzwyczajna została wniesiona nieznacznie po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku z dnia 13 kwietnia 1994 r., ale upływ tego terminu nie stoi na przeszkodzie w jej uwzględnieniu, skoro wyrok Sądu narusza interes Rze- czypospolitej Polskiej, gdyż kwestionuje prawo do świadczenia z ubezpieczenia spo- łecznego, bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest to sprzeczne z zasadami państwa prawnego (art. 1 Konstytucji) oraz narusza zasadę zaufania oby- wateli do wymiaru sprawiedliwości. ========================================