II UO 9/17

Sąd Najwyższy2017-11-07
SNubezpieczenia społeczneustalenie podlegania ubezpieczeniuWysokanajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćsąd najwyższyubezpieczenia społeczneart. 49 k.p.c.sąd apelacyjnysąd okręgowy

Sąd Najwyższy wyłączył sędziów Sądu Apelacyjnego w (...) od rozpoznania sprawy dotyczącej ustalenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu sędziego W.W. i wyznaczył inny sąd do jej rozpoznania.

Sędziowie Sądu Apelacyjnego w (...) oraz sędziowie delegowani złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy dotyczącej ich kolegi, sędziego W.W., powołując się na osobiste znajomości i potencjalne wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy, uznając te okoliczności za uzasadniające wyłączenie na podstawie art. 49 k.p.c., wyłączył wskazanych sędziów i wyznaczył Sąd Apelacyjny w (...) do rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Okręgowego w W., a w dalszej kolejności do ewentualnego wyznaczenia sądu pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła wniosków o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu sędziego W.W. W Sądzie Okręgowym w W. wszyscy sędziowie, w tym delegowani, złożyli wnioski o wyłączenie od orzekania w tej sprawie, powołując się na osobiste znajomości z W.W. Sąd Okręgowy przedstawił akta Sądowi Apelacyjnemu w (...) jako sądowi przełożonemu. Następnie wszyscy sędziowie Sądu Apelacyjnego w (...) oraz sędziowie delegowani do tego sądu również złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy, wskazując na osobiste i zawodowe znajomości z W.W., które mogłyby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy, rozpatrując te wnioski na podstawie art. 49 k.p.c., uznał, że stosunki służbowe i osobiste w Sądzie Apelacyjnym w (...) uzasadniają wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy. W związku z tym, Sąd Najwyższy wyłączył wskazanych sędziów i wyznaczył Sąd Apelacyjny w (...) do rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Okręgowego w W., a w dalszej kolejności do wyznaczenia innego sądu pierwszej instancji do merytorycznego rozpoznania odwołania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że stosunki służbowe i osobiste w Sądzie Apelacyjnym w (...) mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów, gdy mają oni rozpoznawać sprawę sędziego, którego osobiście znają. Celem instytucji wyłączenia jest zapewnienie bezstronnego wymiaru sprawiedliwości i usunięcie wątpliwości w odbiorze społecznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wyłączenie sędziów i wyznaczenie innego sądu

Strony

NazwaTypRola
W.W.osoba_fizycznaodwołujący się
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.instytucjaorgan

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Sędzia podlega wyłączeniu na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 52 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W przypadku złożenia wniosków o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu, akta przedstawia się sądowi przełożonemu w celu rozpoznania tych wniosków.

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

Wymienia przyczyny wyłączenia sędziego, które są niezależne od tych z art. 49 k.p.c.

k.p.c. art. 44

Kodeks postępowania cywilnego

Określa rolę sądu przełożonego w przypadku wyłączenia sędziego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Istnienie osobistych znajomości i kontaktów między sędziami Sądu Apelacyjnego w (...) może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie dotyczącej innego sędziego tego sądu. Społeczne postrzeganie wymiaru sprawiedliwości wymaga usunięcia wszelkich wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Godne uwagi sformułowania

stosunki służbowe w Sądzie Apelacyjnym w (...) mogą być uznane za stosunki wywołujące w odbiorze społecznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie sprawowania bezstronnego wymiaru sprawiedliwości w warunkach eliminujących nie tylko wątpliwości stron, ale także wątpliwości samego sędziego co do obiektywnego osądu sprawy społecznemu postrzeganiu wymiaru sprawiedliwości wymagającemu usunięcia w odbiorze społecznym wszelkich wątpliwości co do bezstronności sędziego

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący-sprawozdawca

Bogusław Cudowski

członek

Zbigniew Korzeniowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 k.p.c. w sytuacji bliskich relacji zawodowych i towarzyskich między sędziami w ramach jednego sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wszyscy sędziowie danego sądu składają wnioski o wyłączenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest bezstronność i jej postrzeganie, nawet w sytuacjach, gdy wszyscy sędziowie w danym sądzie mogą być potencjalnie wyłączeni z powodu znajomości. Podkreśla znaczenie instytucji wyłączenia sędziego.

Czy znajomości w sądzie mogą podważyć bezstronność? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UO 9/17
POSTANOWIENIE
Dnia 7 listopada 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Bogusław Cudowski
‎
SSN Zbigniew Korzeniowski
w sprawie z odwołania W.W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W.  z dnia 21 października 2016 r., znak: (…)
‎
o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 listopada 2017 r.,
‎
wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
od rozpoznania sprawy o sygn. akt III AUo (…) ,
1. wyłączyć od rozpoznania sprawy o sygn. akt III AUo (…) sędziów Sądu Apelacyjnego w (…): G.S.W., J.B., B.C., M.K.P., R.K., E.K., I.L., M.P., I.R.D., B.S., J.W., E.B., I.B., M.B., J. B.K., J.G., E.G., J.G., A.G., A.J., S.J., J.K., D.K., M.L., G.M., A.M., L.M.M., A.N., T.N., A.P., J.S., B.W.K., C.B., W.F., E.G., P.K., G.K., T.K., W.K., A.K., B.K., Z.P., W.P., S.R., J.S., B.T. oraz sędziego Sądu Okręgowego w J. - I.G.D.  i sędziego Sądu Okręgowego w W. - A.T.  - delegowanych do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…),
2. wyznaczyć Sąd Apelacyjny w (…) do rozpoznania sprawy wymienionej w punkcie 1.
UZASADNIENIE
W sprawie IX U (…) z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. zawisłej przed Sądem Okręgowym w W.  stwierdzającej podleganie odwołującego się sędziego Sądu Apelacyjnego W. W. ubezpieczeniom społecznym z wymienionymi w decyzji podstawami wymiaru składek, wszyscy sędziowie wymienionego Sądu Okręgowego, a ponadto delegowani do orzekania w tym Sądzie sędziowie sądów rejonowych złożyli oświadczenia, w których na podstawie art. 49 k.p.c.  wnioskowali o wyłączenie ich od rozpoznawania tej sprawy. To sprawiło, że Sąd Okręgowy w W. na podstawie art. 52 § 1 k.p.c. przedstawił akta sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…), jako sądowi przełożonemu w celu rozpoznania tych wniosków. Równocześnie sędziowie Sądu Apelacyjnego w (…)  i sędziowie delegowani do orzekania w tym Sądzie złożyli oświadczenia, w których wnioskowali o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy wywołanej wnioskami sędziów Sądu Okręgowego, zapisanej pod sygnaturą III AUo (…), w których oświadczyli, że sprawa dotyczy sędziego W. W., który jest znany im osobiście na płaszczyźnie zawodowej i towarzyskiej, co mogłoby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Oświadczenia te złożyli wszyscy sędziowie orzekający w tym Sądzie, przeto ich wnioski podlegają rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy, jako sąd przełożony nad Sądem Apelacyjnym (art. 52 § 1 k.p.c.).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W ocenie Sądu Najwyższego, stosunki służbowe w Sądzie Apelacyjnym w (…)  mogą być uznane za stosunki wywołujące w odbiorze społecznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów ze względu na osobiste znajomości i kontakty pomiędzy sędziami orzekającym w tym Sądzie. Takie wątpliwości występują wtedy, gdy Sąd miałby rozpoznawać sprawę pełniącego urząd w tym Sądzie sędziego, który jest osobiście znany wszystkim pozostałym sędziom, z którymi mogą go łączyć stosunki osobiste lub towarzyskie. Dlatego celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie sprawowania bezstronnego wymiaru sprawiedliwości w warunkach eliminujących nie tylko wątpliwości stron, ale także wątpliwości samego sędziego co do obiektywnego osądu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 1973 r., II CZ 135/73, LEX nr 1673137). Istotną rolę przy wyłączeniu sędziego przypisuje się nadto społecznemu postrzeganiu wymiaru sprawiedliwości wymagającemu usunięcia w odbiorze społecznym wszelkich wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2011 r., III PZ 11/10, LEX nr 1391280).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że wskazane we wnioskach sędziów okoliczności uzasadniają ich wyłączenie od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c. oraz w konsekwencji wyznaczenie innego sądu równorzędnego - Sądu Apelacyjnego w (…), który jest jednym z najbliżej komunikacyjnie położonych sądów równorzędnych. Dokonane wyznaczenie obejmuje rozpoznanie wniosków sędziów Sądu Okręgowego w W.  o ich wyłączenie od orzekania w sprawie IX U (…), a w przypadku uwzględnienia tych wniosków przejęcie roli sądu przełożonego w rozumieniu art. 44 k.p.c. i wyznaczenie innego równorzędnego sądu pierwszej instancji, który powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie.
as

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI