II UO 1/15

Sąd Najwyższy2015-03-10
SNubezpieczenia społeczneubezpieczenie społeczneŚrednianajwyższy
sąd najwyższysąd apelacyjnywyłączenie sędziegobezstronnośćkodeks postępowania cywilnegoubezpieczenie społeczneorganizacja sądownictwa

Sąd Najwyższy wyłączył sędziów Sądu Apelacyjnego w X. od rozpoznania sprawy z udziałem ich kolegi, sędziego J. K., i wyznaczył do jej rozpoznania Sąd Apelacyjny w Y.

Sędziowie Sądu Apelacyjnego w X. złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy, w której jednym z odwołujących się był ich kolega, sędzia J. K., obawiając się wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy, uznając zasadność tych obaw ze względu na osobiste znajomości, wyłączył sędziów Sądu Apelacyjnego w X. od rozpoznania sprawy. Następnie, zgodnie z przepisami k.p.c., wyznaczył do rozpoznania tej sprawy Sąd Apelacyjny w Y. jako sąd równorzędny.

Sprawa dotyczyła wniosku sędziów Sądu Apelacyjnego w X. o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy dotyczącej ubezpieczenia społecznego, zainicjowanej odwołaniami Szkoły [...] w W. i sędziego J. K. od decyzji ZUS. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł organ rentowy. Sędziowie Sądu Apelacyjnego w X. uzasadnili swoje wnioski tym, że J. K. jest ich kolegą z sądu, co mogłoby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Ponieważ wnioski dotyczyły wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w X., sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Najwyższemu jako sądowi przełożonemu. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 49 k.p.c., uznał, że nawet stosunki służbowe i osobiste znajomości w niewielkiej instytucji, jaką jest sąd apelacyjny, mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy sędziego orzekającego w tym samym sądzie. W związku z wyłączeniem wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w X., Sąd Najwyższy, na podstawie art. 44 k.p.c., wyznaczył do rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny w Y. jako najbliższy sąd równorzędny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osobiste znajomości i stosunki służbowe w stosunkowo niewielkiej instytucji, jaką jest sąd apelacyjny, mogą wywołać w odbiorze zewnętrznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy sędziego orzekającego w tym samym sądzie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sama możliwość powstania wątpliwości co do bezstronności, niezależnie od faktycznego braku stronniczości, jest wystarczająca do wyłączenia sędziego. W przypadku sędziego znanego osobiście wszystkim pozostałym sędziom sądu apelacyjnego, taka możliwość istnieje.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

postanowienie

Strony

NazwaTypRola
SZKOŁA [...] w W.instytucjawnioskodawca
J. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.instytucjaprzeciwnik wnioskodawcy

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

k.p.c. art. 44

Kodeks postępowania cywilnego

Jeżeli wyłączenie wszystkich sędziów sądu, w którym sprawa się toczy, stanowi przeszkodę uniemożliwiającą dalsze jej prowadzenie przez ten sąd, sąd przełożony wyznaczy do jej rozpoznania inny sąd.

Pomocnicze

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 52 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wnioski o wyłączenie sędziego rozpoznaje sąd przełożony nad sądem, w którym sprawa się toczy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Osobiste znajomości między sędziami sądu apelacyjnego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie z udziałem ich kolegi. Wyłączenie wszystkich sędziów sądu stanowi przeszkodę uniemożliwiającą dalsze prowadzenie sprawy przez ten sąd.

Godne uwagi sformułowania

mochłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego sama możliwość powstania wątpliwości akt organizacyjno – administracyjny

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący

Maciej Pacuda

sprawozdawca

Jolanta Strusińska-Żukowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na osobiste znajomości z innymi sędziami w tym samym sądzie oraz procedurę wyznaczenia innego sądu do rozpoznania sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia wszystkich sędziów sądu apelacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o wyłączeniu sędziego i wyznaczeniu innego sądu, co jest istotne dla prawników procesowych, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć merytorycznych.

Kiedy kolega z sądu staje się stroną: Sąd Najwyższy o wyłączeniu sędziów.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UO 1/15
POSTANOWIENIE
Dnia 10 marca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)
‎
SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca)
‎
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska
w sprawie z wniosku SZKOŁY […] w W. i J. K.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W.
‎
o ubezpieczenie społeczne,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 marca 2015 r.,
‎
wniosku sędziów Sądu Apelacyjnego w X. o ich wyłączenie z rozpoznania sprawy sygn. akt […] i wyznaczenie do rozpoznania apelacji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. innego sądu
1) wyłącza od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Apelacyjnego w X.:[…]
2) wyznacza do rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny w Y.
UZASADNIENIE
W zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w X. sprawie […], zainicjowanej odwołaniami wniesionymi przez Szkołę […] w W. i ubezpieczonego J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W., w której organ rentowy wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego –  Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W., sędziowie wymienionego Sądu Apelacyjnego złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania tej sprawy. Uzasadniając swoje wnioski oświadczyli, że odwołujący się w tej sprawie J. K. jest sędzią tego Sądu, znanym sędziom osobiście, co ich zdaniem mogłoby wywołać wątpliwości co do bezstronności tych sędziów.
Ponieważ, jak wynika z towarzyszącego wnioskom sędziów pisma Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Apelacyjnego w X., dotyczą one wszystkich sędziów tego Sądu, w myśl art. 52 § 1 k.p.c. winny podlegać rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy jako sąd przełożony nad Sądem Apelacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Zdaniem Sądu Najwyższego, nawet stosunki wyłącznie służbowe w stosunkowo niewielkiej przecież instytucji, jaką jest Sąd Apelacyjny w X., mogą ze względu na osobistą znajomość oraz osobisty charakter kontaktów zostać uznane za stosunki tego rodzaju, że wywołają w odbiorze zewnętrznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Jak trafnie uznaje się bowiem w doktrynie, „przyczyną wyłączenia jest sama możliwość powstania wątpliwości, i to zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak i u innych występujących w procesie, jak również u osób spoza procesu. Sąd postanowi o wyłączeniu sędziego, jeżeli stwierdzi możliwość istnienia tych wątpliwości, niezależnie od własnego przekonania o ich zasadności” (M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, cz. 1, t. I, Warszawa 2004, s. 159). W ocenie Sądu Najwyższego, taka możliwość będzie zachodzić zwłaszcza wtedy, gdy Sąd miałby rozpoznawać, jak w rozpatrywanym przypadku, sprawę z udziałem sędziego pełniącego urząd w tym Sądzie, bez wątpienia znanego osobiście wszystkim pozostałym sędziom, którego ponadto, przynajmniej z częścią z nich, łączą stosunki koleżeńskie.
Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy stoi zatem na stanowisku, że wskazane we wnioskach sędziów okoliczności uzasadniają wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c.
Wyłączenie wszystkich sędziów wymienionego Sądu od rozpoznawania sprawy, zgodnie z art. 44 k.p.c., stanowi z kolei przeszkodę uniemożliwiającą dalsze jej prowadzenie przez tenże Sąd. Konieczne jest zatem wydanie przez Sąd przełożony nad nim aktu o charakterze organizacyjno – administracyjnym, jakim jest wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy. Z tej przyczyny, opierając się na treści art. 44 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 2 swego postanowienia, wyznaczając do rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny w Y., będący najbliżej położonym sądem równorzędnym.
eb

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI