II UKN 99/98

Wyrok z dnia 19 czerwca 1998 r. II UKN 99/98 Nie można uznać, że decyzja organu rentowego jest dotknięta błędem (art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytal- nym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), skoro nie został wzruszony prawomocny wyrok sądu oddalający od niej odwołanie. Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 1998 r. sprawy z wniosku Ireny N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 28 listopada 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 26 lutego 1997 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. przyznał Irenie N. prawo do renty inwalidzkiej trzeciej grupy inwalidów od dnia 1 lutego 1996 r., tj. od 3 miesięcy wstecz od zgłoszenia wniosku o rentę, w oparciu o wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, którym ustalono, że wnioskodawczyni stała się inwalidą trzeciej grupy przed dniem 30 października 1988 r., tj. przed upływem 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. W odwołaniu do Sądu wnioskodawczyni domagała się przyznania renty za okres poprzedzający 1 lutego 1996 r., bowiem przed datą 30 października 1988 r. ubiegała się o rentę inwalidzką i jej nie otrzymała z braku inwalidztwa, zaś wyrok, na podstawie którego nabyła prawo do renty wskazuje, że mogła posiadać to prawo przedtem. 2 Wyrokiem z dnia 25 lipca 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie oddalił odwołanie wnioskodawczyni, a wyrokiem z dnia 28 listopada 1997 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił jej apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny podniósł, że wyrokiem z dnia 25 kwietnia 1988 r. prawomocnie oddalono żądanie wnioskodawczyni przyznania renty inwalidzkiej z uwagi na brak inwalidztwa, zaś nowy wniosek o rentę złożony został dopiero w 1996 r. i w wyniku postępowania sądowego uwzględniony, co nie jest jednak równoz- naczne z ustaleniem, że wnioskodawczyni była już inwalidką w dniu wyrokowania przez Sąd w 1988 r. Kasacja od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa materialnego - art. 32 pkt. 3, art. 76 i art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrze- niu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 247 ze zm.) przez przyjęcie, że wnioskodawczyni nie przysługuje renta za 3 lata wstecz od złożenia wniosku o rentę inwalidzką. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 1988 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji Oddziału ZUS w R. odmawiającej jej przyz- nania renty inwalidzkiej z braku inwalidztwa. Sąd po przeprowadzeniu w dniu 19 kwietnia 1988 r. oględzin sądowo-lekarskich z udziałem trzech biegłych sądowych lekarzy specjalistów reumatologa-internisty, neurologa i kardiologa ustalił, że wnios- kodawczyni jest zdolna do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia i nie kwalifi- kuje się do III grupy inwalidów. Wnioskodawczyni powyższego wyroku nie zaskarżyła, wobec czego stał się on prawomocny. Nie istniały żadne przeszkody, aby wnioskodawczyni, która - jak to nadmieniła w odwołaniu do Sądu z 1988 r. i powtórzyła w ponownym wniosku o rentę z 1996 r. - nie pracowała od pierwszej dekady maja 1987 r. złożyła, czy to jeszcze w 1988 r., czy też w 1989 r., bądź w latach następnych nowy wniosek o rentę i nie można wykluczyć, że wniosek ten zostałby uwzględniony. Jednakże jest oczywiste, że wniosek taki wnioskodawczyni złożyła dopiero w maju 1996 r. Ponie- waż od maja 1987 r. wnioskodawczyni nie pracowała, dla nabycia prawa do renty inwalidzkiej konieczne było, zgodnie z wymaganiem przepisu art. 32 ustawy o zao- patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wykazanie, że oprócz okresu 5 lat 3 zatrudnienia i zaliczenia do jednej z grup inwalidów inwalidztwo powstało w okresie zatrudnienia lub nie później niż 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Okres ten w przypadku wnioskodawczyni ustalony został na 30 października 1988 r. (jakkolwiek mógłby być przyjęty - zgodnie z oświadczeniami wnioskodawczyni na 10 listopada 1988 r.). Rzeczą Sądu zatem w sprawie o rentę inwalidzką z wniosku złożonego w 1996 r. było, wobec odmownej decyzji organu rentowego (wskutek nieustalenia daty powstania inwalidztwa trzeciej grupy) zbadanie, czy wnioskodawczyni stała się inwa- lidą przed dniem 30 października 1988 r. Kwestię tę biegli rozstrzygnęli pozytywnie dla wnioskodawczyni, co legło u podstaw zmiany przez Sąd w innej sprawie zaskar- żonej decyzji i przyznania renty inwalidzkiej. Nie oznaczało to jednak podważenia prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 1988 r. [...], bowiem w tej dacie wnioskodawczyni nie była inwalidą żadnej z grup i nie mogła skutecznie nabyć prawa do renty inwalidzkiej. Także według stanowiska or- ganu rentowego, opartego na orzeczeniu Obwodowej Komisji Lekarskiej d/s Inwa- lidztwa i Zatrudnienia, zajętego po złożeniu przez wnioskodawczynię w 1996 r. wniosku o rentę inwalidzką, nie spełniała ona warunków do renty inwalidzkiej, gdyż wprawdzie uznano ją za inwalidkę trzeciej grupy, ale nie ustalono, kiedy inwalidztwo to powstało, a wówczas za datę powstania inwalidztwa przyjmuje się datę złożenia wniosku o rentę, taki zaś wniosek wnioskodawczyni złożyła w 1996 r., czyli po upły- wie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Stanowisko organu rentowego zostało sko- rygowane przez Sąd w innej sprawie [...] przez ustalenie, że inwalidztwo powstało przed upływem wyżej wymienionego okresu. Nie jest jednak dopuszczalne rozumo- wanie - wobec prawomocności wyroku z dnia 25 kwietnia 1988 r., że inwalidztwo powstało przed datą tego wyroku, a tym samym cofanie się do wniosku o rentę z 1988 r. Decyzja Oddziału ZUS w R. z dnia 18 stycznia 1988 r. odmawiająca renty z braku inwalidztwa skontrolowana przez Sąd nie była dotknięta błędem organu ren- towego. Z kolei zaskarżona decyzja przyznająca rentę w wyniku wyroku sądu z dnia 15 stycznia 1997 r. [...] z uwagi na datę wniosku, nie narusza ani przepisu art. 76 ustawy o z.e.p., który stanowi, że prawo do świadczeń określonych w ustawie po- wstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a dniem takim była data złożenia wniosku o rentę, uznanego wyrokiem przyz- nającym rentę za zasadny, gdyż na podstawie tego wyroku ustalono, że wszystkie, 4 łącznie wymagane do renty warunki są spełnione, ani art. 99 ustawy o z.e.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o rentę (8 maja 1996 r.), według którego świadczenia wypłacane są poczynając od dnia powstania prawa do świad- czeń, nie wcześniej jednak niż 3 miesiące wstecz od zgłoszenia wniosku (aktualnie - 1 miesiąc). Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p., ponieważ sprawa renty inwalidzkiej z wniosku z 1988 r. została definitywnie i prawo- mocnie (w kwestii braku inwalidztwa w dacie złożenia tego wniosku i od wydania wy- roku w dniu 25 kwietnia 1988 r.) zakończona, przeto dyspozycja art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p. nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania, bowiem odma- wiająca wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej decyzja organu rentowego z dnia 18 stycznia 1988 r. nie była dotknięta błędem a akceptujący ją wyrok Sądu nie był wzruszony. Takiego samego zarzutu nie sposób też postawić korzystnemu dla wniosko- dawczyni wyrokowi Sądu Wojewódzkiego z dnia 15 stycznia 1997 r., w wyniku któ- rego wydana została decyzja przyznająca rentę z dnia 26 lutego 1997 r., zaakcepto- wana zaskarżonym kasacją wyrokiem Sądu Apelacyjnego, skoro nowy wniosek o rentę zgłoszony został w maju 1996 r., zaś rentę przyznano od 1 lutego 1996 r., przy czym należy mieć na uwadze treść art. 89 ust. 1 ustawy o z.e.p., według którego postępowanie w sprawach świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku, chyba, że ustawa lub przepis szczególny stanowi inaczej. W przedmiotowej sprawie nie za- chodziły przesłanki do wszczęcia na przestrzeni lat 1988-1996 postępowania bez ponownego wniosku wnioskodawczyni. W świetle powyższych rozważań należy dojść do przekonania, że ustalenie daty powstania inwalidztwa na okres przed 30 października 1988 r. nie jest równoz- naczne z wykroczeniem tej daty poza okres, kiedy według ustaleń Sądu w sprawie [...] wnioskodawczyni inwalidą nie była, co prowadzi do wniosku, że jej inwalidztwo powstało po dniu 25 kwietnia 1988 r. (wyrok sądu), a przed 30 października 1988 r. (upływ 18 miesięcy od ustania zatrudnienia), co czyni zarzut z art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p. nieuzasadniony. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================