II UKN 96/97

Wyrok z dnia 17 kwietnia 1997 r. II UKN 96/97 Istotną przesłanką uznania świadczenia pieniężnego wypłaconego pra- cownikowi za nagrodę okolicznościową jest brak powiązania tej nagrody z in- dywidualnymi wynikami pracy (§ 7 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz roz- liczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.). Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 1997 r. sprawy z wniosku Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjno-Handlowego "J." Spółka z o.o. w J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 września 1996 r. [...] 1) u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił rewizję, 2) zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. na rzecz Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjno-Handlowego "J." Spółkę z o.o. w J. kwotę 800 zł (słownie: osiemset) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. decyzją z dnia 6 lipca 1995 r. obciążył Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe ?J.@ Spółka z o.o. z siedzibą w J. składkami na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres od lipca 1992 r. do grudnia 1994 r. oraz za maj 1994 r. w kwocie 14.655,58 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach w wyroku z dnia 27 lutego 1996 r. [...] zmienił zaskarżoną odwołaniem Spółki decyzję w ten sposób, że uznał, iż Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe ?J.@ Spółka z o.o. z siedzibą w J. nie ma obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres od lipca 1992 r. do grudnia 1994 r. oraz za maj 1994 r. z tytułu wypłaconych nagród z okazji 3 Maja i 11 Listopada. Sąd uznał, że uznanie nagrody za nagrodę okolicznościową w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330) wymaga spełnienia dwóch warunków, tj. nagroda nie wiąże się bezpośrednio z wynikami pracy i powinna być wypłacana jednorazowo. Warunki te były spełnione w odniesieniu do wyżej wymienionych nagród. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 24 września 1996 r. [...] zmienił zaskarżony rewizją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego i oddalił odwołanie. Sąd przyjął, że wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego należności wypłacane w oparciu o załącznik do protokółu Rady Nadzorczej i Zarządu nie były przyznawane tylko z okazji uroczystych dni bez związku z wynikami działalności zakładu pracy. Spółka w kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 7 ust. 1 pkt 7 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, a także zasad słuszności i sprawiedliwości wynikających z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekaza- nie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach. W ocenie Spółki błędny jest pogląd tego Sądu, że ustalenie przez wnioskodawcę możliwości przyznawania i wypłacania przez Spółkę nagród okolicznościowych z okazji świąt państwowych narusza powołany wyżej przepis rozporządzenia Rady Ministrów. Wnioskodawca bowiem w całym spornym okresie konsekwentnie wypłacał nagrody okolicznościowe tylko z okazji świąt 3 Maja i 11 Listopada. W warunkach swobody gospodarowania i stanowienia prawa wewnętrznego przez podmioty gospodarcze nie można dokonywać ścieśniającej wykładni przepisu § 7 ust. 1 pkt 7 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Ponadto ZUS-Oddział w C. naruszył art. 8 KPA bowiem dokonując pierwszej kontroli prawidłowości obliczania składek przez Spółkę nie kwestionował postanowień załącznika do protokołu Rady Nadzorczej i Zarządu z dnia 12 czerwca 1993 r. ani też uchwał Zarządu o dokonaniu wypłaty nagród okolicz- nościowych, lecz uczynił to dopiero w trakcie drugiej kontroli. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem § 7 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników stanowi dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy, z wyjątkiem nagród okolicznościowych, wypłacanych w związku z uroczystym dniem lub też należących do sfery praw honorowych. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest charakter prawny nagród wypłaconych przez Spółkę pracownikom z okazji świąt 3 Maja i 11 Listopada na podstawie ?Zasad przyznawania i wypłat nagród okolicznościowych dla pracowników oraz członków władz PUPH ?J.@ Sp. z o.o.@ stanowiących załącznik do protokołu Rady Nadzorczej i Zarządu z dnia 12 czerwca 1993 r. Przepisy rozporządzenia nie zawierają legalnej definicji pojęcia: ?nagroda okolicznościowa@. Z powyższego przepisu rozporządzenia wynika jedynie, że cha- rakter nagrody okolicznościowej mają nagrody wypłacane w związku z uroczystym dniem. Wskazuje na to także wykładnia językowa tego pojęcia, która nakazuje uznać za nagrodę okolicznościową tylko taką nagrodę, która została przyznana i wypłacona w związku ze szczególnymi okolicznościami. Nie ulega wątpliwości, że takimi uroczystymi dniami, a zarazem szczególnymi okolicznościami, w rozumieniu powołanego przepisu są święta państwowe 3 Maja i 11 Listopada. Z wykładni gramatycznej tego przepisu wynika ponadto, że istotnym warunkiem uznania świadczenia pieniężnego wypłaconego pracownikom w związku ze świętem państwowym za nagrodę okolicznościową jest to, że dane świadczenie nie stanowi składnika wynagrodzenia za pracę. Sądy obu instancji przyjęły zatem prawidłowo, że chodzi o nagrody, których wypłata nie wiąże się bezpośrednio z pracą wykonywaną przez pracownika w ramach stosunku pracy, a w szczególności z wynikami osiągniętymi w tej pracy. Postanowienia obowiązujących w Spółce zasad przyznawania i wypłaty nagród okolicznościowych nie przewidują, wbrew stanowisku Sądu drugiej instancji, powiązania przyznania i wypłaty nagrody okolicznościowej z wynikami pracy w takim znaczeniu, w jakim jest to przyjęte dla konstrukcji premii stanowiącej składnik wynagrodzenia za pracę. W pkt 2 zasad wyraźnie bowiem postanowiono, że nagroda ma charakter uznaniowy a jedynie jej wysokość została powiązana z osiągniętymi wynikami i środkami finansowymi firmy, wynikami osiągniętymi przez poszczególne zespoły zadaniowe oraz indywidualną oceną pracownika. W ocenie Sądu Najwyższego wymienione w tym punkcie warunki przyznania nagrody okolicznościowej nie są sformułowane w sposób na tyle konkretny, aby mogły podlegać kontroli, a zatem nagrody te nie mogą być traktowane co do swego rzeczywistego znaczenia jako premie (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1983 r., III PZP 25/83 OSNCP 1983 z. 12 poz. 192). Ponadto wymienione w pkt 6 zasad przesłanki otrzymania nagrody przez pracownika, w tym ?niekaralność na podstawie Kodeksu pracy, przepracowanie trzech miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy przed terminem wypłaty nagrody@ są wprawdzie sprawdzalne, jak wskazał trafnie Sąd drugiej instancji, lecz nie są powiązane, podobnie jak warunki określone w pkt. 2 Zasad, z indywidualnymi wynikami pracy pracownika i nie mogą stanowić podstawy roszczenia o przyznanie takiej nagrody, która ma charakter uznaniowy. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================