II UKN 9/99

Wyrok z dnia 23 czerwca 1999 r. II UKN 9/99 Podstawę ustaleń sądu w sprawie o rentę uzupełniającą, której pracow- nik dochodzi od pracodawcy w oparciu o art. 444 § 2 KC, mogą stanowić tylko fakty udowodnione w postępowaniu przed sądem orzekającym (art. 235 KPC). Przewodniczący: SSN Roman Kuczyński, Sędziowie: SN Stefania Szymańska, SA Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 1999 r. sprawy z po- wództwa Edwarda W. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego „S.” w S. o rentę wy- równawczą, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 14 lipca 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powód wnosił o zasądzenie od pozwanej renty wyrównawczej w kwocie 3.800.000 zł, podając w uzasadnieniu, że w następstwie wypadku przy pracy utracił zdolność do pracy i dochodzi różnicy między rentą inwalidzką wypadkową a docho- dami, które mógłby uzyskać. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 31 marca 1998 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Sosnowcu od- dalił powództwo. Sąd ustalił, że powód, jako pracownik pozwanej Kopalni, w dniu 21 listopada 1962 r. uległ wypadkowi przy pracy. Wyrokiem Sądu Powiatowego w Sosnowcu z dnia 30 czerwca 1965 r. ustalono odpowiedzialność pozwanej za skutki wypadku, które mogą się pojawić w przyszłości. W okresie od 1 czerwca 1963 r. do 5 czerwca 1964 r. powód otrzymywał górniczą rentę inwalidzką, która została wstrzymana wo- bec odzyskania zdolności do pracy. Następnie powód pracował w różnych zakładach pracy do 16 stycznia 1993 r. Od tej daty Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał 2 wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej, ustalając inwalidztwo III grupy z ogólnego stanu zdrowia i III grupy w związku z wypadkiem przy pracy. Po badaniu kontrolnym przeprowadzonym w 1997 r. lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał wnioskodawcę za całkowicie niezdolnego do pracy z ogólnego stanu zdrowia i częściowo niezdolnego do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Sąd przeprowadził dowód z opinii kolejno dwóch zespołów biegłych lekarzy z zakresu chirurgii – ortopedii i neurologii, a po zakwestionowaniu przez powoda tych opinii zwrócił się do Śl. Akademii Medycznej o wydanie opinii przez lekarza neurochi- rurga. Biegli rozpoznali u powoda zespół bólowy będący wynikiem zmian zwyrodnie- niowych kręgosłupa i dyskopatii. Biegli zgodnie stwierdzili, że zmiany te, powodujące aktualne inwalidztwo, nie pozostają w związku z przebytym wypadkiem i są wynikiem starzenia się organizmu. Następstwem wypadku jest stan po kompresyjnym złama- niu Th 12 z niewielkim obniżeniem trzonu, które to zmiany nie wpływają na pracę pozostałych części kręgosłupa. Niewielkie zmiany pourazowe nie ograniczają zdol- ności do pracy i nie mają wpływu na pogorszenie schorzenia samoistnego powodu- jącego inwalidztwo. Sąd podzielił opinie biegłych i na ich podstawie uznał, że w następstwie wy- padku przy pracy powód nie utracił zdolności do pracy, zatem żądanie oparte na podstawie art. 444 § 2 KC jest nieuzasadnione. Od tego wyroku wniósł apelację powód, kwestionując opinie biegłych, które są jego zdaniem stronnicze. Wyrokiem z dnia 14 lipca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił apelację. Sąd uznał, że nie ma podstaw do kwes- tionowania opinii biegłych, które są ze sobą zgodne. Stanowisko lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako odosobnione, nie mogło być podstawą usta- leń, zwłaszcza że w postępowaniu przed organem rentowym były rozbieżności w orzeczeniach lekarzy co do związku inwalidztwa z wypadkiem przy pracy. Sąd Rejo- nowy wyczerpał postępowanie dowodowe powołując kolejnych biegłych, a fakt, że ich opinie są dla powoda niekorzystne, nie może podważać ustaleń Sądu. Wyrok ten zaskarżył kasacją powód, wskazując jako podstawy kasacji naru- szenie przepisów postępowania – art. 232, 233, 286 i 290 KPC przez niewyjaśnienie sprzeczności w opinii biegłych, nieprzesłuchanie ich na rozprawie oraz brak uzasad- nienia, dlaczego Sąd przyjął opinię jednych biegłych, a odrzucił innych. W uzasadnie- 3 niu kasacji powód sprecyzował zarzut w ten sposób, że Sąd apelacyjny nie uzasad- nił, z jakich przyczyn odrzucił korzystne dla powoda orzeczenie lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a oparł się na opiniach dla powoda niekorzystnych. W związku z tymi zarzutami powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przeka- zanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Nie zachodzi zarzucane w kasacji naruszenie przepisu art. 286 KPC. Przepis ten stanowi, że sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia przez biegłych opinii złożo- nej na piśmie. Sąd nie ma obowiązku żądania ustnego wyjaśnienia, jeżeli opinia zło- żona na piśmie jest jasna w swojej treści i w sposób logiczny i wyczerpujący uzasad- niona. Dwa zespoły biegłych lekarzy, składające się z chirurga ortopedy i neurologa, wydały opinie zbieżne w swojej treści. Sporną kwestię etiologii zmian chorobowych powoda, powodujących utratę zdolności do pracy, biegli w sposób wyczerpujący uzasadnili, stwierdzając, że zmiany te mają charakter samoistny, nie związany z ura- zem. Uwzględniając wniosek dowodowy powoda, Sąd pierwszej instancji zwrócił się do Śl. Akademii Medycznej o wydanie ponownej opinii w spornej kwestii. W tym za- kresie postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z art. 290 § 1 KPC, który to przepis stanowi, że sąd może zażądać opinii odpowiedniego instytutu naukowego. Opinia neurochirurga Śl. Akademii Medycznej jest zgodna z poprzed- nimi opiniami. Okazała się ona niekorzystna dla powoda, jednak fakt ten nie może być uzasadnioną podstawą zarzutu naruszenia przepisu art. 290 § 1 KPC. Postępo- wanie dowodowe określone tym przepisem zostało wyczerpane i nie można dopa- trzyć się uchybień w tym zakresie. Zarzut naruszenia przepisu art. 232 KPC, dotyczącego dopuszczenia dowo- dów oraz art. 233 KPC, dotyczącego oceny dowodów uzasadniony jest w kasacji w ten sposób, że dowody zostały ocenione jednostronnie bez uwzględnienia opinii korzystnej dla powoda. Zarzut ten jest nieuzasadniony, ponieważ w sprawie nie zos- tała wydana opinia biegłego, która stwierdzałaby związek niezdolności wnioskodaw- cy do pracy z urazem odniesionym w wyniku wypadku przy pracy. Zostało jedynie wydane orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie o świadczenia z ubezpieczenia społecznego. 4 Podstawą ustaleń sądu w sprawie o rentę uzupełniającą, której pracownik do- chodzi od zakładu pracy w oparciu o przepis art. 444 § 2 KC, nie może być orzecze- nie lub opinia lekarska wydane w innym postępowaniu, w którym zakład pracy nie brał udziału. Ustalenia mogą być oparte tylko na faktach udowodnionych w postępo- waniu przeprowadzonym przed sądem orzekającym, zgodnie z zasadą określoną w art. 235 KPC. Sąd Wojewódzki słusznie stwierdził, że postępowanie dowodowe zos- tało wyczerpane, gdyż opinie biegłych uwzględniają wszystkie rozpoznane u powoda zmiany chorobowe i zawierają uzasadnienie przyczyn, z powodu których opinie te są odmienne od orzeczenia wydanego w innym postępowaniu. Sąd Wojewódzki zwrócił także uwagę na to, że orzeczenie wydane w postępowaniu rentowym jako odosob- nione nie może być podstawą rozstrzygnięcia. W zakresie związku niezdolności po- woda do pracy z urazem odniesionym w wypadku przy pracy orzeczenie to nie za- wiera uzasadnienia, a poprzedzające to orzeczenie stwierdzenia lekarzy oceniają- cych zmiany chorobowe wnioskodawcy, wskazują na wątpliwości co do istnienia ta- kiego związku. Sąd Wojewódzki miał podstawy do uznania sprawy za wyjaśnioną, skoro wszystkie zgłoszone przez powoda dowody zostały przeprowadzone i dokona- na została ocena tych dowodów. Zarzut naruszenia przepisów postępowania okazał się nieuzasadniony i z tych przyczyn kasacja podlega oddaleniu na podstawie art.39312 KPC. ========================================