II UKN 77/97Brak wniosku o rentę wyklucza roszczenia rodziny
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Kazimierza W. o rentę rodzinną lub odszkodowanie po przyrodnim bracie, który zginął w czasie działań wojennych w 1942 r. Wnioskodawca twierdził, że jego matka, która zmarła w 1953 r., nie wiedziała o możliwości otrzymania renty rodzinnej po synu, a ciężar utrzymania rodziny spoczywał na nim. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania renty, wskazując na brak przepisów przewidujących odszkodowania za śmierć w czasie działań wojennych. Sądy niższych instancji oddaliły odwołanie wnioskodawcy, uznając, że nie spełnia on warunków do renty rodzinnej, a także odrzuciły wniosek o odszkodowanie, powołując się na niedopuszczalność drogi sądowej. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że koncepcja roszczenia odszkodowawczego na podstawie art. 419 KC w związku z przepisami wprowadzającymi Kodeks cywilny została przedstawiona dopiero w skardze kasacyjnej i nie była przedmiotem rozpoznania przez sądy niższych instancji. Podkreślono, że niezgłoszenie wniosku o świadczenie przez osobę uprawnioną wyklucza możliwość jego dochodzenia przez członków rodziny, nawet jeśli brak wniosku wynikał z obiektywnych przyczyn.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do świadczeń rentowych po śmierci osoby uprawnionej, która nie złożyła wniosku za życia.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku wniosku o świadczenie i nie obejmuje przypadków, gdy wniosek został złożony, ale odrzucony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy członkowie rodziny zmarłego uprawnionego do świadczeń emerytalno-rentowych mogą domagać się wypłacenia im świadczeń, jeśli uprawniony nie zgłosił wniosku o ich przyznanie za życia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uprawniony nie zgłosił wniosku o przyznanie świadczeń za życia, członkowie rodziny nie mogą domagać się ich wypłacenia, niezależnie od przyczyny braku takiego wniosku.
Uzasadnienie
Niezgłoszenie wniosku o świadczenie przez osobę uprawnioną wyklucza możliwość jego dochodzenia przez członków rodziny na podstawie art. 104 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, nawet jeśli brak wniosku wynikał z obiektywnych przyczyn.
Czy można dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania za śmierć żołnierza poległego w działaniach wojennych na podstawie art. 419 KC w związku z przepisami wprowadzającymi Kodeks cywilny, jeśli takie roszczenie nie było przedmiotem rozpoznania przez sądy niższych instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie może rozpoznać roszczenia, które nie było przedmiotem rozpoznania przez sądy niższych instancji.
Uzasadnienie
Koncepcja roszczenia odszkodowawczego na podstawie art. 419 KC została przedstawiona dopiero w skardze kasacyjnej i nie była przedmiotem rozpoznania przez sądy orzekające w niniejszej sprawie, co uniemożliwia jej rozpatrzenie w postępowaniu kasacyjnym.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kazimierz W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Biuro Rent Zagranicznych w W. | instytucja | organ rentowy |
| Skarb Państwa-Sąd Apelacyjny w Warszawie | instytucja | strona obciążona kosztami |
| Grażyna H. | osoba_fizyczna | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (5)
Główne
u.z.e.p. art. 104 § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy osoba zgłaszająca wniosek o świadczenia zmarła, a świadczenia należne do dnia śmierci wypłaca się rodzinie. Obowiązuje od 1 stycznia 1983 r. Niezgłoszenie wniosku przez osobę uprawnioną wyklucza zastosowanie tego przepisu.
Pomocnicze
KPC art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Użyty do odrzucenia wniosku o odszkodowanie z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.
KC art. 419
Kodeks cywilny
Przywołany w kasacji jako podstawa potencjalnego roszczenia odszkodowawczego, ale nie był przedmiotem rozpoznania przez sądy niższych instancji.
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny art. XLIX
Przywołany w kasacji w związku z art. 419 KC.
Ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
Nie przewiduje odszkodowań dla dzieci, wnuków i rodzeństwa poległych żołnierzy, jedynie rentę rodzinną na warunkach określonych w innych ustawach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgłoszenie wniosku o świadczenie przez osobę uprawnioną wyklucza możliwość jego dochodzenia przez rodzinę. • Roszczenie odszkodowawcze na podstawie art. 419 KC nie było przedmiotem rozpoznania przez sądy niższych instancji.
Odrzucone argumenty
Matka wnioskodawcy nie wiedziała o możliwości otrzymania renty rodzinnej, co uzasadnia dochodzenie świadczeń po jej śmierci. • Możliwość dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa na podstawie art. 419 KC w związku z przepisami wprowadzającymi Kodeks cywilny.
Godne uwagi sformułowania
Jeżeli uprawniony do świadczeń emerytalno-rentowych nie zgłosił wniosku o ich przyznanie, to członkowie rodziny pozostałej po jego śmierci nie mogą - bez względu na przyczynę braku takiego wniosku - domagać się wypłacenia im świadczeń należnych uprawnionemu. • Niezgłoszenie wniosku o świadczenie wyklucza zaś zastosowanie art. 104 ustawy bez względu na przyczynę takiego zachowania osoby uprawnionej.
Skład orzekający
Andrzej Kijowski
przewodniczący-sprawozdawca
Roman Kuczyński
członek
Teresa Romer
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do świadczeń rentowych po śmierci osoby uprawnionej, która nie złożyła wniosku za życia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wniosku o świadczenie i nie obejmuje przypadków, gdy wniosek został złożony, ale odrzucony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie ubezpieczeń społecznych, ale jej stan faktyczny jest specyficzny i nie dotyczy powszechnych sytuacji.
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.