II UKN 77/96

Sąd Najwyższy1997-02-18
SAOSubezpieczenia społecznerenty inwalidzkieŚrednianajwyższy
renta inwalidzkaubezpieczenie społeczne rolnikówSąd Najwyższykasacjaniezdolność do pracygrupa inwalidówocena dowodówart. 233 KPC

Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy w sprawie o rentę inwalidzką rolniczą, uznając, że ustalenia faktyczne sądu niższej instancji są prawidłowe i nie doszło do naruszenia przepisów postępowania.

Sprawa dotyczyła wniosku o rentę inwalidzką rolniczą dla Grzegorza W. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił rewizję wnioskodawcy, podtrzymując wyrok Sądu Wojewódzkiego, który oddalił odwołanie od decyzji KRUS odmawiającej renty. Kluczowe było ustalenie, czy wnioskodawca spełnia kryteria grupy I inwalidów, w szczególności czy wymaga stałej opieki innej osoby. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC jest nieuzasadniony, a ustalenia faktyczne sądu niższej instancji są prawidłowe.

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wnioskodawcy Grzegorza W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 września 1996 r., który oddalił rewizję od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 28 grudnia 1995 r. Sprawa dotyczyła odmowy przyznania renty inwalidzkiej rolniczej według I grupy inwalidów. Sąd Apelacyjny uznał, że choć opinie lekarskie dotyczące zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym były zróżnicowane, to wszyscy biegli byli zgodni co do tego, że wnioskodawca nie wymaga stałej opieki innej osoby, co jest kluczowe dla orzeczenia renty z I grupy inwalidów. Sąd Apelacyjny podkreślił autonomię sądu w ocenie dowodów i uznał, że rewizja kwestionująca tę ocenę nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC jest nieuzasadniony, ponieważ przepis ten przyznaje sądowi swobodę oceny dowodów, a ustalenia faktyczne sądu niższej instancji są niewadliwe i zgodne z materiałem dowodowym. Sąd Najwyższy podkreślił, że w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest badanie zasadności ustaleń faktycznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, kasacja oparta na ogólnikowym zarzucie naruszenia art. 233 § 1 KPC jest nieuzasadniona, gdy ustalenia sądu są niewadliwe i zgodne z materiałem dowodowym.

Uzasadnienie

Przepis art. 233 § 1 KPC przyznaje sądowi swobodę oceny dowodów, a w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest badanie zasadności ustaleń faktycznych sądu. Kasacja może być oparta tylko na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Strony

NazwaTypRola
Grzegorz W.osoba_fizycznawnioskodawca
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w K.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Główne

KPC art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten pozostawia sądowi swobodę oceny materiału dowodowego. W postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest badanie zasadności ustaleń faktycznych sądu, chyba że doszło do naruszenia tej swobody w sposób rażący.

Pomocnicze

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

KPC art. 393 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

pkt 2 - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

KPC art. 393 § 15

Kodeks postępowania cywilnego

u.u.s.r. art. 21 § ust. 2

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Dotyczy długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

u.u.s.r. art. 22 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Odesłanie do przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w zakresie renty inwalidzkiej rolniczej.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin art. 24 § ust. 4

Definicja inwalidztwa.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin art. 24 § ust. 5

Definicja I grupy inwalidów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenia faktyczne sądu niższej instancji są niewadliwe i zgodne z materiałem dowodowym. Sąd niższej instancji prawidłowo ocenił dowody zgodnie z art. 233 § 1 KPC. Wnioskodawca nie wymaga stałej opieki innej osoby, co wyklucza zaliczenie do I grupy inwalidów.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez sąd art. 233 § 1 KPC w sposób istotny wpływający na wynik sprawy. Konieczność dopuszczenia dodatkowej opinii biegłych.

Godne uwagi sformułowania

Nie ma usprawiedliwionych podstaw kasacja, oparta na ogólnikowym zarzucie naruszenia przez sąd art. 233 § 1 KPC w sytuacji, gdy dokonane przez sąd ustalenia są niewadliwe i zgodne z treścią materiału dowodowego. Przepis ten pozostawia sądowi swobodę oceny materiału dowodowego. W postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest badanie zasadności ustaleń faktycznych sądu.

Skład orzekający

Teresa Romer

przewodniczący-sprawozdawca

Andrzej Kijowski

sędzia

Stefania Szymańska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 233 § 1 KPC w kontekście postępowania kasacyjnego oraz kryteria przyznawania renty inwalidzkiej rolniczej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów z lat 90. XX wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące oceny dowodów w postępowaniu kasacyjnym oraz stosowania przepisów o rentach inwalidzkich, co jest cenne dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych.

Jak Sąd Najwyższy ocenia zarzuty naruszenia swobodnej oceny dowodów w kasacji?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 18 lutego 1997 r. II UKN 77/96 Nie ma usprawiedliwionych podstaw kasacja, oparta na ogólnikowym zarzucie naruszenia przez sąd art. 233 § 1 KPC w sytuacji, gdy dokonane przez sąd ustalenia są niewadliwe i zgodne z treścią materiału dowodowego (art. 393 12 KPC). Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 1997 r. sprawy z wniosku Grzegorza W. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w K. o rentę inwalidzką rolniczą, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 25 września 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 września 1996 r. oddalił rewizję Grzegorza W. (ur. w 1973 r.) od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 28 grudnia 1995 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawcy od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w K. o rentę rolniczą według I grupy inwalidów. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny stwierdził, że w materiale dowodowym sprawy, zebranym przez Sąd Wojewódzki, znajdują się dokumenty świadczące, iż wnioskodawca jest domownikiem rolnika. W gospodarstwie rolnym o powierzchni 7,07 ha wykonuje prace lekkie ze względu na skrzywienie boczne kręgosłupa z garbem prawostronnym. Przebył operację wyrostka robaczkowego, a po urazie głowy, doznanym w dzieciństwie występują u niego objawy charakteropatii, nerwicy depresyj- nej oraz przytępienie słuchu ucha prawego. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na to, że w ocenie lekarza z poradni ogólnej wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, jednakże stan ten nie powoduje konieczności opieki innej osoby. Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nie akceptowała stanowiska lekarza z poradni ogólnej co do całkowitej niezdolności wnioskodawcy do pracy w gospodarstwie rolnym i orzekła, że jest on zdolny do takiej pracy. Wojewódzka Komisja Lekarska, która prócz własnego badania uwzględniła wyniki badania specjalistycznego przez chirurga- ortopedę, uznała, że wnioskodawca jest długotrwale niezdolny do pracy w gos- podarstwie rolnym (art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.). Sąd Wojewódzki rozpatrujący odwołanie dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych neurologa, internisty, neuro-psychiatry i chirurga-ortopedy. Wszyscy biegli byli zgodni co do tego, że wnioskodawca nie jest inwalidą I grupy w rozumieniu art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Sąd Apelacyjny przyznał, że biegli różnili się w ocenie, czy wnioskodawca jest długotrwale niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, czy też może w tym gospodarstwie wykonywać lekkie prace, ale byli zgodni co do tego, że nie wymaga on stałej opieki innej osoby. Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że rewizja, która zgodnym opiniom lekarskim a także orzeczeniom wydanym w toku postępowania przed organem rentowym, przeciwstawia zaświadczenie lekarza sporadycznego kontaktu, nie zasługuje na uwzględnienie. Rewizja, podkreślił Sąd Apelacyjny, sprowadza się do kwestionowania swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych przez Sąd I instancji. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na szeroką autonomię sądu orzekającego przy ocenie przeprowadzonych dowodów, w którą to ocenę sąd rewizyjny może ingerować tylko wyjątkowo, gdy w sposób wyraźny naruszone zostały reguły określone w przepisie art. 233 § 1 KPC. W kasacji wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie art. 233 KPC mające istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu pełnomocnik wnioskodawcy podkreślił, że mimo rozbieżności co do oceny stanu zdrowia wnioskodawcy Sąd Apelacyjny nie uwzględnił wniosku o dopuszczenie dodatkowej opinii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja oparta na zarzucie naruszenia art. 233 § 1 KPC jest co do zasady niedopuszczalna, gdyż przepis ten, na co trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu Sad Apelacyjny, pozostawia sądowi swobodę oceny materiału dowodowego. W postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest badanie zasadności ustaleń faktycznych sądu. Spór dotyczył zaliczenia wnioskodawcy do I grupy inwalidów w rozumieniu art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), który ma do renty inwalidzkiej rolniczej zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 71, poz. 342 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie stopnia inwalidztwa i daty jego powstania wydają w postępowaniu rentowym komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia. Decyzje wydane w oparciu o te orzeczenia podlegają kontroli sądów wojewódzkich - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, które przy rozpatrywaniu odwołań z reguły korzystają z opinii biegłych lekarzy sądowych. Ocena niemożności samodzielnej egzystencji, a w konsekwencji stwierdzenie inwalidztwa I grupy na ogół nie nastręcza większych trudności. Sąd Wojewódzki zasięgnął w spornej kwestii opinii czterech biegłych lekarzy. Ustalenia tego Sądu co do braku podstaw do uznania, że wnioskodawca wymaga stałej opieki innej osoby wobec niemożności samodzielnej egzystencji są całkowicie zgodne z wynikami postępowania dowodowego. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia dokonane przez Sąd I instancji i akcen- tując autonomię tego sądu w zakresie swobodnej oceny dowodów, nie naruszył prze- pisów postępowania, a tym bardziej nie można mówić o takim naruszeniu tych prze- pisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A tylko takie naruszenie uzasadnia podstawę kasacyjną (art. 393 1 pkt 2 KPC). Wnioski dokonane w granicach zakreślonych przepisem art. 233 § 1 KPC o braku podstaw do zaliczenia wnioskodawcy do I grupy inwalidów nie zawierają błędu logicznego w rozumowaniu, a postępowanie dowodowe, na którym zostały oparte było niewadliwe. Dlatego też Sąd Najwyższy uznał, że kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 393 15 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI