II UKN 747/00

Wyrok z dnia 22 stycznia 2002 r. II UKN 747/00 Nie jest dopuszczalne kwestionowanie przez organ rentowy niezdolności do pracy osoby, która przed 1 września 1997 r. była nieprzerwanie od dziesięciu lat inwalidą i z tego tytułu pobierała rentę, a zmiana stanu prawnego od dnia 1 września 1997 r. nie daje podstaw do przeprowadzania badań kontrolnych ta- kich osób. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2002 r. sprawy z wniosku Tadeusza O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o rentę inwalidy wojskowego, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apela- cyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2000 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok, poprzedzający go wyrok Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 25 października 1999 r. [...] oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G. z dnia 7 lipca 1999 r. w ten sposób, że wznowił od dnia 1 sierpnia 1999 r. wypłatę renty inwalidy wojskowego wnioskodawcy Tadeuszowi O. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 25 października 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni oddalił odwołanie wnioskodawcy Tadeusza O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w G., wstrzy- mującej wypłatę renty inwalidy wojennego, po ustaleniu na podstawie przeprowa- dzonego postępowania dowodowego, w tym z opinii biegłego sądowego lekarza spe- cjalisty chirurga i ortopedy, że stan zdrowia wnioskodawcy nie uzasadnia uznania go za niezdolnego do pracy. Należy zauważyć, że rentę inwalidzką wnioskodawca po- 2 bierał w związku z zaliczeniem go do III grupy inwalidów w związku z wypadkiem w służbie wojskowej, który miał miejsce 21 lutego 1984 r. Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Gdańsku i wyrokiem z dnia 30 marca 2000 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy. W ocenie Sądu Apelacyjnego fakt, że badanie kontrolne wyznaczono na rok 1991, oznacza, że termin ten wyznaczono przed upływem dziesięciu lat od daty powstania inwalidztwa (§ 27 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 sierpnia 1983 r. w sprawie składu komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu postępowania, trybu kie- rowania na badanie przez te komisje oraz szczegółowych zasad ustalania inwalidz- twa (Dz.U Nr 47, poz. 214 ze zm. uchylonego rozporządzeniem Ministra Pracy i Po- lityki Społecznej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych - Dz.U. Nr 99, poz. 612), a okoliczność, że badanie to przeprowadzone zostało dopiero w czerwcu 1999 r. nie daje podstaw do stwierdze- nia, że jego wynik nie mógł stanowić podstawy dla pozbawienia wnioskodawcy świadczenia. Stan prawny uległ zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), nie uległa jednak zmianie reguła przeprowadzania badań kontrolnych, jeżeli były już wyznaczone. Skoro u wnioskodawcy badanie wykazało poprawę stanu zdrowia w stopniu uzasadniającym wstrzymanie pobieranego świadczenia, co zo- stało potwierdzone w toku postępowania przed Sądem, brak podstaw do uwzględ- nienia apelacji wnioskodawcy. Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1 KPC oraz § 29 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1983 r. - wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej in- stancji do ponownego rozpoznania, po uchyleniu również jego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona, gdy zarzuca naruszenie § 29 ust.1 pkt 2 rozporzą- dzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 sierpnia 1983 r. Zgodnie z tym przepisem nie przeprowadzało się badań kontrolnych osób, których inwalidztwo trwało nieprzerwanie ponad 10 lat, licząc od daty powstania inwalidztwa. 3 Według uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r. II URN 8/94 (OSNAPiUS 1994 r. nr 1, poz. 13), „wyniki badań kontrolnych komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, przeprowadzonych po upływie dziesięciu lat, przez które trwało nieprzerwanie inwalidztwo, nie mogły stanowić podstawy do pozbawie- nia prawa do renty". W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że dyrektywa powołanego przepisu miała rangę ustawową, albowiem rozporządzenie, w którym została zawarta wydane zostało z mocy delegacji ustawowej (art. 25 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro- dzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten po- gląd, zauważając, że orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące tej materii jest utrwalone. W wyroku z dnia 17 lipca 1996 r., II URN 13/96 (OSNAPiUS 1997 r. nr 4, poz. 54), Sąd Najwyższy podobnie uznał, że wyniki badań kontrolnych przeprowa- dzonych po upływie dziesięciu lat, przez które trwało inwalidztwo, nie mogą stanowić podstawy do pozbawienia rencisty prawa do renty nawet wówczas, gdy w ich na- stępstwie stwierdzono brak inwalidztwa, chyba że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przeprowadzenie badań z urzędu. Wyjaśniając tę ostatnią okoliczność Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku z dnia 21 września 1995 r., II URN 28/95 (OSNAPiUS 1996 r. nr 7, poz. 105), że wyznaczenie kontrolnego badania lekarskie- go w stosunku do wymienionych osób, jest dopuszczalne, jeżeli w uprzednim postę- powaniu przed organem rentowym zostaną udowodnione okoliczności wskazujące na zmianę stanu inwalidztwa. Fakt, że w obecnym stanie prawnym, jak trafnie zau- waża Sąd Apelacyjny, brak podobnego przepisu, nie ma znaczenia w okoliczno- ściach sprawy, w których jest niewątpliwe, że inwalidztwo wnioskodawcy związane z wypadkiem w dniu 21 lutego 1984 r. trwa od tego czasu, zaś świadczenie z tego ty- tułu zostało przyznane od dnia 1 maja 1985 r. Nie można zaakceptować rozważań Sądu zawartych w uzasadnieniu zaskar- żonego wyroku co do rozróżnień między „wyznaczeniem” a „przeprowadzeniem” ba- dań kontrolnych i konstatacją, że badań takich nie można w takiej sytuacji wyzna- czyć, ale można je przeprowadzić, o ile zostały wyznaczone przed upływem dziesię- ciu lat od trwającego nieprzerwanie inwalidztwa. Takie rozróżnienie, nie mające oparcia w przepisach, prowadziłoby w istocie do wypaczenie sensu tego przepisu, który zasadza się na domniemaniu, iż inwalidztwo takiej osoby jest trwałe. 4 Warto także przytoczyć analogiczne stanowisko zajęte przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 27 stycznia 2000 r., III A Ua 1257/99 (OSA w Gdańsku nr 2 z 2000 r.), wedle którego nie jest dopuszczalne kwestionowanie przez organ rentowy niezdolności do pracy osoby, która przed 1 września 1997 r. była nieprze- rwanie od dziesięciu lat inwalidą i z tego tytułu pobierała rentę. W ocenie tego Sądu zmiana stanu prawnego od dnia 1 września 1997 r. nie daje podstaw do przeprowa- dzania badań kontrolnych takich osób. Pogląd ten jako trafny jest przez Sąd Najwyż- szy podzielany. W tym stanie rzeczy, skoro w rozpoznawanej sprawie doszło jedynie do naru- szenia prawa materialnego, należało zmienić zaskarżony wyrok i orzec jak w senten- cji po myśli art. 393 15 KPC. ========================================