II UKN 746/99Renta inwalidy wojennego deportacją związek przyczynowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Heleny S. o przyznanie renty inwalidy wojennego, która odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej jej tego świadczenia. Wnioskodawczyni przebywała na deportacji w ZSRR w dzieciństwie i obecnie jest częściowo niezdolna do pracy z powodu chorób zwyrodnieniowych kręgosłupa i zaćmy. Biegli lekarze stwierdzili, że te schorzenia nie pozostają w związku z pobytem na deportacji, a są wynikiem procesów starzenia się organizmu. Sądy obu instancji podzieliły te opinie i oddaliły odwołanie. Wnioskodawczyni wniosła kasację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 5 KPC, poprzez brak udzielenia jej wskazówek jako strony nieposiadającej pełnomocnika oraz nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków i biegłych. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty kasacji nie są zasadne. Stwierdził, że sąd pierwszej instancji, zamiast udzielać wskazówek, przeprowadził dowód z opinii biegłych z urzędu, co nie stanowi naruszenia art. 5 KPC. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia art. 208 § 1 i 382 KPC również zostały uznane za nieuzasadnione, ponieważ sądy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy. Sąd Najwyższy podkreślił brak związku przyczynowego między aktualną niezdolnością do pracy a deportacją, co było kluczowym warunkiem przyznania renty. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, Sąd Najwyższy oddalił kasację.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 5 KPC w kontekście prowadzenia dowodów z urzędu dla stron nieposiadających pełnomocnika; ustalanie związku przyczynowego w sprawach o renty kombatanckie.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku pełnomocnika i prowadzenia dowodu z urzędu; wymaga indywidualnej oceny związku przyczynowego w każdej sprawie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd, udzielając stronie nieposiadającej pełnomocnika wskazówek co do potrzeby zgłoszenia dowodu z opinii biegłych lekarzy, zamiast tego przeprowadzając ten dowód z urzędu, narusza art. 5 KPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie narusza art. 5 KPC w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji, przeprowadzając dowód z opinii biegłych z urzędu zamiast udzielać stronie wskazówek co do potrzeby jego zgłoszenia, nie narusza art. 5 KPC, który nakazuje udzielać stronie pouczeń i wskazówek. Nie można dopatrzyć się naruszenia tego przepisu, gdy sąd działa na korzyść strony, zapewniając przeprowadzenie istotnego dowodu.
Czy naruszenie przepisów postępowania dotyczących zarządzeń przewodniczącego (art. 208 § 1 KPC) może stanowić podstawę kasacji, jeśli nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 393^1 pkt 2 KPC, podstawą kasacyjną może być tylko takie uchybienie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące wad zarządzeń wstępnych przewodniczącego, które nie wpłynęły na rozstrzygnięcie, nie są usprawiedliwioną podstawą kasacji.
Czy sąd drugiej instancji orzeka wyłącznie na podstawie materiału zebranego w postępowaniu apelacyjnym, czy może opierać się na materiale z pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 382 KPC, sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Apelacyjny słusznie uznał, że sąd pierwszej instancji zebrał wystarczający materiał dowodowy.
Czy niezdolność do pracy spowodowana zmianami wynikającymi ze starzenia się organizmu może być uznana za inwalidztwo pozostające w związku z pobytem na deportacji w ZSRR w rozumieniu ustawy o kombatantach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie ma związku przyczynowego między chorobami a deportacją.
Uzasadnienie
Ustawa o kombatantach wymaga, aby inwalidztwo było następstwem obrażeń lub chorób powstałych w związku z pobytem na deportacji. Samo stwierdzenie niezdolności do pracy z powodu zmian starczych, bez wykazania związku przyczynowego z deportacją, nie spełnia tego warunku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Helena S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
KPC art. 393^12
Kodeks postępowania cywilnego
u.k. art. 12 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Świadczenia przysługują osobom, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem na deportacji w ZSRR.
u.k. art. 12 § ust. 3
Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Za inwalidztwo pozostające w związku z pobytem na deportacji uważa się inwalidztwo będące następstwem zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób powstałych w związku z tym pobytem.
Pomocnicze
KPC art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd powinien udzielać stronie wskazówek co do czynności procesowych i pouczać o skutkach prawnych tych czynności i zaniedbań, zwłaszcza gdy strona nie ma pełnomocnika. Przeprowadzenie dowodu z urzędu zamiast udzielenia wskazówek nie jest naruszeniem tego przepisu.
KPC art. 208 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady wydawania przez przewodniczącego zarządzeń przed pierwszą rozprawą, dotyczących wzywania świadków i biegłych. Ewentualne wady takich zarządzeń zazwyczaj nie mają wpływu na rozstrzygnięcie.
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
KPC art. 393^1 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą kasacyjną może być tylko takie uchybienie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak związku przyczynowego między aktualną niezdolnością do pracy a deportacją. • Prawidłowa ocena materiału dowodowego przez sądy niższych instancji. • Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z urzędu nie narusza art. 5 KPC.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 KPC przez brak udzielenia wskazówek stronie. • Naruszenie art. 208 § 1 KPC. • Naruszenie art. 382 KPC.
Godne uwagi sformułowania
Sąd, który zamiast udzielić stronie wskazówek co do potrzeby zgłoszenia dowodu z opinii biegłych lekarzy przeprowadził ten dowód z urzędu, nie narusza art. 5 KPC. • Nie można dopatrzyć się naruszenia tego przepisu w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji zamiast udzielić wnioskodawczyni wskazówek co do potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych lekarzy przeprowadził ten dowód z urzędu. • Sąd Apelacyjny nie przeprowadzał postępowania dowodowego słusznie uznając, że Sąd pierwszej instancji zebrał wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy. • Brak jest natomiast związku przyczynowego między aktualną niezdolnością do pracy spowo- dowaną zmianami wynikającymi ze starzenia się organizmu a obrażeniami lub cho- robami odniesionym przez wnioskodawczynię w związku z deportacją.
Skład orzekający
Krystyna Bednarczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Roman Kuczyński
sędzia
Maria Tyszel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 KPC w kontekście prowadzenia dowodów z urzędu dla stron nieposiadających pełnomocnika; ustalanie związku przyczynowego w sprawach o renty kombatanckie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku pełnomocnika i prowadzenia dowodu z urzędu; wymaga indywidualnej oceny związku przyczynowego w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zagadnienia proceduralne dotyczące praw strony nieposiadającej pełnomocnika oraz kluczowe kwestie dowodowe w sprawach o świadczenia kombatanckie, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeniowego i cywilnego.
“Czy sąd musi pouczać stronę bez adwokata? Kluczowa interpretacja art. 5 KPC w sprawie o rentę.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.