II UKN 732/00

Wyrok z dnia 17 stycznia 2002 r. II UKN 732/00 Sąd drugiej instancji nie ma obowiązku przeprowadzenia z urzędu do- wodów dotyczących okresu ubezpieczenia, który nie był przedmiotem decyzji organu rentowego ani odwołania ubezpieczonego. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Jerzy Kuźniar. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2002 r. sprawy z wniosku Michała P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.M. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 20 czerwca 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację i wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 20 czerwca 2000 r. oddalił apelację ubezpie- czonego Michała P. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Łodzi z dnia 31 sierpnia 1998 r., oddalającego odwołanie ubezpieczone- go od decyzji organu rentowego odmawiającej przyznania mu renty z tytułu niezdol- ności do pracy z uwagi na brak co najmniej 5 letniego okresu zatrudnienia w dziesię- cioleciu poprzedzającym powstanie u niego niezdolności do pracy. W sprawie tej ustalono, że schorzenie powodujące u ubezpieczonego niezdolność do pracy zostało stwierdzone w okresie pobytu przezeń w szpitalu więziennym od 15 stycznia do 11 czerwca 1997 r. Na okoliczność daty powstania tej niezdolności Sąd Apelacyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy zażądał pełnej dokumentacji medycznej ubezpieczo- nego, a następnie dopuścił dowód z uzupełniającej pisemnej opinii biegłych lekarzy sądowych - specjalisty chorób wewnętrznych oraz chirurga, którzy uznali, że ubez- 2 pieczony nie był inwalidą przed majem 1998 r. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał, że ubezpieczony nie stał się osobą niezdolną do pracy przed upływem 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. przed dniem 30 maja 1993 r., przez co nie mógł nabyć uprawnień rentowych. W kasacji wnioskodawcy jego pełnomocnik podniosła zarzut naruszenia art. 227 i 232 KPC w związku z art. 473 KPC, uzasadniany oddaleniem wniosku o do- puszczenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność pracy w latach 1992- 94 „u pracodawcy, który nie dopełnił obowiązku ubezpieczenia wnioskodawcy w ZUS”. Takiego wniosku dowodowego nie składał wcześniej, „gdyż Sąd nie pytał go o świadków”, natomiast korzystał z pomocy prawnej udzielonej mu z urzędu dopiero po uchyleniu przez Sąd Najwyższy poprzedniego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26 stycznia 1999 r. Na tej podstawie pełnomocnik wnioskodawcy domagała się uchyle- nia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz za- sądzenia kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty kasacji są chybione. Wbrew twierdzeniom w niej zawartym, Sąd Ape- lacyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy procedował w granicach oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1999 r., uchylającym sprawę do ponownego rozpoznania wyłącznie w celu zweryfikowania prawidłowej daty powstania niezdolności do pracy wniosko- dawcy. Wykluczało to badanie jego twierdzeń o zatrudnieniu w latach 1992-94 u bli- żej nieokreślonego pracodawcy (a contrario art. 386 § 6 KPC w związku z art. 39319 KPC). Takiego oświadczenia ani zeznań świadków dotyczących sygnalizowanego nowego okresu ubezpieczenia wnioskodawca nie składał w postępowaniu rentowym. Kwestii tej nie podnosił w odwołaniu od negatywnej decyzji rentowej, a także w ape- lacji od wyroku Sądu pierwszej instancji. Twierdzenie o spornym, ale nowym okresie ubezpieczenia pojawiło się dopiero w kasacji sporządzonej przez pełnomocnika wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 26 stycznia 1999 r. i jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1999 r. Wniosek ten nie był przedmiotem oceny prawnej ani wskazań co do dalszego postępowania w sprawie, w konsekwencji czego Sąd drugiej instancji prawidłowo oddalił wniosek do- wodowy zgłoszony przez pełnomocnika wnioskodawcy na rozprawie w dniu 9 maja 3 2000 r. Z tych przyczyn kasacyjny zarzut naruszenia art. 227, 232 i 473 KPC, pole- gający na nieprzeprowadzeniu z urzędu przez Sąd Apelacyjny dowodu w zakresie nowego okresu ubezpieczenia, jaki nie był przedmiotem decyzji organu rentowego, a w konsekwencji nie był objęty zakresem odwołania skierowanego do sądu ubezpie- czeń społecznych, był bezzasadny. Powyższe oznacza, że przedmiotem postępowa- nia sądowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym zakresem ka- sacyjnego zaskarżenia nie może być kwestia nie objęta decyzją organu rentowego. Natomiast w zakresie wskazanym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 lis- topada 1999 r., Sąd drugiej instancji zażądał z Przychodni Rejonowej w R. pełnej do- kumentacji medycznej, a następnie przeprowadził dowód z uzupełniającej pisemnej opinii biegłych lekarzy sądowych, którzy wykazali, że wnioskodawca nie był inwalidą przed upływem 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia. Uzasad- nienie zaskarżonego wyroku zawiera szczegółowy opis postępowania dowodowego w zakresie, którego wynik wykluczał możliwość przyjęcia, że wnioskodawca spełnił warunek powstania inwalidztwa (niezdolności do pracy) przed upływem 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. przed dniem 30 maja 1993 r., wymagany do przyznania mu uprawnień rentowych (art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p.). Sądy nie są też obowiązane do uwzględniania kolejnych wnio- sków dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę, ale pomijają je od momentu ostatecznego wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1997 r., II UKN 45/97, OSNAPiUS 1998 nr 1, poz. 24). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 39312 KPC, a także wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, który nie zawierał koniecznego oświadczenia pełnomocnika wnioskodawcy, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 22 rozpo- rządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych - Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.). ========================================