II UKN 729/99

Sąd Najwyższy2000-09-29
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚrednianajwyższy
emeryturakarta nauczycielatrenerubezpieczenia społeczneprawo pracyokresy składkowesąd najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, uznając, że praca trenera nie jest pracą nauczycielską w rozumieniu Karty Nauczyciela, co uniemożliwia uwzględnienie jej do wcześniejszej emerytury nauczycielskiej.

Kazimierz B. domagał się przyznania emerytury nauczycielskiej, wliczając okres pracy jako trener piłki nożnej. Sądy niższych instancji oddaliły jego odwołanie, uznając, że praca trenera nie jest pracą nauczycielską w rozumieniu Karty Nauczyciela, a tym samym nie spełnia on wymogu 20 lat pracy w tym zawodzie. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, potwierdził, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia pracy trenera przy ustalaniu uprawnień emerytalnych, gdyż ustawa Karta Nauczyciela nie obejmuje trenerów, a stosowne rozporządzenie wykonawcze nie zostało wydane.

Sprawa dotyczyła wniosku Kazimierza B. o przyznanie emerytury nauczycielskiej, do której zaliczył okresy pracy na stanowisku trenera piłki nożnej. Sądy pierwszej i drugiej instancji oddaliły odwołanie wnioskodawcy, uznając, że praca trenera nie jest pracą nauczycielską w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. W konsekwencji, wnioskodawca nie spełniał wymogu 20 lat pracy w zawodzie nauczyciela, niezbędnego do uzyskania wcześniejszej emerytury. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację pełnomocnika wnioskodawcy, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego za bezzasadne. Sąd podkreślił, że art. 5 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela upoważniał Ministra Edukacji Narodowej do wydania rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy na określone grupy zawodowe, w tym trenerów. Jednakże, skoro takie rozporządzenie nie zostało wydane, brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia pracy trenera przy ustalaniu uprawnień emerytalnych, nawet jeśli praca ta była wykonywana z dziećmi i młodzieżą. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na nieprawidłowości formalne w sporządzeniu kasacji oraz na rozróżnienie między okresami pracy uwzględnianymi przy dodatku stażowym a okresami pracy w szczególnym charakterze dla celów emerytalnych. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, Sąd Najwyższy oddalił kasację.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, praca trenera nie jest pracą nauczycielską w rozumieniu ustawy Karta Nauczyciela, a brak stosownego rozporządzenia wykonawczego uniemożliwia zaliczenie jej do okresów uprawniających do emerytury nauczycielskiej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że ustawa Karta Nauczyciela nie obejmuje swoim zakresem podmiotowym trenerów. Upoważnienie Ministra Edukacji Narodowej do wydania rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy na trenerów nie zostało zrealizowane, co skutkuje brakiem podstawy prawnej do uwzględnienia pracy trenera przy ustalaniu uprawnień emerytalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie_kasacji

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S.

Strony

NazwaTypRola
Kazimierz B.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (5)

Główne

Karta Nauczyciela art. 5 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Przepis upoważnia Ministra Edukacji Narodowej do wydania rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy lub niektórych jej postanowień na trenerów. Brak wydania takiego rozporządzenia oznacza brak podstawy prawnej do uwzględnienia pracy trenera przy ustalaniu uprawnień emerytalnych.

Pomocnicze

Karta Nauczyciela art. 86

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Przepisy dotyczące uprawnień emerytalnych.

Karta Nauczyciela art. 88

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Przepisy dotyczące uprawnień emerytalnych.

Karta Nauczyciela art. 1 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Dotyczy zakresu podmiotowego ustawy.

Karta Nauczyciela art. 3 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Dotyczy definicji nauczyciela.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wydania rozporządzenia wykonawczego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela uniemożliwia zaliczenie pracy trenera do okresu pracy nauczycielskiej. Ustawa Karta Nauczyciela nie obejmuje swoim zakresem podmiotowym trenerów.

Odrzucone argumenty

Praca trenera powinna być traktowana jako praca nauczycielska w rozumieniu Karty Nauczyciela. Okres pracy trenerskiej został uwzględniony przy ustalaniu dodatku stażowego, co powinno mieć znaczenie dla ustalenia uprawnień emerytalnych.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia pracy trenera przy ustalaniu uprawnień emerytalnych nie ma to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz Sąd Najwyższy po raz kolejny zwraca uwagę, że w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych Kodeks postępowania cywilnego nie określa stron jako powoda i pozwanego reguły pozwalające zakładom pracy na ustalenie okresów uprawniających do tzw. „dodatku stażowego” nie są tożsame z określeniem dla celów emerytalno-rentowych pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Skład orzekający

Krystyna Bednarczyk

przewodniczący

Roman Kuczyński

sędzia

Maria Tyszel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie uprawnień do emerytury nauczycielskiej i zakresu stosowania Karty Nauczyciela do zawodów pokrewnych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku wydania rozporządzenia wykonawczego. Interpretacja może być inna, jeśli takie rozporządzenie zostałoby wydane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla osób pracujących w zawodach pokrewnych nauczycielstwu, a także pokazuje, jak istotne są przepisy wykonawcze do ustaw.

Czy praca trenera może dać Ci emeryturę nauczycielską? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 29 września 2000 r. II UKN 729/99 Wobec niewydania, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56. poz. 357 ze zm.) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej (w porozumieniu z Prezesem Urzędu Kultury Fizycznej) w sprawie rozciągnięcia na trenerów, przepisów tej ustawy lub niektórych jej postanowień, brak jest podstawy praw- nej do uwzględnienia pracy trenera przy ustaleniu uprawnień emerytalnych przewidzianych w art. 86 i następne tej Karty, także wówczas, gdy pracę wyko- nywał z dziećmi i młodzieżą. Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2000 r. sprawy z wniosku Kazimierza B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o emeryturę nauczycielską, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apela- cyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 lutego 1999 r. [...] oddalił odwołanie Kazimierza B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w S. z dnia 16 września 1998 r. odmawiającej wnioskodawcy przyznania prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy nauczycielskiej. Przy bezspornym stanie faktycznym Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu rentowego, że wnioskodawca w okresach pracy na stanowisku trenera piłki nożnej w klubach sportowych nie był nauczycielem w rozumieniu przepi- sów ustawy z dnia 26 lutego 1982 r - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), a więc, wobec braku wymaganego okresu 20 lat pracy w 2 tym zawodzie, nie spełnia warunków do emerytury, przewidzianych w art. 88 w związku z art. 86 tej ustawy. Wyrokiem z dnia 5 października 1999 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, uznając za trafne rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, oddalił apelację wnioskodawcy. W kasacji, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naru- szenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela oraz błędną wykładnię art. 1 ust. 2 pkt 2 i art. 3 pkt 1 i 2 tej samej ustawy i wniósł o jego zmianę oraz zmianę poprzedzają- cego go wyroku Sądu pierwszej instancji i „wydanie orzeczenia, że powód nabył prawo do emerytury na podstawie art. 88 w związku z art. 86 ustawy – Karta Nau- czyciela”. Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Zarzut niewłaściwego zastosowania w sprawie art. 5 ust. 1 pkt 4 - Karta Nau- czyciela jest bezzasadny. Wprawdzie słusznie podniesiono w uzasadnieniu kasacji, że art. 5 ust. 1 Karty, upoważniający Ministra Edukacji Narodowej do wydania rozpo- rządzenia w sprawie rozciągnięcia przepisów Karty lub niektórych jej postanowień na osoby w nim wymienione, wszedł w życie dopiero z dniem 6 kwietnia 1996 r., jed- nakże Sąd prawidłowo uznał, że miał on zastosowanie w sprawie, skoro wniosek o emeryturę wnioskodawca zgłosił po tej dacie. Prawidłowa też jest konkluzja Sądu Apelacyjnego, że skoro Minister Edukacji Narodowej z tego upoważnienia nie sko- rzystał i nie wydał rozporządzenia rozciągającego przepisy Karty lub jej postanowie- nia dotyczące emerytur na trenerów, o których stanowił pkt 4 tego przepisu, to brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia przy ustalaniu uprawnień do emerytury z tytułu pracy w szczególnym charakterze, okresów pracy wnioskodawcy w klubach sportowych w charakterze trenera, nawet jeśli była to praca z dziećmi i młodzieżą. Treść art. 5 ust. 1 Karty jednoznacznie wskazuje, że zgodnie z wolą ustawodawcy trenerzy również przed dniem 1 kwietnia 1996 r. nie byli objęci zakresem podmioto- wym Karty, co czyni bezprzedmiotowym zarzuty naruszenia zaskarżonym wyrokiem jej art. 1 ust. 2 pkt 2 i art. 3 pkt 1. 3 Wprawdzie nie ma to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz Sąd Najwyższy po raz kolejny zwraca uwagę, że w postępowaniu z zakresu ubez- pieczeń społecznych Kodeks postępowania cywilnego nie określa stron jako powoda i pozwanego; stosowne oznaczenia stron zawiera jego art. 47711 , którego treść po- winny znać i stosować osoby, które – z uwagi na domniemanie ich profesjonalności – ustawodawca upoważnił do wniesienia kasacji. Na nieporadność w sporządzeniu tego szczególnego środka zaskarżenia wskazuje również to, że w uzasadnieniu ka- sacji, zamiast wywodu prawnego odpowiedniego do przytoczonej podstawy, jej au- torka streściła tylko stanowisko Sądu Apelacyjnego i powołała się na pogląd wnio- skodawcy oraz na to, że sporny okres jego pracy trenerskiej został uwzględniony przy ustalaniu wysokości dodatku za staż pracy. Stanowisko strony niezadowolonej z rozstrzygnięcia nie stanowi ustawowej przesłanki wniesienia kasacji. Przypomnieć też należy, że Sąd Najwyższy niejednokrotnie już wyjaśniał, iż reguły pozwalające zakładom pracy na ustalenie okresów uprawniających do tzw. „dodatku stażowego” nie są tożsame z określeniem dla celów emerytalno-rentowych pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, zgodnie z art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI