II UKN 72/99

Wyrok z dnia 5 sierpnia 1999 r. II UKN 72/99 Nieuwzględnienie dokumentów potwierdzających zatrudnienie, dołączo- nych do wniosku o rentę rolniczą pod rządem ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), której przepisy nie prze- widywały możliwości zaliczenia do okresu ubezpieczenia rolniczego tego za- trudnienia wobec braku wniosku osoby uprawnionej do świadczeń pod rządem przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolni- ków (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.), której przepisy zez- walają na zaliczenie okresu zatrudnienia, nie może być uznane za błąd organu rentowego, przeto wzrost renty rolniczej (emerytury rolniczej) może nastąpić z uwzględnieniem złożonego wniosku za okres nie dłuższy niż 1 miesiąc od jego złożenia. Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Roman Kuczyński (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 1999 r. sprawy z wniosku Haliny M. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Re- gionalnemu w P. o wysokość emerytury i datę przyznania świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 września 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 16 marca 1998 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił odwołanie Haliny M. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w P. z dnia 28 listopada 1997 r., przyznającej emeryturę rolniczą. Sąd Wojewódzki ustalił, że wnioskodawczyni na 2 podstawie decyzji z dnia 30 stycznia 1990 r. pobierała rentę rolniczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), które nie przewidywały dodatków do rent z tytułu stażu pracy poza rolnic- twem, a wysokość świadczenia uzależniona była od wartości sprzedanych produktów rolnych. Wobec złożenia w dniu 20 listopada 1997 r. wniosku o emeryturę rolniczą wniosek ten został uwzględniony w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 71 poz. 342 ze zm.) i do wysokości emerytury przyjęto okres pracy wnioskodawczyni w Zes- pole Opieki Zdrowotnej w K., a emeryturę wypłacono za okres nie wcześniejszy niż miesiąc od złożenia wniosku, zgodnie z art. 76 i 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), które to przepisy mają zastosowanie w kwestii powstania prawa do świadczeń. Wyrokiem z dnia 16 września 1998 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Warszawie oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu pierwszej instancji z uzasadnieniem, iż do przyznania emerytury rolniczej za okres wcześniejszy niż to przyjął organ rentowy, brak jest podstaw prawnych, zaś w okre- sie nabycia prawa do renty rolniczej nie istniały podstawy do wliczenia do okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego pracy poza rolnictwem. Kasacja wnioskodawczyni od powyższego wyroku zarzuca naruszenie przepi- sów prawa materialnego – art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rol- ników oraz art. 76 i 99 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Kasacja nie stawia zaskar- żonemu wyrokowi zarzutu naruszenia prawa procesowego, wobec czego Sąd Naj- wyższy rozpoznaje sprawę zgodnie z treścią art. 39311 KPC w granicach kasacji, bie- rze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Nie stwierdzając w ni- niejszej sprawie nieważności postępowania i będąc związany ustaleniami faktyczny- mi dokonanymi w sprawie, Sąd Najwyższy nie podziela zarzutu naruszenia wskaza- nych w kasacji przepisów prawa materialnego. Podkreślić należy, że wnioskodaw- czyni złożyła wniosek o rentę rolniczą pod rządem ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, której 3 przepisy nie przewidywały możliwości wliczenia do okresu prowadzenia gospodars- twa rolnego (i sprzedaży produktów rolnych określonej wartości) okresu zatrudnienia pracowniczego, a zatem decyzja przyznająca rentę rolniczą w 1990 r. odpowiadała prawu, a dołączenie do wniosku o rentę dokumentów dotyczących zatrudnienia po- zarolniczego nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych. Z kolei ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.) wprowadziła w art. 44 ust. 1 zasadę ustalania prawa do świadczeń na wniosek osoby zainteresowanej, albo innej osoby mającej interes prawny w ustaleniu tego prawa. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, ze wnios- kodawczyni pod rządem ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. nie złożyła wniosku o doli- czenie okresów ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia, jakkolwiek przepis art. 25 ust. 2 pkt 3 tej ustawy pozwala na zaliczenie do części składkowej emerytury rolniczej in- nych okresów ubezpieczenia społecznego, jeżeli z tego tytułu ubezpieczonemu nie przyznano emerytury lub renty. Nie zachodzi także sytuacja przewidziana przepisem art. 44 ust. 2 omawianej ustawy, gdyż dokumentów zatrudnienia najemnego zalega- jących w aktach rentowych (renty rolniczej) nie sposób uznać za nowe dowody lub nowe okoliczności, mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość, które nakazywałyby z urzędu ponowne ustalanie prawa do świadczeń , zaś wejście w ży- cie nowych przepisów prawa nie może być uznane za takie okoliczności. Nie istniały jednak żadne przeszkody, by wnioskodawczyni, jak to też ust. 2 art. 44 przewiduje, złożyła stosowny wniosek powołując się na złożone już dokumenty. Należy zatem dojść do wniosku, iż zarzut naruszenia przepisu art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o ubezpie- czeniu społecznym rolników jest na tle ustalonego stanu faktycznego (brak wniosku, złożenie dokumentów pod rządem poprzedniej ustawy) chybiony. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 76 ustawy o z.e.p. Przepis ten sta- nowi, że prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a jeżeli pracownik pobie- ra zasiłek chorobowy, prawo do emerytury, renty szkoleniowej lub renty inwalidzkiej powstaje z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku. Wniosek o emeryturę został uwzględniony przez przyznanie prawa do tego świadczenia i kasacja nie wykazuje, na czym miałaby polegać błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego prze- pisu. Z kolei zgodnie z przepisem art. 99 ustawy o z.e.p. świadczenia wypłaca się, poczynając od dnia powstania tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, zaś nie jest sporne, że 4 wnioskodawczyni złożyła wniosek o emeryturę rolniczą dopiero w dniu 20 listopada 1997 r. Tym samym przyznanie zaskarżoną decyzją prawa do tej emerytury od dnia 1 listopada 1997 r. nie narusza przepisu art. 99 ustawy o z.e.p. i czyni ten zarzut ka- sacji nieuzasadnionym. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================