II UKN 695/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej (krzemicy płuc) wniesionego przez Seweryna K. przeciwko B. Kopalniom Granitu Spółce z o.o. oraz S.-B. Spółce Akcyjnej. Powód pracował w przedsiębiorstwie państwowym B. Kopalnie Granitu, które następnie zostało sprywatyzowane i przekształcone w spółkę z o.o. Sądy niższych instancji zasądziły odszkodowanie, uznając spółkę za następcę prawnego przedsiębiorstwa państwowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację strony pozwanej, zmienił zaskarżony wyrok. Kluczowym zagadnieniem była odpowiedzialność spółki powstałej w wyniku prywatyzacji za zobowiązania byłego przedsiębiorstwa państwowego, w szczególności dotyczące odszkodowań za choroby zawodowe. Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 551 Kodeksu cywilnego, definiujący przedsiębiorstwo, nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności za tego typu zobowiązania. Odpowiedzialność tę reguluje ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, która wskazuje jako zobowiązany zakład pracy, który wyrządził szkodę lub ponosił ryzyko jej powstania, lub jego następców prawnych, jeśli w chwili wymagalności roszczenia mieli status uspołecznionego zakładu pracy. Sąd uznał, że spółka B. Kopalnie Granitu nie przejęła w sposób uzasadniający odpowiedzialność za chorobę zawodową całego przedsiębiorstwa, a jej powstanie w drodze likwidacji i wniesienia mienia do spółki na podstawie art. 40 pkt 1 ustawy o prywatyzacji nie czyni jej odpowiedzialną za skutki choroby zawodowej powoda. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił powództwo wobec tej spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności za świadczenia z tytułu chorób zawodowych w kontekście prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i przekształceń podmiotowych pracodawców.
Dotyczy specyficznego trybu prywatyzacji (likwidacja i wniesienie mienia do spółki na podstawie art. 40 pkt 1 ustawy o prywatyzacji) oraz interpretacji art. 551 KC w kontekście zobowiązań pracowniczych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 551 Kodeksu cywilnego stanowi samodzielną podstawę odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 551 KC nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową. Krąg osób odpowiedzialnych określony jest w art. 32 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 551 KC zawiera jedynie definicję przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym i nie może być podstawą odpowiedzialności za skutki choroby zawodowej, która powstała przed powołaniem przedsiębiorstwa. Zobowiązania wchodzą w skład przedsiębiorstwa tylko wtedy, gdy są związane z jego prowadzeniem. Odpowiedzialność za choroby zawodowe reguluje ustawa wypadkowa.
Kto ponosi odpowiedzialność za zobowiązania byłego przedsiębiorstwa państwowego w przypadku jego prywatyzacji i przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, w kontekście roszczeń o odszkodowanie za choroby zawodowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność ponosi zakład pracy, który wyrządził szkodę lub ponosił ryzyko jej powstania, lub jego następcy prawni, jeśli w chwili wymagalności roszczenia mieli status uspołecznionego zakładu pracy. Spółka powstała w drodze likwidacji przedsiębiorstwa państwowego i wniesienia mienia do spółki na podstawie art. 40 pkt 1 ustawy o prywatyzacji nie ponosi odpowiedzialności za skutki choroby zawodowej pracownika byłego przedsiębiorstwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę na podstawie art. 5 ustawy o prywatyzacji, za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed przekształceniem odpowiada spółka. Jednakże, w niniejszej sprawie spółka pozwana nie powstała w trybie takiego przekształcenia, ale w drodze likwidacji przedsiębiorstwa na podstawie art. 37 i wniesienia pozostałego mienia do spółki na podstawie art. 40 pkt 1 ustawy o prywatyzacji, co wyklucza jej odpowiedzialność za skutki choroby zawodowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Seweryn K. | osoba_fizyczna | powód |
| B. Kopalnie Granitu Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. | spółka | pozwany |
| S.-B. Spółka Akcyjna w S. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
ustawa wypadkowa art. 32
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Określa krąg osób odpowiedzialnych za zobowiązania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową.
Pomocnicze
k.c. art. 551
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym; nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu chorób zawodowych.
k.p. art. 231 § § 1 i 2
Kodeks pracy
Może mieć zastosowanie tylko w stosunku do przejętych pracowników, a nie byłych pracowników zlikwidowanych przedsiębiorstw państwowych.
ustawa o prywatyzacji art. 37
Ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Dotyczy likwidacji przedsiębiorstwa.
ustawa o prywatyzacji art. 40 § pkt 1
Ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Dotyczy wniesienia mienia pozostałego po likwidacji przedsiębiorstwa do spółki.
KPC art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
KPC art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach postępowania.
KPC art. 393 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 551 KC nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu chorób zawodowych. • Spółka pozwana nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ powstała w drodze likwidacji przedsiębiorstwa i wniesienia mienia do spółki na podstawie art. 40 pkt 1 ustawy o prywatyzacji, a nie w trybie przekształcenia na podstawie art. 5 tej ustawy. • Kryterium podmiotowe odpowiedzialności (status uspołecznionego zakładu pracy) jest kluczowe dla ustalenia odpowiedzialności ZUS lub następcy prawnego.
Odrzucone argumenty
Spółka pozwana jako następca prawny przedsiębiorstwa państwowego odpowiada za zobowiązania z tytułu chorób zawodowych na podstawie art. 551 KC i art. 231 KP. • Sądy niższych instancji błędnie zastosowały art. 551 KC i art. 231 KP do przypisania odpowiedzialności spółce.
Godne uwagi sformułowania
Art. 551 KC nie stanowi samodzielnej podstawy odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową. • Krąg osób odpowiedzialnych za takie zobowiązania określony jest w art. 32 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. • W ocenie Sądu Najwyższego taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. • Przepis art. 551 KC zawiera jedynie definicję przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym, a z faktu, że przedsiębiorstwo jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmuje zobowiązania i wierzytelności związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, nie może wynikać jego odpowiedzialność za skutki choroby zawodowej, która powstała za nim to przedsiębiorstwo zostało powołane.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Gudowska
członek
Stefania Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za świadczenia z tytułu chorób zawodowych w kontekście prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i przekształceń podmiotowych pracodawców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu prywatyzacji (likwidacja i wniesienie mienia do spółki na podstawie art. 40 pkt 1 ustawy o prywatyzacji) oraz interpretacji art. 551 KC w kontekście zobowiązań pracowniczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii odpowiedzialności prawnej po prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, co jest nadal aktualnym tematem w kontekście transformacji gospodarczej i ochrony praw pracowników.
“Kto odpowiada za choroby zawodowe po prywatyzacji? Sąd Najwyższy rozstrzyga złożony spór.”
Dane finansowe
WPS: 10 336 PLN
jednorazowe odszkodowanie: 10 336 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.