II UKN 681/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń Stanisława K. przeciwko byłym pracodawcom o odszkodowanie i zadośćuczynienie w związku z wypadkiem przy pracy z 1985 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Płocku ustalił wypadek i przyznał powodowi 40 000 zł zadośćuczynienia za krzywdę, oddalając roszczenia odszkodowawcze. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy w Warszawie utrzymał to rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny w Warszawie, uwzględniając apelację pozwanego, zmienił wyrok i oddalił powództwo w całości, poddając w wątpliwość związek przyczynowy między wypadkiem a późniejszym pogorszeniem stanu zdrowia powoda oraz kwestionując winę pracodawcy. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy wskazał na wadliwość uzasadnienia wyroku reformatoryjnego Sądu Apelacyjnego, który zbyt pobieżnie potraktował materiał dowodowy i wywiódł wnioski bez wystarczających podstaw. Podkreślono, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się do konkretnych dowodów i nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności niektórym dowodom. Ponadto, Sąd Apelacyjny nie rozważył wystarczająco kwestii odpowiedzialności pracodawcy na zasadzie ryzyka (art. 435 KC) oraz zaniechał oceny skutków niedopełnienia obowiązku sporządzenia protokołu powypadkowego. Sąd Najwyższy zaznaczył, że przy ocenie zadośćuczynienia za krzywdę kluczowe są cierpienie, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa i konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w życiu osobistym i społecznym, a nie tylko szkoda majątkowa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad odpowiedzialności pracodawcy za wypadki przy pracy, wymogi uzasadnienia orzeczeń sądowych, zasady przyznawania zadośćuczynienia za krzywdę, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, oddalając powództwo o zadośćuczynienie za krzywdę w związku z wypadkiem przy pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny wadliwie ocenił materiał dowodowy i nie uzasadnił przekonująco swojego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia rzeczowe kwestionowanie ustaleń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny zbyt pobieżnie potraktował materiał dowodowy, nie wskazując na których dowodach oparł swoje ustalenia i którym dowodom odmówił wiarygodności. Brak rzeczowego uzasadnienia stanowi naruszenie art. 328 § 2 KPC.
Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka (art. 435 KC) za wypadek przy pracy, nawet jeśli nie nastąpił on w bezpośrednim związku z użyciem "sił przyrody", ale siły te mają podstawowe znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny nie rozważył tej kwestii wystarczająco, a jego wykluczenie zastosowania art. 435 KC było nieprzekonywujące.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że dla przyjęcia odpowiedzialności na zasadzie ryzyka istotny jest fakt, że siły przyrody mają podstawowe znaczenie dla wprawienia w ruch przedsiębiorstwa jako całości, co rodzi większe niebezpieczeństwo szkód. Sąd Apelacyjny nie rozważył tego aspektu.
Czy zaniechanie sporządzenia protokołu powypadkowego przez pracodawcę może mieć wpływ na możliwość uzyskania przez pracownika świadczeń z ubezpieczenia społecznego i zapobieżenie pogorszeniu stanu zdrowia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Apelacyjny zbyt łatwo usprawiedliwił zaniechanie sporządzenia protokołu powypadkowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że w świetle ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, posiadanie protokołu powypadkowego mogło umożliwić powodowi uzyskanie renty, zmianę warunków pracy i zapobiec pogłębieniu uszkodzenia zdrowia.
Jakie czynniki należy uwzględniać przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę (art. 445 § 1 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy uwzględniać przede wszystkim nasilenie cierpień, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa, trwałość następstw zdarzenia oraz konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w życiu osobistym i społecznym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przy ocenie zadośćuczynienia istotne są okoliczności składające się na pojęcie krzywdy, które nie są tożsame z okolicznościami decydującymi o pogorszeniu sytuacji życiowej lub majątkowej poszkodowanego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stanisław K. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego „P.” w P. | spółka | pozwany |
| Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe „P.” S.A. w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
KC art. 445 § § 1
Kodeks cywilny
Przyznawane jako odpowiednia suma za doznaną krzywdę w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Kluczowe są cierpienie, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa, trwałość następstw i konsekwencje w życiu osobistym i społecznym.
Pomocnicze
KC art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczeń odszkodowawczych związanych z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, takich jak koszty leczenia, utrata zdolności do pracy, zwiększenie potrzeb, zmniejszenie widoków na przyszłość.
KC art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej na zasadzie winy.
KC art. 435
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za ruch przedsiębiorstwa.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nakłada obowiązek przedstawienia w uzasadnieniu wyroku własnych ustaleń, wskazania dowodów i wyjaśnienia przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.
KPC art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Określa stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
KPC art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
KPC art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia kasacji.
KP art. 300
Kodeks pracy
Reguluje stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach ze stosunku pracy.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 1974 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy § § 2 pkt 1-3
Określa obowiązek sporządzenia protokołu powypadkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny wadliwie uzasadnił wyrok, nie odnosząc się do konkretnych dowodów i nie wyjaśniając podstaw swoich ustaleń. • Sąd Apelacyjny nie rozważył wystarczająco odpowiedzialności pracodawcy na zasadzie ryzyka (art. 435 KC). • Sąd Apelacyjny zbyt łatwo usprawiedliwił zaniechanie sporządzenia protokołu powypadkowego. • Przy ocenie zadośćuczynienia kluczowe są cierpienie i inne aspekty krzywdy, a nie tylko szkoda majątkowa.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie można mu zarzucić zaniedbań. • Pozwany twierdził, że nie można przypisać mu odpowiedzialności za pogorszenie stanu zdrowia powoda.
Godne uwagi sformułowania
Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę (art. 445 § 1 KC) należy uwzględniać przede wszystkim nasilenie cierpień, długotrwałość choroby, rozmiar kalectwa, trwałość następstw zdarzenia oraz konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w życiu osobistym i społecznym. • Sąd drugiej instancji zbyt pobieżnie potraktował zgromadzony przez Sąd Wojewódzki materiał dowodowy, a następnie wywiódł z niego wnioski, dla których nie było podstaw, albo też których przekonywująco nie uzasadnił. • Braki motywacyjne zaskarżonego wyroku uniemożliwiają mu rzeczowe kwestionowanie ustaleń Sądu drugiej instancji. • Wykluczając odpowiedzialność strony pozwanej na zasadzie winy, Sąd drugiej instancji jednym tylko zdaniem – oznajmiającym, że osądzany wypadek nie był spowodowany ruchem przedsiębiorstwa – skwitował kwestię odpowiedzialności na zasadzie ryzyka (art. 435 KC). • Zadośćuczynienie [...] przyznawane jest poszkodowanemu w razie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia jako odpowiednia suma, stanowiąca odpłatę za doznaną krzywdę.
Skład orzekający
Maria Tyszel
przewodniczący
Beata Gudowska
sprawozdawca
Krystyna Bednarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad odpowiedzialności pracodawcy za wypadki przy pracy, wymogi uzasadnienia orzeczeń sądowych, zasady przyznawania zadośćuczynienia za krzywdę, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności pracodawcy za wypadek przy pracy i zadośćuczynienia za krzywdę, a Sąd Najwyższy wskazuje na istotne błędy proceduralne i materialne sądu niższej instancji, co czyni ją pouczającą dla prawników.
“Sąd Najwyższy demaskuje błędy Sądu Apelacyjnego w sprawie wypadku przy pracy: kluczowe znaczenie ma uzasadnienie i odpowiedzialność pracodawcy.”
Dane finansowe
WPS: 80 000 PLN
zadośćuczynienie: 40 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.