II UKN 68/96

Sąd Najwyższy1997-01-24
SAOSubezpieczenia społecznewypadki przy pracyŚrednianajwyższy
ubezpieczenie społecznewypadek przy pracyumowa zlecenieodszkodowaniekasacjaSąd Najwyższyprawo materialne

Sąd Najwyższy oddalił kasację organu rentowego, uznając, że pominięcie przepisu prawa materialnego może stanowić podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy jego nieuwzględnienie jest naruszeniem prawa.

Organ rentowy wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego, który uznał zdarzenie z udziałem Czesława K. za wypadek przy wykonywaniu umowy zlecenia i przyznał odszkodowanie matce zmarłego. Kasacja zarzucała naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 6 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy. Sąd Najwyższy oddalił kasację, wskazując, że organ rentowy nie wykazał, iż pominięcie przepisu stanowiło naruszenie prawa materialnego, a ponadto zastosowany przez Sąd Apelacyjny przepis dotyczył umowy zlecenia, a nie umowy o pracę.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z kasacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B. przeciwko Zinaidzie K. dotyczącej jednorazowego odszkodowania po śmierci Czesława K. Sąd Apelacyjny w Białymstoku uznał zdarzenie z 18 września 1994 r. za wypadek przy wykonywaniu umowy zlecenia, przyznając wnioskodawczyni odszkodowanie. Podstawą prawną były przepisy dotyczące wypadków przy umowie zlecenia. Organ rentowy wniósł kasację, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 6 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy, twierdząc, że wypadek nie nastąpił przy wykonywaniu obowiązków z umowy zlecenia, a poszkodowany działał z rażącym niedbalstwem, być może pod wpływem alkoholu. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że zgodnie z art. 393^11 KPC rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego pominięcie mógł być zasadny tylko wtedy, gdyby wnoszący kasację wykazał, że to pominięcie stanowi naruszenie prawa materialnego (art. 393^1 pkt 1 KPC). Organ rentowy nie wykazał tego, a ponadto Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował przepisy dotyczące umowy zlecenia, a nie umowy o pracę, do której odnosił się art. 6 ustawy przywołanej w kasacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko wtedy, gdy wnoszący kasację wykaże, że jego pominięcie stanowi naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 393^1 pkt 1 KPC.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że kasacja oparta na naruszeniu prawa materialnego przez jego pominięcie wymaga wykazania przez skarżącego, że takie pominięcie jest konkretnym naruszeniem prawa, a nie tylko odmienną interpretacją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Zinaida K.

Strony

NazwaTypRola
Zinaida K.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B.instytucjaorgan rentowy
Czesław K.osoba_fizycznazmarły poszkodowany
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w H.spółkazleceniodawca

Przepisy (7)

Główne

KPC art. 393^1 § pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie prawa materialnego może stanowić podstawę kasacyjną, w tym poprzez jego pominięcie, jeśli skarżący wykaże, że to pominięcie jest naruszeniem prawa.

Dz. U. z 1995 r., Nr 65, poz. 333 art. 20 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia

Dotyczy pojęcia wypadku przy wykonywaniu umowy zlecenia.

Pomocnicze

KPC art. 393^11

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji i z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania.

KPC art. 393^12

Kodeks postępowania cywilnego

Dz. U. z 1995 r., Nr 65, poz. 333 art. 6 § ust. 2 pkt 4

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia

Wynika prawo do jednorazowego odszkodowania.

Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm. art. 12 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Wynika prawo do jednorazowego odszkodowania.

Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm. art. 6

Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Dotyczy pojęcia wypadku przy pracy (umowa o pracę).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe zastosowanie przez Sąd Apelacyjny przepisów dotyczących umowy zlecenia. Niespełnienie przez organ rentowy wymogów formalnych kasacji w zakresie wykazania naruszenia prawa materialnego przez jego pominięcie.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. Twierdzenie, że wypadek nie nastąpił przy wykonywaniu obowiązku wynikającego z umowy zlecenia. Twierdzenie, że poszkodowany spowodował wypadek wskutek rażącego niedbalstwa lub był pijany.

Godne uwagi sformułowania

Przepis prawa materialnego, który nie został zastosowany przez sąd dla uzasadnienia rozstrzygnięcia może być zasadną podstawą kasacyjną tylko wtedy, gdy wnoszący kasację wykaże, iż jego pominięcie stanowi określone w art. 393^1 pkt 1 KPC naruszenie prawa materialnego. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony ani zobowiązany do rozpoznania kasacji z uwzględnieniem innych podstaw kasacyjnych niż w niej powołane.

Skład orzekający

Maria Tyszel

przewodniczący

Kazimierz Jaśkowski

sprawozdawca

Maria Mańkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie podstaw kasacyjnych związanych z naruszeniem prawa materialnego, w szczególności poprzez jego pominięcie."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i wymogów formalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące podstaw kasacyjnych w sprawach ubezpieczeniowych, co jest cenne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kiedy pominięcie przepisu w orzeczeniu otwiera drogę do kasacji? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.

Dane finansowe

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 24 stycznia 1997 r. II UKN 68/96 Przepis prawa materialnego, który nie został zastosowany przez sąd dla uzasadnienia rozstrzygnięcia może być zasadną podstawą kasacyjną tylko wtedy, gdy wnoszący kasację wykaże, iż jego pominięcie stanowi określone w art. 393 1 pkt 1 KPC naruszenie prawa materialnego. Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Maria Mańkowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 1997 r. sprawy z wniosku Zinaidy K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o jed- norazowe odszkodowanie, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Ape- lacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 22 paź- dziernika 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 22 października 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 1996 r. [...] oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B. i uznał zdarzenie z dnia 18 września 1994 r., w wyniku którego zmarł Czesław K., za wypadek przy wykonywaniu umowy zlecenia oraz przyznał wnioskodawczyni Zinaidzie K., jako matce zmarłego, jednorazowe odszkodowanie. Wypadek polegał na poparzeniu gorącą wodą w zakładzie zleceniodawcy - Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w H. Jako materialnoprawną podstawę wyroku Sąd Apelacyjny powołał art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (jednolity tekst: Dz. U. z 1995 r., Nr 65, poz. 333), który dotyczy pojęcia wypadku przy wykonywaniu umowy zlecenia oraz art. 6 ust. 2 pkt 4 tej ustawy i art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.) z których wynika prawo wnioskodawczyni do jednorazowego odszkodowania z tytułu tego wypadku. Od tego wyroku kasację wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. zarzucając "naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. (Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.) o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych". Zdaniem wnoszącego kasację wypadek nie nastąpił przy wykonywaniu obowiązku wynikającego z umowy zlecenia, a ponadto poszkodowany spowodował wypadek wskutek rażącego niedbalstwa, przy czym nie można wykluczyć, że był on pijany. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest uzasadniona Według art. 393 11 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Kasacja organu rentowego opiera się na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 393 1 pkt 1 KPC). Według wnoszącego kasację Sąd Apelacyjny naruszył art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., który określa pojęcie wypadku przy pracy. Przepis ten nie był zastosowany przez Sąd. Z tego względu może on być zasadną podstawą kasacyjną tylko wtedy, gdy wnoszący kasację wykaże, iż jego pominięcie przez Sąd stanowiło naruszenie prawa materialnego (art. 393 1 pkt 1 KPC). Wnoszący kasację nie wskazał, dlaczego w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. Jego ewentualne wywody na ten temat i tak byłyby bezzasadne, gdyż poszkodowany był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, a nie umowy o pracę. Trafnie zatem Sąd Apelacyjny do omawianego wypadku zastosował art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r., a nie art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., który dotyczy innego stosunku prawnego. Przesłanki uznania zdarzenia za wypadek przy pracy lub wypadek przy wykonywaniu umowy zlecenia są podobne, jednakże - jak wynika z art. 393 11 KPC - Sąd Najwyższy nie jest uprawniony ani zobowiązany do rozpoznania kasacji z uwzględnieniem innych podstaw kasacyjnych niż w niej powołane (z wyjątkiem nieważności postępowania). Z tych względów na podstawie art. 393 12 KPC orzeczono jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI