II UKN 668/98

Postanowienie z dnia 12 lutego 1999 r. II UKN 668/98 Roszczenie o "ustalenie prawa do skierowania na badanie lekarskie przez organ rentowy" nie jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 476 § 2 KPC i tak sformułowany wniosek (odwołanie) podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 KPC. Przewodniczący: SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 1999 r. sprawy z wniosku Krzysztofa G. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojs- kowemu w T. o jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 25 września 1998 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d d a l i ć kasację. U z a s a d n i e n i e Pismem z dnia 28 stycznia 1998 r. Krzysztof G. domagał się nakazania Wo- jewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w T. skierowania go do Komisji Lekarskiej d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia na badania celem stwierdzenia procentowego uszczerbku na zdrowiu poniesionego w wyniku wypadku, jak zdarzył się w 1964 r. w czasie od- bywania przez niego zasadniczej służby wojskowej. Wojewódzki Sztab Wojskowy w T. wniósł o odrzucenie pozwu, podnosząc zarzut powagi rzeczy osądzonej. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1998 r. [...] odmówił Krzysztofowi G. ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu i prawa do jednorazowego odsz- kodowania w związku z wypadkiem jakiego doznał podczas odbywania służby wojs- kowej w dniu 24 kwietnia 1964 r. Sąd Wojewódzki nie uwzględnił wniosku organu 2 rentowego o odrzucenie odwołania ze względu na powagę rzeczy osądzonej uzna- jąc, iż jakkolwiek w rozpatrywanej sprawie występuje tożsamość stron i przedmiotu sporu, to jednak nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do tego, który był podstawą rozstrzygnięcia w sprawie [...] Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Rzeszowie, bowiem powód orzeczeniem komisji lekarskiej z dnia 21 grudnia 1994 r. został zaliczony do II grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową. Traktując pozew Krzysztofa G. jako skargę na „milczenie” organu rento- wego - stosownie do art. 4779 § 4 KPC Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę me- rytorycznie. Nie uwzględniając żądania Sąd ten miał na uwadze niespełnienie przez zainteresowanego warunków do uzyskania odszkodowania w 2-letnim terminie wyz- naczonym rozporządzeniem MON. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po roz- poznaniu apelacji Krzysztofa G., postanowieniem z dnia 25 września 1998 r. [...] uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił odwołanie. Sąd ustalił, że między tymi samymi stronami o to samo roszczenie, tj. o prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku podczas odbywania służby wojskowej w 1964 r. toczyło się postępowanie przed sądami pierwszej i drugiej instancji zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia 9 marca 1994 r. [...] Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że stosownie do art. 366 KPC wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Poza sporem jest okoliczność, że stronami sporu w niniejszej sprawie byli i są w dalszym ciągu - z jednej strony Krzysztof G., a z drugiej Woje- wódzki Sztab Wojskowy w T., przedmiotem zaś rozstrzygnięcia były uprawnienia zainteresowanego do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku w czasie służby wojskowej w 1964 r. Za błędny uznał Sąd Apelacyjny wyrażony przez Sąd pierwszej instancji pogląd, że w sprawie zaistniały przesłanki do merytorycznego rozpoznania sprawy ze względu na zmianę stanu faktycznego, polegającą na uzna- niu wnioskodawcy przez Obwodową Komisję Lekarską do spraw Inwalidztwa i Za- trudnienia orzeczeniem z dnia 21 grudnia 1994 r. za inwalidę II grupy w związku ze służbą wojskową. Prawdą jest, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (a rozpatrywana sprawa mieści się w kręgu szeroko rozumianych spraw z ubezpie- czenia) istnieje ograniczenie stabilności prawomocnych decyzji organów rentowych i wyroków sądowych w tych sprawach, skoro w przypadku nowych dowodów i nowych 3 okoliczności faktycznych istnieje możliwość ponownego rozpoznania sprawy. Do- puszczalność ponownego ustalenia prawa do świadczeń wymaga jednak przedło- żenia nowych dowodów lub ujawnienia nowych okoliczności istniejących przed wy- daniem prawomocnej decyzji organu rentowego, lub prawomocnego orzeczenia są- dowego. Nie budzi wątpliwości fakt, że uznanie wnioskodawcy za inwalidę II grupy w grudniu 1994 r., a więc po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie nie jest nowym dowodem, czy nową okolicznością istniejącą przed wydaniem wspomnianego orzeczenia. W konkluzji swego orzeczenia Sąd Apelacyjny uznał, że wniosek Krzysztofa G. o przyznanie jednorazowego odszkodowania należało już w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji odrzucić jako niedopuszczalny, bowiem wobec prawo- mocnego osądzenia sprawy rozstrzyganie sporu od nowa nie jest możliwe i Sąd Wojewódzki powinien był, stosownie do art. 199 § 1 pkt 2 KPC, odwołanie odrzucić, a skoro tego nie uczynił, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i odwołanie odrzucił na podstawie do art. 386 § 3 KPC. Pełnomocnik Krzysztofa G. w kasacji od tego postanowienia wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Woje- wódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu. Jako podsta- wę kasacji wskazał naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 199 § 1 pkt 2 KPC. Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Kwestionując ustalenie Sądu Apelacyjnego, że w sprawie istnieje powaga rze- czy osądzonej wnoszący kasację argumentuje, że przedmiotem roszczenia wnios- kodawcy nie było jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku podczas odbywania służby wojskowej w 1964 r., lecz: „ustalenie prawa do skierowania go na badania lekarskie”. Zarzut ten jest bezprzedmiotowy bowiem tak sformułowane roszczenie nie jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegającą rozpoznaniu przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 476 § 2 KPC przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwo- łanie od decyzji organów rentowych dotyczących, między innymi odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą 4 wojskową (pkt 5). Kierując zainteresowanego lub odmawiając skierowania na bada- nie lekarskie organ rentowy ten nie wydaje decyzji w rozumieniu powołanego przepi- su i art. 4778 KPC. Działanie organu rentowego w tym zakresie nie podlega kontroli sądowej; może być kwestionowane wyłącznie w sposób przewidziany w postępowa- niu przed organem rentowym. Z tej samej przyczyny bezpodstawne było rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji w trybie art. 4779 § 4 KPC. Przyjmując za zasadny zarzut, iż Sąd Apelacyjny niewłaściwie określił przed- miot sporu, w świetle powołanych przepisów należy przyjąć, że „odwołanie” Krzysz- tofa G. podlegało odrzuceniu na mocy art. 199 § 1 pkt 1 KPC a zaskarżone posta- nowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie powołanych prze- pisów oraz art. 3938 § 2 i 39312 KPC orzekł jak w sentencji postanowienia. ========================================