II UKN 633/00

Wyrok z dnia 21 listopada 2001 r. II UKN 633/00 Ustalenie, że do wypadku doszło w wyniku przestępstwa (art. 442 § 2 KC), przy braku wyroku skazującego, następuje w oparciu o kryteria przewi- dziane w przepisach prawa karnego. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2001 r. sprawy z po- wództwa Barbary M. przeciwko Browarom Ł. Spółce Akcyjnej w Ł. o zadośćuczynie- nie i rentę, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 maja 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację, nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 19 stycznia 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił powództwo Barbary M. przeciwko Browarom Ł. S.A. o odszkodowanie i rentę z tytułu wypadku przy pracy z dnia 25 marca 1991 r. z uza- sadnieniem, iż roszczenie powódki uległo trzyletniemu przedawnieniu z art. 442 § 1 KC, ponieważ pozew wpłynął dnia 19 września 1995 r., a brak było przesłanek do zastosowania terminu przedawnienia z art. 442 § 2 KC. Wyrokiem z dnia 10 maja 2000 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił apelację powódki, podzielając stanowisko Sądu pierw- szej instancji. Kasacja powódki od powyższego wyroku zarzuca naruszenie prawa materialnego - art. 442 § 2 KC - przez jego niezastosowanie oraz art. 191 § 2 d. KK przez uznanie, że naruszenie przepisów rozporządzenia Ministrów: Pracy i Opieki Społecznej, Zdrowia, Przemysłu, Odbudowy, Administracji Publicznej oraz Ziem Od- 2 zyskanych z dnia 6 listopada 1946 r. (Dz.U. Nr 62, poz. 344 ze zm.) nie rodzi odpo- wiedzialności karnej po stronie pozwanego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w jej granicach, a to oznacza, że zgłoszenie za- rzutów naruszenia prawa materialnego powoduje, iż Sąd Najwyższy jest związany ustalonym w sprawie stanem faktycznym. Kasacja nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a tym samym nie może kwestionować ustalenia, że po- wódka, która uległa wypadkowi w dniu 25 marca 1991 r., polegającemu na złamaniu prawej ręki miała świadomość doznania szkody oraz że zobowiązanym do jej napra- wienia jest zakład pracy; pozew natomiast wpłynął dnia 19 września 1995 r., a więc po upływie trzyletniego przedawnienia wynikającego z art. 442 § 1 KC. Wprawdzie kasacja stoi na stanowisku, że przepis ten został zastosowany niewłaściwie, bowiem powinien być zastosowany przepis art. 442 § 2 KC, a więc, że powódki dotyczy przedawnienie dziesięcioletnie gdyż szkoda wynikła z przestępstwa - art. 191 § 2 d. KK. Jednakże uchodzi uwadze skrżącej, iż wyrokiem z dnia 10 grudnia 1998 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi uchylił wyrok Sądu pierw- szej instancji oddalający powództwo i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia ustaleń w kierunku wystąpienia przesłanek do zastosowania dziesięcioletniego okresu przedawnienia z art. 442 § 2 KC, a więc spowodowania szkody zbrodnią lub występkiem. W ponownym postępowaniu Sąd pierwszej instancji przeprowadził dowód z zeznań świadków i opinii biegłego na oko- liczność naruszenia przez pracodawcę przepisów bhp powodującego odpowiedzial- ność karną i doszedł do przekonania, iż w okolicznościach zdarzenia z dnia 25 marca 1991 r., w wyniku którego powódka doznała szkody nie można dopatrzyć się znamion przestępstwa z art. 191 d. KK, a więc ustalić winy umyślną lub nieumyślną osoby, będącej w zakładzie pracy odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy, polegającej na niedopełnieniu wynikającego stąd obowiązku i przez to powo- dujące narażenie pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, cięż- kiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Tego rodzaju przekonanie Sądu pierwszej instancji, zaakceptowane przez Sąd drugiej instancji (mimo zarzutów apelacji, które w zasadzie zostały powtórzone w kasacji) należy niewątpliwie do 3 ustaleń faktycznych, których kasacja poprzez brak zarzutu naruszenia przepisów postępowania nie jest w stanie skutecznie zakwestionować. Prowadzi to do konkluzji, iż przepis art. 442 § 2 KC nie został naruszony. Nie doszło także do obrazy art. 191 § 2 d. KK, gdyż - jak to wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 grudnia 1998 r., II UKN 348/98 (OSNAPiUS 2000 r. nr 2, poz. 77) - na gruncie prawa karnego nie jest możliwe popełnienie zbrodni lub występku przez pracodawcę będącego jed- nostką organizacyjną, gdyż przestępstwo może popełnić tylko osoba fizyczna. Wyni- ka to zresztą wprost z brzmienia art. 191 § 1 d. KK (kto będąc odpowiedzialnym...) i § 2 (jeżeli sprawca...). Także, według wyroków Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1969 r., I PR 157/69 i z dnia 29 czerwca 1971 r., I PR 84/71 (Lex nr 14029 i nr 6951), jakkolwiek sąd cywilny przy braku wyroku skazującego władny jest samodzielnie ustalić, czy szkoda wynikła z przestępstwa, jednakże niezbędne jest ustalenie istnie- nia znamion przestępstwa oznaczonych w prawie karnym i stosowanie kryteriów przewidzianych w przepisach prawa karnego - przede wszystkim kryterium winy. Je- żeli zatem ustalenia faktyczne w przedmiotowej sprawie (nie podważone w kasacji) prowadzą do wniosku, iż zdarzenie z dnia 25 marca 1991 r. nastąpiło w okoliczno- ściach, w których nie jest możliwe stwierdzenie znamion czynu przestępnego, należy dojść do przekonania, iż zaskarżony wyrok nie zapadł z obrazą żadnego z podnie- sionych w kasacji przepisów prawa materialnego. W tym stanierzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================