II UKN 626/00

Wyrok z dnia 20 listopada 2001 r. II UKN 626/00 Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2001 r. sprawy z wniosku Jadwigi K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o eme- ryturę, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krako- wie z dnia 10 maja 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 23 listopada 1998 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. odmówił przyznania wnioskodawczyni Jadwidze K. prawa do emerytury z uwagi na to, że wnioskodawczyni nie osiągnęła wieku emerytalnego a także nie spełniła określonego w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) wymogu 30- letniego okresu zatrudnienia do daty rozwiązania umowy o pracę. Odwołanie wnioskodawczyni od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 14 lipca 1999 r. [...]. Sąd ustalił, że okres składkowy wnioskodawczyni, który jest także okre- sem pracy nauczycielskiej wynosi 24 lata i 3 miesiące. Ostatnim miejscem zatrudnie- nia było Studium Nauczycielskie Zespołu Szkół Zawodowych w J. Umowa o pracę z wnioskodawczynią została rozwiązana dnia 31 sierpnia 1994 r. w związku z likwida- cją Studium Nauczycielskiego. Po ustaniu stosunku pracy wnioskodawczyni nie podjęła zatrudnienia, od 24 lutego 1995 r. do 24 lutego 1996 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych a następnie opiekowała się matką inwalidką I grupy. Określony w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela warunek 30-letniego okresu zatrudnienia nie został speł- niony. Wnioskodawczyni nie nabyła prawa do emerytury na zasadach ogólnych, gdyż 2 będąc urodzona 17 października 1945 r. nie osiągnęła wieku emerytalnego wyno- szącego dla kobiet przy spełnieniu innych warunków 55 lat. W apelacji od tego wyroku wnioskodawczyni podniosła zarzut, że w dniu 18 li- stopada 1997 r. osiągnęła 30-letni okres zatrudnienia. Wyrokiem z dnia 10 maja 2000 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Krakowie oddalił apelację. Sąd Apelacyjny uznał, że przy usta- laniu wymaganego przepisem art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela okresu zatrudnienia nie mogą być uwzględniane okresy składkowe i nieskładkowe przypadające po roz- wiązaniu przez nauczyciela stosunku pracy. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 marca 1991 r. I PRN 3/91 oraz w wyroku z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 412/97 (OSNAPiUS z 1998 r. nr 21, poz. 636). Na dzień 31 sierpnia 1994 r. okres zatrudnienia wnioskodawczyni nawet przy uwzględnieniu wszystkich przypa- dających przed tą datą okresów, które zdaniem wnioskodawczyni powinny być zali- czone do okresu zatrudnienia, jest krótszy niż 30 lat. Wyrok ten zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i wskazując jako podstawę kasacji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącej do uzupełnienia okresu 30 lat powinny być dodane okresy nieskładkowe w wymiarze 6 lat, 8 miesięcy i 17 dni. Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował powołany przepis, gdyż mówi on o okresie zatrudnienia a nie o stażu pracy. Wszystkie okresy zaliczalne do okresu zatrudnienia powinny być uwzględnione. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Przepis art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.) stanowi, że nauczyciele ma- jący trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczegól- nym charakterze mogą po rozwiązaniu stosunku pracy na swój wniosek przejść na emeryturę. Nie jest prawdą, że w zaskarżonym wyroku zostało zaprezentowane sta- nowisko, że za trzydziestoletni okres zatrudnienia, o którym mowa w tym przepisie, uważa się okres pracy na podstawie umowy o pracę. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania 3 emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) od dnia wejścia w życie tej ustawy za okresy zatrudnienia uważa się okresy składkowe albo okresy składkowe uzupełnione okresami nieskładkowymi w ograniczonym prze- pisem art. 4 ust. 2 rozmiarze lub okresami, o których mowa w art. 5. Wskazane przez wnioskodawczynię okresy takie jak okres składkowy pobierania zasiłku dla bezrobot- nych i okres nieskładkowy sprawowania opieki nad inwalidą I grupy zostały pominięte nie dlatego, że nie są okresami zatrudnienia w rozumieniu art. 88 ust. 1 Karty Nau- czyciela. Żądanie nie zostało uwzględnione dlatego, że przy ustalaniu spełnienia wa- runku posiadania trzydziestoletniego okresu zatrudnienia, od którego uzależnione jest prawo do emerytury, nie wlicza się okresów składkowych i nieskładkowych przy- padających po rozwiązaniu z nauczycielem umowy o pracę. Nawet gdyby wniosko- dawczyni po ustaniu stosunku pracy podjęła inne zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, okres tego zatrudnienia nie podlegałby doliczeniu. Treść art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela wskazuje wyraźnie, że określone w nim warunki posiadania trzydziestoletniego okresu zatrudnienia i 20 lat pracy w szczegól- nym charakterze muszą być spełnione w dacie rozwiązania przez nauczyciela sto- sunku pracy. Wynika to ze sformułowania, że nauczyciel spełniający te warunki może po rozwiązaniu stosunku pracy przejść na emeryturę. W pierwszym rzędzie muszą więc być spełnione oba warunki, następnie powinien zostać rozwiązany stosunek pracy i dopiero wówczas może nastąpić przejście na emeryturę. Wniosek o emerytu- rę nie musi być złożony bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy jednak prawo do emerytury nie może być przyznane jeżeli w dacie rozwiązania stosunku pracy wymagane warunki nie były spełnione. Wykonywanie przez odpowiednio długi okres czasu pracy nauczyciela, która z mocy art. 86 Karty Nauczyciela jest uważana za pracę w szczególnym charakterze, daje szczególne uprawnienia emerytalne polegające na obniżeniu wieku emerytalne- go do 55 lat w stosunku do kobiet (§ 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lu- tego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczegól- nych warunkach lub w szczególnym charakterze - Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) Prze- pis art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela daje przywilej przejścia na emeryturę bez względu na wiek tym nauczycielom, którzy mają dłuższy niż wymagany przepisami ogólnymi okres zatrudnienia (30 lat dla kobiet zamiast wymaganych 20) i dłuższy okres pracy w szczególnym charakterze (20 lat zamiast wymaganych 15). Jednakże z tego przywileju może korzystać tylko nauczyciel czyli warunki dotyczące posiadania 4 wymaganych okresów muszą być spełnione do daty, do której osoba zainteresowana miała status nauczyciela w rozumieniu art. 1 Karty Nauczyciela. Wnioskodawczyni przyznała, że jej okresy składkowe i nieskładkowe wyniosły 30 lat w dniu 18 listopada 1997 r. W tej dacie wnioskodawczyni nie miała statusu nauczyciela zatem osiągnięcie trzydziestoletniego okresu zatrudnienia nie dawało jej uprawnień z art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312 KPC oddalił ka- sację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. ========================================