II UKN 620/00
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Anna P. dochodziła od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. oraz Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. zadośćuczynienia, ustalenia choroby zawodowej i innych świadczeń, twierdząc, że praca w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące z aparatu RTG spowodowała u niej poronienie i rozstrój zdrowia. Sąd Rejonowy w Bolesławcu zasądził od MOPS kwotę 5.500 zł zadośćuczynienia, uznając, że choć poronienie nie miało bezpośredniego związku przyczynowego z warunkami pracy, to naruszenie przez pracodawcę obowiązków informacyjnych (art. 226 KP) oraz warunki pracy pośrednio przyczyniły się do cierpień psychicznych powódki. Powództwo wobec ZOZ zostało oddalone. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił apelacje obu stron. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2001 r. oddalił kasację powódki. Sąd Najwyższy podkreślił, że czyn niedozwolony pracodawcy, który spowodował rozstrój zdrowia pracownika, może stanowić podstawę do zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 KC w związku z art. 444 KC, ale nie rodzi jednocześnie roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 448 KC za naruszenie dóbr osobistych, jeśli skutkiem jest rozstrój zdrowia. Sąd uznał, że powódka nie udowodniła bezpośredniego związku przyczynowego między pracą a poronieniem, a przyznane zadośćuczynienie wynikało z pośredniego wpływu naruszenia obowiązków informacyjnych pracodawcy na stan psychiczny powódki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOgraniczenia w dochodzeniu zadośćuczynienia z art. 445 KC i art. 448 KC jednocześnie w przypadku rozstroju zdrowia pracownika spowodowanego czynem niedozwolonym pracodawcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie rozstrój zdrowia jest skutkiem czynu niedozwolonego pracodawcy, a nie tylko naruszenia dóbr osobistych bez uszczerbku na zdrowiu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy czyn niedozwolony pracodawcy, powodujący rozstrój zdrowia pracownika, rodzi jednocześnie roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 KC oraz na podstawie art. 448 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czyn niedozwolony pracodawcy powodujący rozstrój zdrowia pracownika nie rodzi jednocześnie roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 KC i art. 448 KC.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 445 § 1 KC w związku z art. 444 KC dotyczy sytuacji, gdy wskutek czynu niedozwolonego doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, podczas gdy art. 448 KC ma zastosowanie, gdy nie doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, a jedynie do naruszenia dóbr osobistych. Przepisy te nie pozwalają na zasądzenie podwójnego zadośćuczynienia.
Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych pracownika (zdrowia) w sytuacji, gdy warunki pracy nie przekroczyły dopuszczalnych norm promieniowania, ale pracodawca nie dopełnił obowiązku informowania o ryzyku zawodowym, a pracownica doznała poronienia i rozstroju psychicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca ponosi odpowiedzialność za pośrednie skutki naruszenia obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka zawodowego, które doprowadziły do rozstroju zdrowia psychicznego pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo braku bezpośredniego związku przyczynowego między warunkami pracy a poronieniem, naruszenie przez pracodawcę obowiązku informowania o ryzyku zawodowym (art. 226 KP) stanowiło czyn niedozwolony, który pośrednio przyczynił się do cierpień psychicznych pracownicy (zaburzeń adaptacyjnych), co uzasadnia zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 KC.
Czy Zakład Opieki Zdrowotnej, który nie jest pracodawcą powódki, może ponosić solidarną odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych pracownicy w związku z pracą w warunkach narażenia na promieniowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ZOZ nie ponosi odpowiedzialności, jeśli nie istniał między nim a powódką stosunek zatrudnienia i nie naruszył on powszechnie obowiązującego nakazu lub zakazu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że ZOZ nie dopuścił się wobec skarżącej naruszenia jakiegokolwiek nakazu czy zakazu. Ponieważ nie istniał stosunek zatrudnienia, nie można było przypisać ZOZ zachowania o charakterze czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 KC, co wykluczało jego solidarną odpowiedzialność z pracodawcą na podstawie art. 441 § 1 KC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Anna P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. | instytucja | pozwany |
| Zakład Opieki Zdrowotnej w B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
KC art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia.
KPC art. 393
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kasacji (w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2000 r.).
Pomocnicze
KC art. 23
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych, w tym zdrowia, przysługuje każdej osobie niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.
KC art. 444
Kodeks cywilny
Zakres zadośćuczynienia za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia.
KC art. 448
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych, gdy nie doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.
KC art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej.
KC art. 441 § 1
Kodeks cywilny
Solidarna odpowiedzialność współsprawców czynu niedozwolonego.
KP art. 226
Kodeks pracy
Obowiązek pracodawcy informowania pracownika o ryzyku zawodowym i zasadach ochrony.
KP art. 111
Kodeks pracy
Obowiązek pracodawcy szanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika.
KPC art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.
KPC art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czyn niedozwolony pracodawcy powodujący rozstrój zdrowia pracownika nie rodzi jednocześnie roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 445 KC i art. 448 KC. • Brak bezpośredniego związku przyczynowego między warunkami pracy a poronieniem. • Brak legitymacji procesowej pozwanego ZOZ. • Naruszenie obowiązku informowania o ryzyku zawodowym jako podstawa pośredniej odpowiedzialności pracodawcy za rozstrój zdrowia psychicznego.
Odrzucone argumenty
Pracownik może dochodzić zadośćuczynienia zarówno na podstawie art. 445 KC, jak i art. 448 KC za naruszenie dóbr osobistych (zdrowia) w sytuacji pracodawcy. • ZOZ ponosi solidarną odpowiedzialność z pracodawcą. • Wysokość zasądzonego zadośćuczynienia jest zbyt niska i nieadekwatna do cierpień psychicznych i braku możliwości posiadania dziecka.
Godne uwagi sformułowania
Czyn niedozwolony pracodawcy, powodujący rozstrój zdrowia pracownika, narusza także jego dobra osobiste (art. 23 KC), ale nie rodzi roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 445 § 1 w związku z art. 444 KC oraz równocześnie na podstawie art. 448 KC. • Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem sprawę w granicach kasacji, wyznaczonych głównie przez przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. • Uzasadnienie jest w zasadzie sporządzane po ogłoszeniu sentencji orzeczenia, więc choćby budziło zastrzeżenia, to niejako „z natury rzeczy” nie może wywrzeć wpływu na treść rozstrzygnięcia, a tym bardziej wpływu „istotnego”. • Poronienie to stało się z kolei bezpośrednią przyczyną zakłócenia czynności psychicznych, polegającego na występowaniu zaburzeń adaptacyjnych, przy czym w pośredni sposób przyczyniło się do tego niedopełnienie przez pracodawcę jego obowiązku informowania pracowników o ryzyku zawodowym, wiążącym się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 KP).
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ograniczenia w dochodzeniu zadośćuczynienia z art. 445 KC i art. 448 KC jednocześnie w przypadku rozstroju zdrowia pracownika spowodowanego czynem niedozwolonym pracodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie rozstrój zdrowia jest skutkiem czynu niedozwolonego pracodawcy, a nie tylko naruszenia dóbr osobistych bez uszczerbku na zdrowiu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw pracowniczych i zdrowia, a także interpretacji przepisów dotyczących zadośćuczynienia. Pokazuje złożoność ustalania związku przyczynowego i odpowiedzialności pracodawcy.
“Czy pracownik może dochodzić zadośćuczynienia dwa razy? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice ochrony prawnej.”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 5500 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.