Orzeczenie · 1998-04-17

II UKN 612/97

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
1998-04-17
SAOSPracyubezpieczenia społeczneŚrednianajwyższy
wypadek przy pracyrenta uzupełniającaprzedawnienie roszczeńubezpieczenia społeczneodpowiedzialność pracodawcyKodeks cywilnySąd Najwyższy

Powódka Danuta Z. domagała się od swojego pracodawcy, Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w O., zasądzenia renty uzupełniającej w kwocie 510 zł miesięcznie. Uzasadniała swoje żądanie tym, że w wyniku wypadku przy pracy, który miał miejsce 10 sierpnia 1990 r., została zaliczona do III grupy inwalidów i otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 377,88 zł miesięcznie. Kwota ta, według powódki, nie rekompensuje w pełni utraconych zarobków, które wynosiłyby około 890 zł miesięcznie, a różnica powinna być pokryta przez pracodawcę na podstawie art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego (KC). Pozwany pracodawca wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia zgodnie z art. 442 § 1 KC. Sąd Rejonowy w Oświęcimiu oddalił powództwo, uznając, że bieg trzyletniego terminu przedawnienia rozpoczął się 6 maja 1991 r., kiedy powódka dowiedziała się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej. Sąd Wojewódzki w Bielsku Białej oddalił apelację powódki, podzielając ustalenia Sądu Rejonowego co do początku biegu przedawnienia. Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego kasacją, zarzucając naruszenie art. 442 § 1 KC przez błędną wykładnię. Argumentowała, że dowiedziała się o szkodzie dopiero 9 maja 1994 r., po kontrolnym badaniu potwierdzającym trwały charakter inwalidztwa związanego z wypadkiem. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, przypomniał, że od 1990 r. pracownicy mogą dochodzić od pracodawców naprawienia szkody na drodze cywilnej, jeśli świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie wyrównują szkody w pełnym zakresie. Roszczenia te, jako majątkowe, podlegają przedawnieniu. Sąd Najwyższy podkreślił, że bieg trzyletniego terminu przedawnienia rozpoczyna się od chwili, gdy poszkodowany dowiedział się o powstaniu szkody i o osobie odpowiedzialnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, poszkodowany musi mieć świadomość szkody w ogóle, bez konieczności jej precyzyjnego obliczenia. Sąd Najwyższy uznał, że powódka wiedziała o szkodzie, także w jej wymiarze finansowym, od momentu, gdy 12 kwietnia 1991 r. przeszła na rentę inwalidzką „wypadkową” na podstawie orzeczenia z 6 maja 1991 r. Wiedziała również o osobie odpowiedzialnej. W związku z tym, stanowisko Sądu Wojewódzkiego o liczeniu początku biegu przedawnienia od maja 1991 r. zostało uznane za trafne, co skutkowało stwierdzeniem przedawnienia powództwa. Sąd Najwyższy podkreślił, że okoliczność, iż inwalidztwo było czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego, nie ma prawnego znaczenia dla biegu terminu przedawnienia, ponieważ nie zaszły nowe okoliczności wpływające na jego początek ani nie ujawniły się nowe, odrębne szkody. W konsekwencji, kasacja powódki została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń o rentę uzupełniającą po wypadku przy pracy, zwłaszcza w kontekście czasowego charakteru inwalidztwa i kontrolnych badań lekarskich.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących odpowiedzialności pracodawcy i świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, choć zasada biegu przedawnienia pozostaje aktualna.

Zagadnienia prawne (2)

Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczenia o rentę uzupełniającą z tytułu wypadku przy pracy, w szczególności w sytuacji, gdy inwalidztwo było czasowe i wyznaczono termin badania kontrolnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od chwili, w której poszkodowany dowiedział się o powstaniu szkody i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, niezależnie od tego, czy inwalidztwo zostało uznane za trwałe, czy też wyznaczono termin badania kontrolnego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na utrwalonym orzecznictwie, zgodnie z którym poszkodowany musi mieć świadomość szkody w ogóle, bez konieczności jej precyzyjnego obliczenia. W przypadku powódki, świadomość szkody, w tym jej wymiaru finansowego, powstała w momencie zaliczenia jej do grupy inwalidów po wypadku i przejściu na rentę wypadkową. Okoliczność czasowego charakteru inwalidztwa i terminu badania kontrolnego nie wpływa na początek biegu przedawnienia, gdyż nie ujawniły się nowe szkody ani nie zmieniły się okoliczności wpływające na odpowiedzialność.

Czy świadczenia otrzymane na podstawie ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych stanowią wyłączną rekompensatę szkody poniesionej przez pracownika w wyniku wypadku przy pracy?

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenia te nie zawsze stanowią wyłączną rekompensatę. Pracownicy mogą dochodzić od pracodawców naprawienia szkody na podstawie prawa cywilnego, jeżeli świadczenia te nie wyrównały szkody w pełnym zakresie, przy wykazaniu odpowiedzialności pracodawcy z tytułu czynu niedozwolonego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał na zmianę przepisów od 1 stycznia 1990 r., która umożliwiła pracownikom dochodzenie roszczeń uzupełniających na drodze cywilnej, jeśli świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie pokrywały w pełni poniesionej szkody. Podkreślono, że możliwość ta istnieje przy jednoczesnym wykazaniu odpowiedzialności pracodawcy z tytułu czynu niedozwolonego.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Zespól Zakładów Opieki Zdrowotnej w O.

Strony

NazwaTypRola
Danuta Z.osoba_fizycznapowódka
Zespól Zakładów Opieki Zdrowotnej w O.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 444 § § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy roszczeń o rentę uzupełniającą w przypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, gdy świadczenia otrzymane z ubezpieczenia nie wyrównują szkody w pełnym zakresie.

k.c. art. 442 § § 1

Kodeks cywilny

Określa trzyletni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, który rozpoczyna bieg od chwili dowiedzenia się o powstaniu szkody i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Pomocnicze

k.c. art. 435 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności pracodawcy na zasadzie ryzyka za szkody wyrządzone przez ruch przedsiębiorstwa.

ustawa wypadkowa

Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Przepis uchylony w części dotyczącej wyłączności świadczeń z tej ustawy jako zaspokojenia roszczeń wobec pracodawcy.

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna oddalenia kasacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie powódki o rentę uzupełniającą uległo przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od momentu, w którym powódka dowiedziała się o szkodzie (zaliczona do grupy inwalidów) i o osobie odpowiedzialnej (pracodawca), co miało miejsce w maju 1991 r.

Odrzucone argumenty

Bieg terminu przedawnienia roszczenia powinien rozpocząć się dopiero od dnia 9 maja 1994 r., kiedy to inwalidztwo związane z wypadkiem przy pracy zostało uznane za trwałe po kontrolnym badaniu lekarskim.

Godne uwagi sformułowania

Okoliczność, że inwalidztwo z tytułu wypadku przy pracy było czasowe i został wyznaczony termin badania kontrolnego nie ma prawnego znaczenia dla biegu terminu przedawnienia roszczeń uzupełniających. • Poszkodowany musi mieć świadomość szkody w ogóle, bez konieczności jej precyzyjnego obliczenia.

Skład orzekający

Maria Mańkowska

przewodniczący

Jerzy Kuźniar

sprawozdawca

Stefania Szymańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń o rentę uzupełniającą po wypadku przy pracy, zwłaszcza w kontekście czasowego charakteru inwalidztwa i kontrolnych badań lekarskich."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących odpowiedzialności pracodawcy i świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, choć zasada biegu przedawnienia pozostaje aktualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń związanych z wypadkami przy pracy, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych. Choć stan faktyczny nie jest wyjątkowy, interpretacja przepisów dotyczących początku biegu przedawnienia ma praktyczne znaczenie.

Kiedy przedawnia się Twoje roszczenie o rentę po wypadku przy pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 510 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst