II UKN 60/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił kasację dotyczącą ustalenia daty prawa do renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej, uznając zarzut naruszenia prawa materialnego za nieadekwatny do przedmiotu sporu.
Sprawa dotyczyła ustalenia daty prawa do renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej. Wnioskodawca domagał się przyznania renty od 1977 r., podczas gdy sądy niższych instancji ustaliły, że inwalidztwo powstało najwcześniej w czerwcu 1993 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego były nieadekwatne do przedmiotu sporu, którym była data nabycia uprawnień, a nie samo ich nabycie.
Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z wniosku Rudolfa G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie daty prawa do renty inwalidzkiej. Wnioskodawca domagał się przyznania renty od 1977 r., opierając się na wyroku Sądu Pracy z 1993 r. ustalającym, że jego schorzenie słuchu jest chorobą zawodową. Sądy niższych instancji, opierając się na opiniach biegłych, ustaliły, że inwalidztwo powstało najwcześniej w czerwcu 1993 r., co ograniczało możliwość przyznania renty od daty wskazanej przez wnioskodawcę. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, a następnie Sąd Najwyższy oddalił kasację. Sąd Najwyższy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że kasacja zawierała zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, który był nieadekwatny do przedmiotu sporu. Przedmiotem sporu była wyłącznie data nabycia uprawnień do renty, a nie samo nabycie, które zostało przyznane. Sąd Najwyższy podkreślił również, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały skonkretyzowane zgodnie z wymogami formalnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Renta inwalidzka z tytułu choroby zawodowej przysługuje od daty powstania inwalidztwa w stopniu uzasadniającym przyznanie renty, a nie od daty wcześniejszego wystąpienia objawów choroby, jeśli nie prowadziły one do niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest ustalenie daty powstania inwalidztwa w stopniu uniemożliwiającym zatrudnienie, a nie daty wcześniejszego wystąpienia schorzenia. W tej sprawie, mimo że choroba zawodowa mogła istnieć od 1977 r., inwalidztwo w stopniu uzasadniającym przyznanie renty powstało najwcześniej w czerwcu 1993 r., co potwierdziły opinie biegłych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie kasacji
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rudolf G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (2)
Pomocnicze
u.ś.w.p.i.ch.z. art. 18
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed zmianą z 1996 r. stanowił, że pracownikowi, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej został zaliczony do jednej z grup inwalidów, przysługuje renta inwalidzka. Sąd uznał, że przepis ten nie był adekwatny do przedmiotu sporu, którym była data nabycia uprawnień do renty.
u.z.e.p.i.r. art. 99
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Wskazany przez Sąd Apelacyjny jako istotny dla sprawy, dotyczący okresu trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o świadczenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego był nieadekwatny do przedmiotu sporu, którym była data nabycia uprawnień do renty, a nie samo nabycie. Ustalenia faktyczne sądów niższych instancji są wiążące dla Sądu Najwyższego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały skonkretyzowane zgodnie z wymogami KPC.
Odrzucone argumenty
Choroba zawodowa i inwalidztwo powstały w 1977 r., a nie w 1993 r. Sądy niższych instancji nie uwzględniły, że wnioskodawca był inwalidą od 1977 r.
Godne uwagi sformułowania
Kasacja zawierająca zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego nieadekwatnego do przedmiotu sporu podlega oddaleniu. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem kasację w jej granicach, wyznaczonych w szczególności przez przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przedmiotowa skarga formułuje wprawdzie zarzut naruszenia przepisów postępowania, ale zarzutu tego - wbrew wymaganiom art. 393 3 KPC - nie konkretyzuje przez wskazanie, jakie to przepisy zostały rzekomo naruszone, na czym naruszenie to miałoby polegać i w czym wyraża się jego hipotetyczny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie była zresztą kwestia nabycia uprawnienia do wspomnianej renty, lecz wyłącznie data jego nabycia, co uregulowane jest w zupełnie innych przepisach, które nie zostały skądinąd również naruszone.
Skład orzekający
Maria Mańkowska
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Stefania Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie daty powstania inwalidztwa i prawa do renty z tytułu choroby zawodowej, a także zasady rozpoznawania kasacji przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w czasie wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące kasacji oraz merytoryczne dotyczące ustalania daty powstania prawa do renty z tytułu choroby zawodowej, co jest istotne dla praktyków prawa ubezpieczeń społecznych.
“Kiedy choroba zawodowa oznacza prawo do renty? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową kwestię daty powstania inwalidztwa.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 19 maja 1998 r. II UKN 60/98 Kasacja zawierająca zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego nieadekwatnego do przedmiotu sporu podlega oddaleniu. Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 1998 r. sprawy z wniosku Ru- dolfa G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o ustalenie daty prawa do renty inwalidzkiej, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 28 października 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro- kiem z dnia 18 czerwca 1997 r. [...] wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy, oddalił odwołanie Rudolfa G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. z dnia 3 listopada 1995 r., odmawiającej wnioskodawcy prawa do renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej od 1977r., czyli za okres poprzedzający przyznanie jej począwszy od dnia 24 czerwca 1993 r. W uzasadnieniu tego rozs- trzygnięcia Sąd Wojewódzki podał, że żądanie swoje opiera wnioskodawca na pra- womocnym wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Mysłowicach z dnia 24 czerwca 1993 r. [...], który ustalił, że „schorzenie Rudolfa G. w postaci uszkodzenia słuchu jest chorobą zawodową powstałą w czasie zatrudnienia w Kopalni Węgla Kamienne- go „B.” w B.”. Na tej podstawie oraz w oparciu o orzeczenia Obwodowej i Wojewódz- kiej Komisji do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w C., organ rentowy przyznał wnios- kodawcy prawo do renty inwalidzkiej trzeciej grupy z tytułu choroby zawodowej od 2 dnia 24 czerwca 1993 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z dnia 31 maja 1996 r. [...] uchylił jednak wyrok Sądu pierwszej instancji z dnia 16 stycznia 1996 r. [...] stwierdzając, że z uwagi na treść art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zao- patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) bez- zasadne pozostaje wprawdzie żądanie ustalenia prawa do renty inwalidzkiej od 1977 r., ale w świetle tego przepisu doniosłe jest zbadanie, czy inwalidztwo wnioskodawcy istniało w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie w sierpniu 1993 r. wniosku o świadczenie . Oddalając ponowne odwołanie wnioskodawcy, Sąd Wojewódzki powołał się na dowód z dwóch niezależnych opinii biegłych lekarzy - specjalistów z zakresu la- ryngologii: dr Violetty S. i dr Janiny K. Szczególnie opinia biegłej J. K. bardzo sta- rannie wnikliwie i fachowo przeanalizowała kompleksowo cały materiał dotyczący zawodowego schorzenia ubezpieczonego i stwierdziła w konkluzji, że badania prze- prowadzone u niego w 1989 i 1990 r. wykazały społeczną wydolność słuchu, więc inwalidztwo z tytułu choroby zawodowej powstało nie wcześniej niż od czerwca 1993 r. Biegła wskazała na sprzeczności w wynikach badań i opiniach laryngologów, któ- rych wnioski wskazują niekiedy wręcz na pozazawodową przyczynę niedosłuchu wnioskodawcy, tzn. ubytki spowodowane wiekiem, czy chorobą ucha środkowego, bez związku z narażeniem na hałas. Mając na względzie prawomocny wyrok Sądu Pracy, biegła na podstawie analizy wszystkich dotychczasowych badań i opinii me- dycznych stwierdziła w konkluzji, że brak podstaw do tego, aby inwalidztwo z tytułu choroby zawodowej wiązać z okresem wcześniejszym niż czerwiec 1993 r. Sąd Wo- jewódzki podkreślił, że do podobnego wniosku prowadzi opinia biegłej V. S., nawet jeśli nie jest tak szczegółowo i wnikliwie umotywowana. Apelację wniesioną od tego orzeczenia przez ubezpieczonego, oddalił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 28 października 1997 r. [...]. Akcentując wyjątkową wnikliwość i staranność rozpoznania sprawy w pierwszej instancji oraz podzielając w całej rozciągłości prawną kwalifikację zebranego materiału dowodowego, Sąd Apelacyjny zauważył, że już pierwszym swym orzeczeniem w niniejszej sprawie przesądził, iż ubezpieczony nie może żądać renty inwalidzkiej od 1977 r. Przedmiotem ponowionego postępowania przed Sądem Wojewódzkim była zatem tylko kwestia, czy ubezpieczony pozostawał inwalidą w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku w sierpniu 1993 r., czyli od 1 maja tego roku. Wynik tego postępowania jest dla zainteresowanego jednoz- 3 nacznie negatywny. Dowody leczenia laryngologicznego przed i po 1977 r. nie mają dla sprawy żadnego znaczenia, gdyż orzeczenie o inwalidztwie wymaga takiego na- silenia choroby, że chory staje się niezdolny do zatrudnienia. Tymczasem stwier- dzenie choroby zawodowej (kwestionowane zresztą przez biegłą V. S.) w stopniu uzasadniającym trzecią grupę inwalidztwa można wiązać jedynie z wyrokiem Sądu Pracy z 24 czerwca 1993 r. Kasację od powyższego wyroku wniósł w imieniu ubezpieczonego jego pełno- mocnik, zarzucając naruszenie art. 18 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadcze- niach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) przez „przyjęcie, że choroba zawodowa powstała u powoda w 1993 r., mimo że powód wykazał, iż jego inwalidztwo powstało w roku 1977”, a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności przez „nieuwzględnienie, że powód jest inwalidą II grupy od roku 1977, nie jest zdolny do wykonywania żadnej pracy, natomiast od roku 1990 jako inwalida I grupy” i domagając się na tej podstawie uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz przekazania sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoz- nania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że „powód” był w KWK „B.” zatrudniony jako elektryk od 1939 do 1972 r., pracując w szkodliwych warunkach nadmiernego hałasu. Z uwagi na stale pogłę- biający się niedosłuch, „powód” został w 1977 r. zmuszony do przerwania pracy jako inwalida II, a od 1990 r. jako inwalida I grupy. Ten okres jego choroby w rozumieniu ustawy wypadkowej należy uznać za okres, w którym powstało inwalidztwo, tj. od 1977 r., a nie - jak to przyjęły Sądy obu instancji - od 1993 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu [...]. Sąd Najwyższy rozpoznaje bowiem kasację w jej granicach, wyznaczonych w szczególności przez przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nie- ważność postępowania (art. 393 11 KPC). Tymczasem przedmiotowa skarga formułuje wprawdzie zarzut naruszenia przepisów postępowania, ale zarzutu tego - wbrew wymaganiom art. 393 3 KPC - nie konkretyzuje przez wskazanie, jakie to przepisy zostały rzekomo naruszone, na czym naruszenie to miałoby polegać i w czym wyraża się jego hipotetyczny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu próba 4 kwestionowania ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonego wyroku, które są dla Sądu Najwyższego wiążące (art. 393 15 KPC), nie ma jakiejkolwiek doniosłości. Kasacyjna kontrola zaskarżonego wyroku musi się zatem ograniczyć do za- rzutu naruszenia przepisu art. 18 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed jego zmianą, dokonaną ustawą z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopa- trzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. Nr 100, poz. 461), stano- wił, że pracownikowi, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej zos- tał zaliczony do jednej z grup inwalidów, przysługuje renta inwalidzka (obecnie stała albo okresowa renta z tytułu niezdolności do pracy). Skarżący nawet nie próbuje su- gerować, że Sąd drugiej instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu. Teore- tycznie możliwy byłby zatem tylko zarzut niewłaściwego zastosowania powołanego przepisu, ale on jest praktycznie także wykluczony, gdyż renta inwalidzka z tytułu choroby zawodowej została skarżącemu przyznana. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie była zresztą kwestia nabycia uprawnienia do wspomnianej renty, lecz wyłącznie data jego nabycia, co uregulowane jest w zupełnie innych przepisach, które nie zostały skądinąd również naruszone. Natomiast kasacja powołująca się na naruszenie przepisu prawa materialnego całkowicie nieadekwatnego do przedmiotu sporu musi oczywiście zostać oddalona i tak też orzekł Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI