II UKN 598/00

Sąd Najwyższy2001-11-21
SAOSPracyubezpieczenia społeczneŚrednianajwyższy
emeryturapraca w szczególnych warunkachrozporządzeniewymiar czasu pracyubezpieczenia społeczneSąd Najwyższykasacjaprawo materialne

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika, który domagał się emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, uznając, że praca ta nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie emerytury na podstawie przepisów o pracy w szczególnych warunkach. Pracownik wykazał jedynie 9 lat i 4 miesiące pracy w szczególnych warunkach, podczas gdy wymagane było 15 lat. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, wskazując, że praca w szczególnych warunkach była wykonywana jedynie w około 70% czasu pracy, a pozostałe 30% pracownik spędzał w biurze. Sąd Najwyższy oddalił kasację, podkreślając, że do nabycia uprawnień do emerytury wymagane jest łączne spełnienie warunków, w tym praca w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z wniosku Kazimierza M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o emeryturę. Wnioskodawca domagał się przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił odwołanie, wskazując na niewystarczający staż pracy w szczególnych warunkach (9 lat, 4 miesiące i 17 dni zamiast wymaganych 15 lat). Sąd Apelacyjny w Krakowie utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, podkreślając, że nawet jeśli wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach, to jej wymiar wynosił co najwyżej 70%, a pozostałe 30% czasu pracy spędzał w biurze. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, stwierdził, że jest związany stanem faktycznym ustalonym przez sądy niższych instancji. Podkreślił, że przepis § 2 rozporządzenia wymaga, aby praca w szczególnych warunkach była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Argumentacja skarżącego, oparta na jego subiektywnym przekonaniu o stresie i odpowiedzialności, nie miała znaczenia prawnego. Wobec niespełnienia wymogu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, kasacja została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, praca w szczególnych warunkach uzasadniająca prawo do emerytury na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy rozporządzenia wymagają łącznego spełnienia warunków, w tym wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Argumentacja oparta na subiektywnym odczuciu pracownika co do charakteru pracy nie jest wystarczająca. Skoro pracownik spędzał 30% czasu pracy w biurze, nie można uznać, że praca w szczególnych warunkach była wykonywana w pełnym wymiarze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że praca w szczególnych warunkach musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, aby uzyskać prawo do wcześniejszej emerytury, a subiektywne odczucia pracownika nie mają znaczenia prawnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie wydania wyroku. Interpretacja pojęcia 'pełny wymiar czasu pracy' może ewoluować w zależności od orzecznictwa i zmian legislacyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 21 listopada 2001 r. II UKN 598/00 O uprawnieniu do emerytury na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Mi- nistrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) decyduje łączne spełnienie przez pracownika wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a nie jego przekonanie, że charakter lub warunki pracy wystarczają do uznania jej za wykonywaną w szczególnych warunkach. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2001 r. sprawy z wniosku Kazimierza M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krako- wie z dnia 11 maja 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 9 lipca 1999 r. [...] oddalił odwołanie Kazimierza M. od decyzji Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 26 lutego 1999 r., odmawiającej przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szcze- gólnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), wo- bec wykazania jedynie 9 lat, 4 miesięcy i 17 dni pracy w szczególnych warunkach, zamiast wymaganych 15 lat. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 11 maja 2000 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy uznając za prawidłowe 2 zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, jak i wskazaną podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił w uzasadnieniu swego orzeczenia, że nawet jeśli w spornym okresie od 16 kwietnia 1968 r. do 31 stycznia 1982 r., w Zjednoczonych Zakładach Ceramicznych Płytek i Wyrobów Sa- nitarnych „C.” w K., wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach, to jej wymiar wynosił „co najwyżej 70%, a pozostałe 30% pracował w biurze”. W kasacji od tego wyroku, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: „narusze- nie przepisów prawa materialnego - a to przepisu § 2 Rozporządzenia Rady Mini- strów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), a także ust. 24 działu XIV załącznika A do cytowanego aktu prawnego. Naruszenie wymienionych przepisów nastąpiło poprzez błędne przyjęcie, iż skoro świadczona przez odwołują- cego się praca związana z nadzorem inżynieryjnym w kopalniach wiązała się z ko- niecznością przebywania w kopalni przez ok. 70% czasu pracy, podczas gdy pozo- stałe 30% odwołujący się spędzał w biurze to uznać należy, że praca w szczegól- nych warunkach lub szczególnym charakterze nie była wykonywana w pełnym wy- miarze czasu pracy”. Wskazując na tę podstawę skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie Wydział Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach. Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Kasacja jest środkiem zaskarżenia o charakterze ściśle prawnym o ograniczo- nym zakresie podmiotowym, przedmiotowym i czasowym, a stosownie do art. 39311 KPC - w postępowaniu kasacyjnym, Sąd Najwyższy jest związany granicami kasacji wyznaczonymi przytoczonymi w niej podstawami, skonkretyzowanymi zarzutami i ich uzasadnieniem oraz wnioskami. Przytoczona w sprawie podstawa kasacyjna jest nie tylko nieusprawiedliwiona, ale i całkowicie chybiona. Przede wszystkim należy przypomnieć, że na mocy art. 39315 KPC, przy rozpoznawaniu zasadności kasacji wniesionej jedynie z zarzutem 3 naruszenia prawa materialnego Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Oznacza to, że bezprzed- miotowa jest ta część kasacji, w której kwestionowane jest ustalenie Sądu drugiej instancji, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach jedynie w części ustawowego czasu jego pracy. Pozbawione natomiast znaczenia prawnego są argumenty przedstawiające przekonanie skarżącego o charakterze jego pracy. Przepis § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szcze- gólnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) jednoznacznie stanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym rozpo- rządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Na czym polega naruszenie zaskarżonym wyrokiem tego przepisu wobec niezakwe- stionowanego ustalenia, że wnioskodawca przez około 30% czasu pracy wykonywał pracę biurową, nie objętą stosownym wykazem stanowiącym załącznik do rozporzą- dzenia, tego autor kasacji nie przedstawił. Podkreślić należy, że o uprawnieniach pracownika do emerytury na warunkach przewidzianych w rozporządzeniu decyduje łączne spełnienie określonych w nim przesłanek, a nie przekonanie pracownika, że: „stres, skupienie i napięcie psychiczne związane z podejmowanymi czynnościami i odpowiedzialnością osoby nadzorującej prace” są wystarczające do uznania takiej pracy za pracę w szczególnych warunkach. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI