II UKN 58/96

Wyrok z dnia 24 stycznia 1997 r. II UKN 58/96 Praca sygnalisty szybowego może być uwzględniona przy ustalaniu uprawnień do górniczej emerytury bez względu na wiek, przewidzianej w prze- pisie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32 ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 385), jedynie wówczas gdy była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią. Przewodniczący SSN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria Mańkowska, Kazimierz Jaśkowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 1997 r. sprawy z wniosku Tadeusza K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o emeryturę górniczą, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 7 sierpnia 1996 r. [...] o d d a l i ł kasację U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w R. decyzją z dnia 29 maja 1995 r. odmówił Tadeuszowi K., urodzonemu 17 stycznia 1952 r., przyznania prawa do górniczej emerytury bez względu na wiek, uznając, że wykazał jedynie 16 lat, 8 mie- sięcy i 4 dni pracy górniczej, wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy odmówił natomiast zaliczenia na uprawnienia do żądanego świadczenia okresu pracy na stanowisku sygnalisty od 1 kwietnia 1980 r. do 28 lutego 1989 r., ponieważ z zaświadczenia pracodawcy wynika, że praca ta była wykonywana pod ziemią jedynie w 70% czasu pracy, w pozostałych 30% na nadszybiach. W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zainteresowany domagał się przyznania spornego świadczenia, podnosząc, że zatrudnienie na stanowiskach maszynistów wyciągowych na szybach oraz sygnalistów na nadszybiach szybów kopalnianych jest pracą górniczą w rozu- mieniu art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5. poz. 32 ze zm.), a zainteresowany w okresie wyko- nywania pracy w spornym okresie był w zasadzie zatrudniony pod ziemią (na podszy- biach) i jedynie ze względów organizacyjnych podyktowanych potrzebami kopalni, sporadycznie był kierowany do pracy na nadszybia. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wyrokiem z dnia 13 lutego 1996 r. [...] oddalił odwołanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podniósł, że przeprowa- dzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw do ustalenia, że wnioskodawca w spornym okresie wykonywał pracę pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zatem nie zostały spełnione przesłanki do uzyskania górniczej emerytury bez względu na wiek, określone w art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin. W uzasadnieniu rewizji wniesionej do Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Katowicach wnioskodawca zarzucił, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął, iż praca sygnalisty na nadszybiu nie jest pracą wykonywaną pod ziemią, gdyż pracę taką wykonywał jedynie na polecenie dozoru wynikającego z organizacji pracy w kopalni dotyczącej "(...) wszystkich sygnalistów w trosce o ich równomierne obciążenie i nie może wywoływać żadnych krzywdzących dla pra- cowników skutków tym bardziej, iż zaszeregowanie sygnalisty jest równoznaczne z każdą inną pracą górniczą, liczoną także w wymiarze półtorakrotnym." Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 1996 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach w sprawie [...] oddalił rewizję. W kasacji od tego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy wnosił o zmianę wyroków Sądów obu instancji oraz uwzględnienie w całości żądania ubezpieczonego, zarzu- cając, że zaskarżone wyroki zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, w szczególności: "Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym przez przyjęcie, że praca ubezpieczonego w charakterze sygnalisty szybowego nie jest pracą która uzasadnia prawo do górniczej emerytury bez względu na wiek i zajmowane stanowisko gdyż nie jest pracą wykonywaną stale pod ziemią i w pełnym wymiarze..." Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Na postawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu eme- rytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32 ze zm.), w brzmieniu nadanym pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1994 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 385), zwanej dalej ustawą o z.e.g., prawo do górniczej emerytury, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, przysługuje górnikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat. Sąd Najwyższy w pełni podziela stanowisko Sądów orzekających w sprawie, że zgodnie z tym przepisem jednym z warunków uzyskania górniczej emerytury, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, jest wykazanie wykonywania pracy górniczej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią oraz że nie każdy górnik wykonujący pracę górniczą w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o z.e.g. może skorzystać z przywileju uzyskania górniczej emerytury określonej w przytoczonym przepisie art. 10 ust. 1 tej ustawy. Jak to słusznie podkreślił Sąd Apelacyjny, Sąd pierwszej instancji przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe i wystarczająco uzasadnił swoje stanowisko przyjęte w zaskarżonym wyroku. Praca sygnalisty, jaką wykonywał wnioskodawca w spornym okresie, miała charakter rotacyjny, była wykonywana wprawdzie w przeważającej mierze na podszybiach, czyli pod ziemią, jednakże w 30% na nadszybiach, tj. na powierzchni. Była więc pracą mieszaną wykonywaną zarówno pod ziemią, jak i nad ziemią. W myśl przepisu art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy o z.e.g. praca sygnalisty na nadszybiu w kopalniach i określonych przedsiębiorstwach jest pracą górniczą, uwzględ- nianą na uprawnienia do górniczej emerytury przewidzianej w art. 9 ustawy o z.e.g. po osiągnięciu wieku wskazanego w tym przepisie. Fakt, że wnioskodawca wykonywał pracę sygnalisty na nadszybiu na polecenie przełożonych, ze względów orga- nizacyjnych podyktowanych potrzebami kopalni, nie ma wpływu na charakter jego pracy, bowiem ustalenia, czy wykonywał pracę pod ziemią stale i w pełnym wymiarze jej czasu Sądy dokonały na podstawie przedłożonych dokumentów, oceniając je zgodnie z regułą swobodnej oceny dowodów zawartą w przepisie art. 233 § 1 KPC. Słusznie też wskazał Sąd Apelacyjny, że pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej nr U5100-94/90 skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Depar- tamentu Emerytur i Rent w Warszawie dotyczące możliwości półtorakrotnego zaliczenia sygnalistom szybowym okresów zatrudnienia przy robotach szybowych pod ziemią, na które powołuje się wnioskodawca, nie ma w niniejszej sprawie istotnego znaczenia. Praca sygnalisty szybowego może być bowiem - zgodnie z przepisem art. 6 ustawy o z.e.g. - zaliczona w wymiarze półtorakrotnym i uzasadniać przelicznik 1,8, jeśli była wykonywana przy robotach szybowych, jednakże na uprawnienia do górniczej emerytury bez względu na wiek, o której stanowi art. 10 ustawy o z.e.g., może być uwzględniona jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, że była wykonywana wyłącznie pod ziemią. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest nieuzasad- niona i z mocy powołanych przepisów oraz art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================