II UKN 56/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Władysław S. dochodził od Gminnej Spółdzielni „S.Ch.” w W. renty uzupełniającej po wypadku przy pracy, który miał miejsce w 1989 r. Sąd Rejonowy zasądził rentę, przyjmując odpowiedzialność pozwanej na zasadzie ryzyka (art. 435 KC). Sąd Wojewódzki we Wrocławiu, rozpoznając apelację pozwanej, utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, jednakże zmienił podstawę prawną odpowiedzialności na zasadę winy (art. 415 KC), powołując się na przepisy karne dotyczące bezpieczeństwa pracy. Sąd Wojewódzki uznał również zarzut przedawnienia za chybiony. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację pozwanej, uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 382 w zw. z art. 233 § 1 KPC). Sąd drugiej instancji nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia winy pozwanej, a jedynie oparł się na materiale zgromadzonym przez sąd pierwszej instancji, który nie badał winy. Sąd Najwyższy podkreślił, że zmiana podstawy odpowiedzialności z ryzyka na winę wymaga odrębnego postępowania dowodowego. Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie przez sąd drugiej instancji przepisów postępowania przy zmianie podstawy prawnej odpowiedzialności, konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia winy, dopuszczalność podnoszenia zarzutu przedawnienia w postępowaniu apelacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany podstawy prawnej odpowiedzialności przez sąd drugiej instancji bez uzupełnienia postępowania dowodowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji może zmienić zasadę odpowiedzialności z zasady ryzyka na zasadę winy, opierając się jedynie na materiale dowodowym zgromadzonym przez sąd pierwszej instancji, bez przeprowadzania własnego postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie może zmienić zasady odpowiedzialności z zasady ryzyka na zasadę winy bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego, jeśli materiał dowodowy zgromadzony przez sąd pierwszej instancji nie był ukierunkowany na ustalenie winy.
Uzasadnienie
Sąd drugiej instancji, zmieniając podstawę odpowiedzialności z art. 435 KC na art. 415 KC, naruszył art. 382 w zw. z art. 233 § 1 KPC, ponieważ nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego, a jedynie oparł się na materiale zgromadzonym przez sąd pierwszej instancji, który nie badał winy strony pozwanej.
Czy zarzut przedawnienia może być skutecznie podniesiony w postępowaniu apelacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut przedawnienia może być skutecznie podniesiony w postępowaniu apelacyjnym.
Uzasadnienie
Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu, a sąd rozpoznający apelację orzeka merytorycznie. Przepisy prawa materialnego i procesowego nie uzależniają skuteczności zarzutu przedawnienia od jego zgłoszenia w określonym stadium postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Władysław S. | osoba_fizyczna | powód |
| Gminna Spółdzielnia „S.Ch.” w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie "wszystkich dowodów" zebranych w sprawie.
Pomocnicze
KC art. 435
Kodeks cywilny
Zasada odpowiedzialności na zasadzie ryzyka.
KC art. 415
Kodeks cywilny
Zasada odpowiedzialności na zasadzie winy.
KP art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieuregulowanych przez przepisy prawa pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
KK art. 191
Kodeks karny
Przepis dotyczący narażenia pracownika na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (w wersji z 1969 r.).
KK art. 220
Kodeks karny
Przepis dotyczący narażenia pracownika na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu (w wersji z 1997 r.).
KC art. 442 § § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody.
KC art. 442 § § 2
Kodeks cywilny
Dłuższy termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z przestępstwa.
KC art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Skutki prawne przedawnienia.
KPC art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy kasacji.
KPC art. 383
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia postępowania apelacyjnego.
KPC art. 393 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd drugiej instancji art. 382 w zw. z art. 233 § 1 KPC poprzez zmianę zasady odpowiedzialności z ryzyka na winę bez przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd drugiej instancji, zmieniając zasadę odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę z zasady ryzyka wyrażonej w art. 435 KC, na zasadę winy z art. 415 KC, narusza art. 382 w związku z art. 233 § 1 KPC, jeśli nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, a rozstrzygnięcie wydał jedynie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez sąd pierwszej instancji, mimo że sąd ten przeprowadził postępowanie dla ustalenia winy strony pozwanej. • Zasadny jest zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów art. 382 w związku z art. 233 § 1 KPC. • Zarówno ustalenie jej winy w rozumieniu art. 415 KC za wypadek jakiemu uległ powód przy pracy, jak i ustalenie, że wypadek ten był następstwem występku w rozumieniu Kodeksu karnego oraz art. 442 § 2 KC może nastąpić dopiero w wyniku stosownego postępowania dowodowego. • Fakt podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia dopiero w postępowaniu apelacyjnym nie upoważnia do stwierdzenia – jak to uczynił Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – że jest to zarzut chybiony.
Skład orzekający
Beata Gudowska
przewodniczący
Maria Tyszel
sprawozdawca
Krystyna Bednarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przez sąd drugiej instancji przepisów postępowania przy zmianie podstawy prawnej odpowiedzialności, konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia winy, dopuszczalność podnoszenia zarzutu przedawnienia w postępowaniu apelacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany podstawy prawnej odpowiedzialności przez sąd drugiej instancji bez uzupełnienia postępowania dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia fundamentalne zasady postępowania cywilnego dotyczące ciężaru dowodu i zakresu kognicji sądu drugiej instancji, co jest kluczowe dla praktyków prawa.
“Sąd Najwyższy: Zmiana zasady odpowiedzialności bez dowodów to naruszenie prawa!”
Dane finansowe
WPS: 2467,04 PLN
renta skapitalizowana: 2467,04 PLN
renta uzupełniająca miesięczna: 270,99 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.