II UKN 508/98

Sąd Najwyższy1999-06-23
SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokanajwyższy
rentaubezpieczenia społecznewypadek przy pracywynagrodzeniedodatkipraca w nocypraca w świętaszkoda na zdrowiu

Sąd Najwyższy orzekł, że przy ustalaniu wysokości renty wyrównawczej należy uwzględniać utracone możliwości zwiększenia zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych.

Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości renty wyrównawczej dla powodów, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu w kopalni. Sąd Najwyższy rozpatrywał kasację pozwanej spółki węglowej, która kwestionowała uwzględnienie w rencie dodatków za pracę w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych. Sąd uznał, że te dodatki stanowią istotny element wynagrodzenia i powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu renty wyrównawczej.

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dotyczącą renty wyrównawczej, zasądzonej powodom pracującym w J. Spółce Węglowej S.A. Kopalni Węgla Kamiennego „J.-M.” Ruch „J.”. Powodowie, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu, domagali się renty wyrównawczej, uwzględniającej utracone zarobki. Sąd pierwszej instancji zasądził rentę, powiększoną o kwoty należne z tytułu nieuwzględnienia dodatków za pracę w warunkach szkodliwych oraz za pracę w niedzielę i święta. Sąd drugiej instancji oddalił apelację pozwanej spółki, podzielając ustalenia, że powodowie, gdyby nadal pracowali, otrzymywaliby świadczenia pieniężne jak pracownicy porównawczy. Pozwana wniosła kasację, zarzucając naruszenie art. 444 § 2 KC. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że przepis ten nie ogranicza składników wynagrodzenia, a jego istotą jest wyrównanie szkody z tytułu utraconej zdolności do pracy zarobkowej. Zdolność ta obejmuje również zdolność do osiągania zwiększonych zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych, gdyż brak podstaw do wyłączenia powodów z takich prac, gdyby kontynuowali zatrudnienie. Dodatki te stanowiłyby istotny element ich wynagrodzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, należy uwzględniać te utracone możliwości.

Uzasadnienie

Zdolność do pracy zarobkowej obejmuje także zdolność do osiągania zwiększonych zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych. Brak jest podstaw do wyłączenia tych składników wynagrodzenia przy obliczaniu renty wyrównawczej, jeśli pracownicy kontynuowaliby zatrudnienie w takich warunkach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalił kasację

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

NazwaTypRola
Zygmunt M.osoba_fizycznapowód
Edward L.osoba_fizycznapowód
Józef K.osoba_fizycznapowód
Wiesław Ś.osoba_fizycznapowód
Zdzisław S.osoba_fizycznapowód
J. Spółka Węglowa S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego „J.-M.” Ruch „J.” w J.Z.spółkapozwany

Przepisy (4)

Główne

k.c. art. 444 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis ten nie ogranicza składników wynagrodzenia, a jego istotą jest wyrównanie szkody rentą z tytułu utraconej zdolności do pracy zarobkowej, która obejmuje także zdolność do osiągania zwiększonych zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych.

Pomocnicze

k.c. art. 442 § § 2

Kodeks cywilny

Wskazany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy.

KPC art. 39311

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

KPC art. 39312

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utracona zdolność do pracy zarobkowej obejmuje także zdolność do osiągania zwiększonych zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych. Brak podstaw do wyłączenia powodów z prac w godzinach nocnych, w święta czy w warunkach szkodliwych, gdyby kontynuowali zatrudnienie, gdyż na ich stanowiskach taki był proces pracy w kopalni. Dodatki za pracę w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych stanowiły istotny element wynagrodzenia.

Odrzucone argumenty

Kwestionowanie uwzględnienia w rencie wyrównawczej dodatków za pracę w warunkach szkodliwych oraz za pracę w porze nocnej lub w święta.

Godne uwagi sformułowania

Przy ustalaniu wysokości renty wyrównawczej (art. 444 § 2 KC) uwzględnia się także utraconą możliwość zwiększenia zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych. Istotą przepisu art. 444 § 2 KC jest wyrównanie szkody rentą z tytułu utraconej zdolności do pracy zarobkowej. Zdolność ta to także zdolność do osiągania zwiększonych zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych.

Skład orzekający

Roman Kuczyński

przewodniczący-sprawozdawca

Stefania Szymańska

członek

Krystyna Bednarczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości renty wyrównawczej w przypadkach utraty zdolności do pracy, w tym uwzględnianie dodatków za pracę w szczególnych warunkach (nocna, świąteczna, szkodliwa)."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownik doznał uszczerbku na zdrowiu i domaga się renty wyrównawczej, a utracone zarobki obejmowały dodatki za pracę w szczególnych warunkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia ważny aspekt ustalania renty wyrównawczej, który może być nieoczywisty dla osób poszkodowanych i ich pełnomocników, a dotyczy konkretnych składników wynagrodzenia.

Czy praca w nocy i święta wpływa na wysokość renty? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

0

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 23 czerwca 1999 r. II UKN 508/98 Przy ustalaniu wysokości renty wyrównawczej (art. 444 § 2 KC) uwzględ- nia się także utraconą możliwość zwiększenia zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych. Przewodniczący: SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca), Sędziowie: SN Stefania Szymańska, SA Krystyna Bednarczyk. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 1999 r. sprawy z po- wództwa Zygmunta M., Edwarda L., Józefa K., Wiesława Ś., Zdzisława S. przeciwko J. Spółce Węglowej S.A. Kopalni Węgla Kamiennego „J.-M.” Ruch „J.” w J.Z. o rentę wyrównawczą, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego -Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 24 kwietnia 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 10 października 1997 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Jastrzę- biu Zdroju zasądził na rzecz powodów Zygmunta M., Edwarda L., Józefa K., Zdzisła- wa S. i Wiesława Ś. dalszą rentę wyrównawczą, powiększoną o kwoty należne z ty- tułu nieuwzględnienia dodatków „szkodliwych” oraz za pracę w niedzielę i święta, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 442 § 2 KC i opierając zasą- dzone kwoty na wyliczeniach strony pozwanej – J. Spółki Węglowej S.A., KWK „J.- M.” Ruch „J.” w J.Z.; powodowie wyliczeń tych nie kwestionowali. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośro- dek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 24 kwietnia 1996 r. oddalił apelację pozwanej spółki, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji, według których - gdyby powodowie nadal pracowali u pozwanej – otrzymywaliby takie świadczenia pieniężne, jak zatrudnieni tam pracownicy porównawczy. 2 Kasacja pozwanej zaskarża powyższy wyrok w całości, zarzucając naruszenie art. 442 § 2 KC. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja okazała się bezzasadna. Zgodnie z treścią przepisu art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie nieważności postępowania Sąd Najwyższy stwierdza, że kasacja, kwestionując uwzględnienie w rencie wyrównawczej dodatków za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia i za pracę w porze nocnej lub w święta, nie stawia zaskarżonemu wyro- kowi zarzutu naruszenia prawa procesowego, co oznacza, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi Sądów pierwszej i drugiej instancji. Sąd Rejonowy przesłuchał w charakterze strony dyrektora pozwanej na okoliczność elementów do- datkowych wynagrodzenia wyliczonych w zarobkach porównawczych i uzupełnił także [...] wyliczenie tych zarobków z uwzględnieniem dodatków szkodliwych, noc- nych i świątecznych [...], a Sąd drugiej instancji ustaleń tych nie zakwestionował, wy- rażając pogląd, że gdyby powodowie nadal pracowali u pozwanej – pracowaliby na takich stanowiskach, jakie pozwana wskazała wraz z wyliczeniami zarobków pra- cowników porównawczych. Hipoteza zatem, że gdyby powodowie nie doznali u poz- wanej uszczerbku na zdrowiu, kontynuowaliby zatrudnienie w takich warunkach, w jakich pracują wskazani pracownicy porównawczy i osiągali zarobki uwzględniające sporne dodatki, wynika z ustaleń faktycznych, tym więcej że sami powodowie w poz- wach nie przeprowadzili tego rodzaju wyliczeń, przerzucając je na stronę pozwaną. Przepis art. 444 § 2 KC nie ogranicza składników wynagrodzenia, a jego istotą jest wyrównanie szkody rentą z tytułu utraconej zdolności do pracy zarobkowej. Zdolność ta to także zdolność do osiągania zwiększonych zarobków z tytułu pracy w porze nocnej, w święta i w warunkach szkodliwych, gdyż brak jest podstaw do uznania, że gdyby powodowie bez przeszkód kontynuowali zatrudnienie to byliby wyłączeni z prac w godzinach nocnych, w święta czy w warunkach szkodliwych, gdyż na ich sta- nowiskach taki był proces pracy w kopalni. Dodatki te stanowiłyby zatem istotny element ich wynagrodzenia. Sąd Najwyższy nie dopatruje się zatem naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 444 § 2 KC, zaś z braku kasacyjnego zarzutu naruszenia przepisów 3 prawa procesowego, nie jest możliwe wykluczenie, by w razie kontynuacji zatrudnie- nia powodowie nie osiągali tych dodatków. Z powyższych względów Sąd Najwyższy w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI