II UKN 501/97

Wyrok z dnia 6 lutego 1998 r. II UKN 501/97 Pracownik, który w okresie pobierania zasiłku chorobowego podejmuje inną pracę zarobkową traci prawo do tego zasiłku (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.). Przewodniczący SSN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1998 r. sprawy z wniosku Jana K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z.G. o zasiłek chorobowy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 23 lipca 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze, wyrokiem z dnia 23 grudnia 1996 r. oddalił odwołanie Jana K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z.G. z dnia 30 maja 1996 r., którą odmówiono wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 5 września 1995 r. do dnia 31 października 1995 r., z uwagi na wykonywanie zatrudnienia i pobieranie wynagrodzenia w Spółce "G.T." oraz od decyzji z dnia 31 maja 1996 r. zobowiązują- cej Jana K. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 16.019 zł za okres od dnia 24 lipca 1995 r. do dnia 31 października 1995 r. Wyrokiem z dnia 23 lipca 1997 r. [...], Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Poznaniu oddalił apelację wnioskodawcy. Stan faktyczny sprawy, ustalony przez Sąd Wojewódzki i zaakceptowany - 2 - przez Sąd Apelacyjny przedstawiał się następująco: Jan K. od dnia 1 sierpnia 1991 r. do dnia 31 października 1995 r. był zatrud- niony w [...] Przedsiębiorstwie Inżynieryjnym "E." w S. w pełnym wymiarze czasu pracy, równocześnie od dnia 2 sierpnia 1993 r. na 1/4 etatu pracował w Spółce z o.o. "T.B.", a od dnia 1 sierpnia 1995 r. podjął pracę w Spółce z o.o. "G.T.". W okresie od dnia 24 lipca 1995 r. do dnia 31 października 1995 r. korzystał ze zwolnienia lekars- kiego w Spółce z o.o. "E." i pobierał zasiłek chorobowy, a od dnia 28 sierpnia 1995 r. do dnia 31 października 1995 r. pobrał zasiłek chorobowy, również w Spółce z o.o. "T.B." w Z.G. Łączna kwota zasiłku wyniosła w okresie od 24 lipca do 31 paździer- nika 1995 r. 16.019,93 zł. W okresie zasiłkowym skarżący podjął kolejną pracę od dnia 1 sierpnia 1995 r. w Spółce "G.T.", ponadto wykonywał pracę w Spółce "T.B." (od dnia 24 lipca do 27 sierpnia 1995 r.) za co otrzymywał wynagrodzenie, od które- go opłacono składki na ubezpieczenie społeczne. W tym czasie wykonywał czynno- ści należące do zakresu jego pracowniczych obowiązków. W kasacji od tego wyroku wnioskodawca wniósł o jego zmianę i uchylenie zaskarżonych decyzji ZUS oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku, zarzucając, że został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez "błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności przepisu art. 18 ust. 2 w związku z art. 55 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia spo- łecznego w razie choroby i macierzyństwa i § 13 ust. 2 zarządzenia MPPiSS z 30 listopada 1974 r. w sprawie kontroli wykorzystania zwolnień lekarskich, przez przy- jęcie, że lekarz który udzielił zwolnienia nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia wątp- liwości czy zwolnienie zostało wykorzystane zgodnie z jego celem i orzeczenie wbrew jednoznacznemu stanowisku lekarza, który stwierdził, że incydentalne czyn- ności wykonane przez Jana K. nie były czynnościami uciążliwymi, nie wpłynęły na przedłużenie niezdolności do pracy i nie były niezgodne z celem zwolnienia". Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: W uzasadnieniu kasacji zakwestionowane zostały ustalenia Sądów obu ins- - 3 - tancji oraz dokonana ocena przeprowadzonych dowodów. Zgodnie z przepisem art. 393 11 KPC Sąd Najwyższy jest związany granicami kasacji, tj. jej podstawami i wnios- kami; wyjątkiem od tej zasady jest stwierdzenie nieważności postępowania. Wobec niewskazania w kasacji podstawy z przepisu art. 393 1 pkt 2 KPC (naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy), zarzutów zawartych w jej uzasadnieniu, kwestionujących ustalenia Sądu Apelacyjnego bez powołania jakiegokolwiek przepisu postępowania naruszonego tym wyrokiem, Sąd Najwyższy nie mógł brać pod uwagę. Orzecznictwo Sądu Naj- wyższego w tym zakresie jest jednolite i wielokrotnie już publikowane (por. np. pos- tanowienie z dnia 20 listopada 1996 r., I PKN 22/96, OSNAPiUS 1997 nr 5 poz. 74, wyrok z dnia 21 marca 1997 r, I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22 poz. 436, notka - OSNAPiUS 1997 nr 19 poz. 379). Kognicja Sądu Najwyższego, jako kasacyjnego, jest więc ograniczona do rozpoznania wskazanej podstawy kasacyjnej - naruszenia prawa materialnego. Zgodnie z powołanym, jako podstawa kasacyjna przepisem art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpie- czenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30 poz. 143 ze zm.) zwanej dalej ustawą zasiłkową, okoliczności powodujące utratę przez pracownika prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia ustala się w trybie przewidzianym w art. 55 ust. 2. Ten przepis natomiast stanowi, że zakład pracy oraz organy ubezpieczeń społecznych są uprawnione do kontrolowania, czy pracownicy wykorzystują zwolnienia od pracy zgodnie z ich celem. Treść uzasadnienia kasacji wskazuje natomiast, że upatruje on naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia traci pracownik wykonujący w czasie zwolnienia lekarskiego od pracy inną pracę zarobkową lub uciążliwe czynności mogące przedłużyć okres niezdolności do pracy albo wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Kolejny przepis, wskazany przez wnoszącego kasację jako podstawa kasacyjna, to § 13 ust. 2 zarządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 30 grudnia 1974 r. (a nie jak mylnie wskazano, z 30 listopada 1974 r.) w sprawie kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy (M.P. Nr 42, poz. 263) zwanego dalej zarządzeniem. Stosownie do tego przepisu wątpliwości, czy czynności wykonywane przez pracownika (korzystającego ze zwolnienia lekarskiego) - 4 - są czynnościami uciążliwymi, mogącymi przedłużyć okres niezdolności do pracy, oraz czy naruszenie przez pracownika wskazań lekarskich traktować należy jako wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem, rozstrzyga lekarz, który udzielił tego zwolnienia, wpisując swoją opinię do karty choroby. Fakt, że wnioskodawca w okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego od pracy w spornym okresie pobierał zasiłek chorobowy z przedsiębiorstwa "E." a wynagrodzenie za pracę ze spółki "T.- B." oraz od 1 sierpnia 1995 r. również ze spółki "G.T." jest poza sporem. Wnoszący kasację pomija fakt, że przepis art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej wskazuje trzy sytuacje uzasadniające utratę prawa do zasiłku chorobowego. Zgodnie bowiem z tym przepisem prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia traci pra- cownik, który w czasie zwolnienia lekarskiego od pracy: 1) wykonuje inną pracę za- robkową lub 2) uciążliwe czynności mogące przedłużyć okres niezdolności do pracy albo 3) wykorzystuje zwolnienie od pracy niezgodnie z jego celem. Bezprzedmiotowe jest powołanie się w kasacji na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 1995 r., II UZP 38/94 (OSNAPiUS 1995 nr 11 poz. 135). Jest poza sporem, że lekarz udzielający wnioskodawcy zwolnienia od pracy w przedsiębiorstwie "E." nie wiedział nic o wykonywaniu przez wnioskodawcę pracy w innych zakładach i nie wpisał do karty choroby opinii, że niezdolność do pracy wnioskodawcy dotyczy, tylko pracy wykonywanej w tym przedsiębiorstwie względnie, że praca wykonywana w innych zakładach pracy nie jest przeciwwskazana. Podstawą prawną wydania zaskarżonego wyroku była pierwsza sytuacja przewidziana w art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a mianowicie fakt podjęcia przez wnioskodawcę dodatkowej pracy podczas korzystania ze zwolnienia lekarskiego. W uzasadnieniu powołanej uchwały wyraźnie Sąd Naj- wyższy stwierdził, że pozostawia poza rozważaniami sytuację, w której "pracownik korzystający ze zwolnienia lekarskiego w czasie jego trwania podejmuje inną pracę zarobkową, poza dotychczasowym zakładem pracy." Skład rozstrzygający kasację w niniejszej sprawie podziela wykładnię prze- pisu art. 18 ustawy zasiłkowej oraz jej art. 55 ust. 2 w związku z § 13 ust. 2 zarzą- dzenia, dokonaną w powołanej uchwale i nie widzi potrzeby jej powtarzania, zwłasz- cza, że uchwała wraz z uzasadnieniem zawierają treść przeciwną poglądowi pre- zentowanemu w kasacji. Również drugie, z powołanych w kasacji orzeczeń Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 23 października 1991 r., II URN 71/91, OSNCP 1992 z - 5 - 11 poz. 209) jest bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie, skoro dotyczyło pracownika korzystającego wprawdzie ze zwolnienia lekarskiego lecz wykonującego pracę w tym zakładzie, z którego pobierał zasiłek chorobowy, podobnie jak powołany wyrok Sądu Apelacyjnego wydany na tle sporu, czy praca wykonywana w innych okolicznościach niż umowa o pracę, stanowiła czynności sprzeczne z celem zwolnienia (vide uza- sadnienie wyroku). Jak już wyżej wspomniano, jeżeli kasacja oparta jest jedynie na zarzucie na- ruszenia prawa materialnego, Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym ustalonym przez Sądy obu instancji, a wynikającymi z ich uzasadnień. Wobec braku wskazania podstawy kasacyjnej z art. 393 1 pkt 2 KPC Sąd Najwyższy - jak to wyżej wspomniano - nie rozpatrywał zarzutów zawartych w uzasadnieniu kasacji, kwestio- nujących ustalenia faktyczne zaskarżonego wyroku. Dokonując więc oceny zasad- ności zarzutu naruszenia prawa materialnego w rozpatrywanej sprawie Sąd Najwyż- szy nie dopatrzył się takiego naruszenia. Zaskarżony wyrok zawiera trafne rozstrzyg- nięcie merytoryczne. Sąd prawidłowo zastosował wskazane w uzasadnieniu przepisy prawa materialnego i prawidłowo je uzasadnił. Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstawa ka- sacyjnych, Sąd Najwyższy z mocy art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================