II UKN 50/96
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie, które oddaliło zażalenie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Kielcach. Sądy niższych instancji odrzuciły skargę ZUS o wznowienie postępowania w sprawie przyznania renty inwalidzkiej Zofii T., uznając, że nie spełnia ona wymogów art. 403 § 2 KPC, ponieważ zarzut błędu w ustaleniu stażu ubezpieczeniowego nie stanowi okoliczności, z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że sądy obu instancji popełniły uchybienie procesowe, rozpatrując skargę o wznowienie postępowania w świetle przepisów KPC, zamiast szczególnych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 80 ust. 2 pkt 2 tej ustawy stanowi podstawę do wznowienia postępowania, gdy z ujawnionych okoliczności wynika, że prawo do świadczeń nie istnieje lub świadczenia przysługują w niższej wysokości, i nie wymaga udowodnienia, że strona nie mogła skorzystać z tych okoliczności w poprzednim postępowaniu. Jest to uregulowanie bardziej liberalne, wynikające ze specyfiki uprawnień emerytalno-rentowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwego trybu postępowania przy wznowieniu spraw rentowych i emerytalnych, wskazanie na prymat przepisów szczególnych nad ogólnymi.
Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki tryb postępowania należy zastosować przy wznowieniu postępowania w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych, gdy organ rentowy stwierdzi, że prawo do świadczenia nie istnieje lub przysługuje w niższej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, gdy organ rentowy stwierdzi, że prawo do świadczenia nie istnieje lub że świadczenie przysługuje w niższej wysokości, należy stosować szczególne przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (art. 80 ust. 2 pkt 2), które mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kodeksu Postępowania Cywilnego (art. 403-416 KPC).
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji błędnie zastosowały przepisy KPC, nie uwzględniając szczególnego trybu wznowienia postępowania przewidzianego w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym. Przepis art. 80 ust. 2 pkt 2 ustawy jest bardziej liberalny i nie wymaga udowodnienia, że strona nie mogła skorzystać z nowych okoliczności w poprzednim postępowaniu.
Czy zarzut błędu w ustaleniu stażu ubezpieczeniowego stanowi okoliczność faktyczną, z której strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu w rozumieniu art. 403 § 2 KPC?
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście ogólnych przepisów KPC, zarzut błędu w ustaleniu stażu ubezpieczeniowego, który mógł być podniesiony w poprzednim postępowaniu, nie spełnia wymogów art. 403 § 2 KPC. Jednakże, w sprawach rentowych, zastosowanie ma art. 80 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć w ramach KPC taki zarzut mógłby nie być podstawą do wznowienia, to specyfika prawa ubezpieczeń społecznych i szczególne przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pozwalają na ponowne ustalenie prawa do świadczenia w oparciu o nowe dowody lub ujawnione okoliczności, bez tak rygorystycznych wymogów jak w KPC.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zofia T. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
u.z.e.p. art. 80 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Przepis ten stanowi podstawę do wznowienia postępowania, gdy z ujawnionych dowodów lub okoliczności wynika, że prawo do świadczeń nie istnieje lub że świadczenia przysługują w niższej wysokości. Jest to uregulowanie szczególne wobec KPC.
Pomocnicze
KPC art. 399-416
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólne przepisy dotyczące wznowienia postępowania, które nie mają zastosowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, gdy obowiązują przepisy szczególne.
KPC art. 403 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający przesłanki wznowienia postępowania, wymagający wykazania, że strona nie mogła skorzystać z nowych okoliczności lub dowodów w poprzednim postępowaniu. W sprawach rentowych stosuje się przepisy ustawy szczególnej.
u.z.e.p. art. 33 § ust. 2
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Dotyczy wymogów dotyczących okresów składkowych i nieskładkowych potrzebnych do nabycia prawa do renty.
Ustawa o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych art. 23 § ust. 1
Określa właściwość sądu pracy i ubezpieczeń społecznych jako organu odwoławczego od decyzji organu rentowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przez sądy niższych instancji przepisów KPC zamiast szczególnych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym do wznowienia postępowania w sprawie świadczeń rentowych. • Przepis art. 80 ust. 2 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jest podstawą do wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia braku prawa do świadczenia lub jego niższej wysokości, bez konieczności wykazywania, że strona nie mogła skorzystać z tych okoliczności w poprzednim postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji oparte na art. 403 § 2 KPC, zgodnie z którymi zarzut błędu w ustaleniu stażu ubezpieczeniowego nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ mógł być podniesiony wcześniej.
Godne uwagi sformułowania
Wznowienie postępowania w sprawach, w których okazało się, że prawo do świadczenia emerytalno-rentowego nie istnieje lub że świadczenie przysługuje w niższej wysokości, następuje w trybie art. 80 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (...), będącego przepisem szczególnym wobec art. 399-416 KPC. • Uchybienie to nie polegało jednak - wbrew sugestiom skargi - na błędnej wykładni art. 403 § 2 KPC (...). • Wspomniane wcześniej uchybienie procesowe polegało natomiast na rozpatrywaniu skargi o wznowienie postępowania rentowego w świetle przepisów kodeksu postępowania cywilnego, zamiast przepisów ustawy o z.e.p. • Jest to więc uregulowanie bardziej liberalne od przyjętego w kodeksie postępowania cywilnego, co wiąże się z charakterem uprawnienia emerytalno-rentowego (...).
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Maria Tyszel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwego trybu postępowania przy wznowieniu spraw rentowych i emerytalnych, wskazanie na prymat przepisów szczególnych nad ogólnymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest stosowanie właściwych przepisów proceduralnych, zwłaszcza gdy istnieją przepisy szczególne. Pokazuje też, że prawo do świadczeń społecznych może być dochodzone w sposób bardziej liberalny niż sugerują ogólne zasady KPC.
“Czy przepisy ogólne KPC zawsze obowiązują? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy liczy się ustawa szczególna w sprawach rentowych.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.