II UKN 499/97

Sąd Najwyższy1998-02-06
SAOSubezpieczenia społecznerenty i emeryturyŚrednianajwyższy
renta inwalidzkaubezpieczenie społeczneustalenie inwalidztwaterminyprawo pracybezrobocieSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu niższej instancji w sprawie o rentę inwalidzką, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy w celu dokładnego ustalenia daty powstania inwalidztwa.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania Stanisławowi Z. renty inwalidzkiej z powodu niemożności ustalenia daty powstania inwalidztwa. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację Ministra Sprawiedliwości, uchylił wyrok sądu niższej instancji. Kluczowe było ustalenie, czy inwalidztwo powstało w okresie objętym ochroną prawną, tj. w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Stanisław Z. został pozbawiony renty inwalidzkiej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z powodu braku możliwości ustalenia daty powstania inwalidztwa. Obwodowa Komisja Lekarska zaliczyła go do III grupy inwalidów, ale nie określiła daty. Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie wnioskodawcy. Minister Sprawiedliwości wniósł kasację, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów dotyczących powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od jego ustania, a także w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Sąd Najwyższy uznał, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, zwłaszcza w kontekście daty powstania inwalidztwa (maj 1995 r.) i okresu 18 miesięcy od ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych (do maja 1995 r.). Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując uzupełnienie dowodów w celu precyzyjnego ustalenia, czy inwalidztwo powstało w wymaganym terminie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, warunek ten jest spełniony w takich przypadkach.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz art. 6 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, wskazując, że inwalidztwo powstałe w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub w ciągu 18 miesięcy po jego ustaniu jest traktowane jako powstałe w okresie ochronnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
Stanisław Z.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C.instytucjaorgan rentowy
Minister Sprawiedliwościorgan_państwowywnoszący kasację
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyuczestnik postępowania

Przepisy (4)

Główne

u.z.e.p.i.r. art. 32

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

Określa warunki przyznania renty inwalidzkiej, w tym wymóg powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od jego ustania.

u.r.e.i.r. art. 6 § ust. 2

Ustawa o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw

Precyzuje, że warunek powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od jego ustania uważa się za spełniony, jeżeli inwalidztwo powstało m.in. w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub w ciągu 18 miesięcy po ustaniu prawa do tego zasiłku.

Pomocnicze

KPC art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny dowodów przez sąd.

Ustawa o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw art. 12 § ust. 1 i 2

Prawdopodobnie dotyczy przepisów przejściowych lub proceduralnych związanych z kasacją.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe ustalenie daty powstania inwalidztwa przez sąd niższej instancji. Niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących okresu ochronnego po ustaniu zatrudnienia, w tym w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Godne uwagi sformułowania

warunek powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia uważa się za spełniony, jeżeli inwalidztwo powstało w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub w ciągu 18 miesięcy po ustaniu prawa do tego zasiłku rażąco narusza powołane w kasacji przepisy prawa sprawy nie można uznać za wyjaśnioną do stanowiącego rozstrzygnięcia

Skład orzekający

Maria Tyszel

przewodniczący

Jerzy Kuźniar

sędzia

Stefania Szymańska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do renty inwalidzkiej w przypadku powstania inwalidztwa po ustaniu zatrudnienia, w szczególności w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z 1998 roku; przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych mogły ulec zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych ze względu na interpretację przepisów dotyczących okresu ochronnego przy ustalaniu prawa do renty inwalidzkiej.

Kiedy inwalidztwo powstałe po utracie pracy daje prawo do renty? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 6 lutego 1998 r. II UKN 499/97 Warunek powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia uważa się za spełniony, jeżeli inwalidztwo powstało w czasie pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub w ciągu 18 miesię- cy po ustaniu prawa do tego zasiłku. Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Stefania Szymańska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1998 r. sprawy z wniosku Stanisława Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o rentę inwalidz- ką, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 10 maja 1996 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu- Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 26 stycznia 1996 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. odmówił Stanisławowi Z. renty inwalidzkiej z tego powodu, że nie można było ustalić daty powstania inwalidztwa. Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwa- lidztwa i Zatrudnienia w D. w dniu 16 stycznia 1996 r. rozpoznając miażdżycę tętnic kończyn dolnych zaliczyła wnioskodawcę do III grupy inwalidów i stwierdziła, że daty powstania inwalidztwa nie można ustalić. Wnioskodawca po wyczerpaniu zasiłku dla bezrobotnych z dniem 9 listopada 1993 r. nie podjął pracy, dlatego nie ustalono in- walidztwa przed upływem 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Sąd Wojewódzki rozpoznając sprawę na skutek odwołania wnioskodawcy do- puścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy na okoliczność daty powstania in- - 2 - walidztwa. Biegły specjalista w zakresie chirurgii i chorób naczyń dr P.P., po zbada- niu wnioskodawcy w dniu 14 marca 1996 r. rozpoznał miażdżycową niedrożność udowopodkolanową, prawostronną ze znacznym niedokrwieniem kończyny i stwier- dził istnienie inwalidztwa III grupy z powodu ostrego niedokrwienia kończyny w maju 1995 r., natomiast specjalista z zakresu interny dr M.B. nie stwierdziła inwalidztwa z powodu innych chorób. Na tej podstawie Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z 10 maja 1996 r. oddalił odwołanie wniosko- dawcy. Od wyroku tego wniósł kasację Minister Sprawiedliwości. Zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) oraz art. 233 § 1 KPC, a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej i powołując się na art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upad- łościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyj- nego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189 ze zm.), Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wy- roku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego istotnie rażąco narusza powołane w kasacji przepisy prawa, ponieważ sprawy nie można uznać za wyjaśnioną do sta- nowczego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zao- patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) renta inwalidzka przysługuje pracownikowi, który ma wymagany okres zatrudnienia i stał się inwalidą w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrud- nienia, przy czym w myśl art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewa- loryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektó- rych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) warunek powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia uważa się za speł- - 3 - niony, jeżeli inwalidztwo powstało między innymi w czasie pobierania zasiłku dla bez- robotnych lub w ciągu 18 miesięcy po ustaniu prawa do tego zasiłku. Biegły z za- kresu chirurgii naczyniowej w opinii z dnia 14 marca 1995 r. stwierdził istnienie inwa- lidztwa od maja 1995 r., bez bliższego określenia tej daty. W odwołaniu do Sądu wnioskodawca podał, że przebywał w Szpitalu od 11 do 23 maja 1995 r. i od 8 do 19 grudnia 1995 r. W świetle powołanych przepisów wnioskodawca mógłby nabyć prawo do renty inwalidzkiej, gdyby inwalidztwo powstało w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 9 listopada 1993 r., tj. do 9 maja 1995 r. włącznie, czego Sąd Wojewódzki nie uwzględnił przy rozstrzygnięciu i nie wyjaśnił bliżej daty powstania inwalidztwa. Zachodzi więc potrzeba uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia materiału dowodowego. W ponownym postępowaniu Sąd Wojewódzki przeprowadzi dowód z historii choroby z okresu pobytu wnioskodawcy w szpitalu od 11 do 23 maja oraz od 5 do 19 grudnia 1995 r., po czym zasięgnie od biegłego chirurga opinii uzupełniającej na okoliczność, czy można przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem, że wnioskodawca stał się inwalidą do dnia 9 maja 1995 r., tj. w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, co w przypadku opinii pozytywnej uza- sadniałoby prawo do renty inwalidzkiej. Niewyjaśnienie tej kwestii stanowi rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów prawa, gdyż przedwcześnie wnioskodawca został pozbawiony prawa do tego świadczenia, a także interesu Rzeczypospolitej Polskiej. W interesie Państwa leży bowiem troska o wnikliwe rozpatrywanie spraw w celu realizacji praw zagwarantowanych przepisami. Z tych powodów kasacja i jej wniosek zasługują na uwzględnienie mimo upływu terminu zakreślonego przepisem art. 421 § 1 KPC w związku z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI