II UKN 439/98

Wyrok z dnia 4 lutego 1999 r. II UKN 439/98 Nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na sporne między stronami okoliczności, uzasadnia zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC i pozwala na przyjęcie, że powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2 KPC). Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Teresa Romer, Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 1999 r. sprawy z wniosku Towarzystwa Wiedzy Powszechnej-Oddziału Regionalnego w S. przeciwko Zakła- dowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o składki na ubezpieczenie spo- łeczne, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 27 października 1997 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił odwołanie Towarzystwa Wiedzy Pow- szechnej Oddziału Regionalnego w S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych- Oddziału w S. z dnia 21 kwietnia 1997 r., którą obciążono wnioskodawcę obo- wiązkiem opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne A.R. za okres od lipca 1996 r. do stycznia 1997 r., po ustaleniu, że umowa łącząca Towarzystwo i A.R. jest umową o pracę. W ocenie Sądu zawarta przez strony umowa określająca rodzaj pracy, miejsce jej wykonania, termin rozpoczęcia i wynagrodzenie, niezależnie od nazwy, jest umową o pracę w rozumieniu art. 29 KP. 2 Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Lublinie, który oddalił apelację wnioskodawcy [...]. Powyższy wyrok zaskarżyło kasacją TWP Oddział Regionalny w S. i zarzu- cając naruszenie prawa materialnego - art. 22 § 1 KP i art. 750 KC - przez przyjęcie, że strony były związane umową o pracę a nie umową zlecenia oraz naruszenie prawa procesowego - art. 233 KPC - przez pominięcie zeznań Prezesa Towarzystwa „i tym samym nie zebranie podstawowych materiałów dowodowych”, wniosło o jego uchylenie, „jak również wyroku Sądu Wojewódzkiego”. W ocenie skarżącego, przyj- mując istnienie między stronami stosunku pracy, Sądy „orzekły tak jakby istniało do- mniemanie prawne, że stosunek łączący osobę prawną z osobą fizyczną jest zawsze stosunkiem pracy”. Pomijając nadto wnioskowany dowód, Sądy bezpodstawnie przyjęły, że A.R. był podporządkowany Prezesowi zarządu TWP, który - w ich ocenie - był kierownikiem zakładu pracy. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Ustalenia jakie poczynił w sprawie Sąd Apelacyjny (akceptując stanowisko Sądu pierwszej instancji) w przedmiocie rodzaju umowy łączącej A.R. z Oddziałem Regionalnym TWP w S. są przedwczesne i jako takie nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Przepis art. 233 § 1 KPC statuujący zasadę swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, zobowiązuje jednocześnie sąd orzekający „do wszechstron- nego rozważenia zebranego materiału” przy założeniu, że materiał ten jest wyczer- pujący. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie czy umowy łączące A.R. z TWP miały charakter umów o pracę w rozumieniu art. 22 KP czy też umów cywilnoprawnych (art. 734 i 750 KC). Sama treść tych umów, podobnie jak i ich nazwa, mimo że istotne, nie mogą być uznane za przesądzające, bez prze- prowadzenia dalszych dowodów w szczególności dla stwierdzenia występowania tzw. podległości służbowej (podporządkowania) po stronie A.R. Stanowisko Sądu Apelacyjnego, że Prezes Zarządu sprawuje kierownictwo stowarzyszenia i w związku z tym jest przełożonym zatrudnionych pracowników, nie może być podzielone, nie znajduje bowiem oparcia w statucie stowarzyszenia, który nie był przedmiotem oceny Sądu, co trafnie podnosi kasacja. Należy zwrócić uwagę, że już w apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji, zawarty był wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka 3 Mieczysława I. dla ustalenia „stosunków łączących A.R. z władzami Oddziału”, stąd też pominięcie tego dowodu może być oceniane jako prowadzące do naruszenia art. 382 KPC. W ocenie Sądu Najwyższego nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na sporne między stronami okoliczności, uzasadnia zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC i pozwala na przyjęcie, że powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2 KPC). Wskazane braki w postępowaniu dowodowym uzasadniają też zarzut naru- szenia prawa materialnego, jego bowiem zastosowanie do niepełnego materiału do- wodowego nie może być uznane za właściwe jako przedwczesne. Jedną z cech od- różniających stosunek pracy od stosunków cywilno-prawnych jest wykonywanie przez pracownika określonego rodzaju pracy na rzecz i pod kierunkiem pracodawcy (art. 22 KP). To podporządkowanie - w sensie jego istnienia - nie zostało w sprawie wyjaśnione, odmienne więc stanowisko Sądu, jako przedwczesne, nie może być uznane za trafne. Wszystko to czyni kasację usprawiedliwioną, co mając na względzie orzeczo- no jak w sentencji po myśli art. 393 13 § 1 KPC. ========================================