II UKN 439/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z kasacji Towarzystwa Wiedzy Powszechnej-Oddziału Regionalnego w S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. dotyczącej składek na ubezpieczenie społeczne. Spór wynikał z decyzji ZUS obciążającej TWP obowiązkiem opłacenia składek za A.R. za okres od lipca 1996 r. do stycznia 1997 r., po ustaleniu, że umowa łącząca TWP z A.R. jest umową o pracę. Sądy niższych instancji (Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oraz Sąd Apelacyjny w Lublinie) podzieliły stanowisko ZUS, uznając umowę za umowę o pracę w rozumieniu Kodeksu Pracy, niezależnie od jej nazwy. Kasacja zarzucała naruszenie prawa materialnego (art. 22 § 1 KP i art. 750 KC) przez błędne zakwalifikowanie umowy jako umowy o pracę zamiast umowy zlecenia, a także naruszenie prawa procesowego (art. 233 KPC) przez pominięcie istotnych dowodów, w tym zeznań Prezesa Towarzystwa. Sąd Najwyższy uznał, że ustalenia sądów niższych instancji w przedmiocie rodzaju umowy są przedwczesne z powodu nieprzeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego. Podkreślono, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy występowało podporządkowanie pracownicze, czego sądy nie wyjaśniły. Pominięcie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka w tej kwestii zostało uznane za naruszenie art. 382 KPC. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Lublinie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie charakteru stosunku prawnego (umowa o pracę vs. umowa cywilnoprawna) na podstawie całokształtu okoliczności, w tym istnienia podporządkowania pracowniczego, oraz znaczenie wyczerpującego postępowania dowodowego dla prawidłowego zastosowania prawa materialnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stosunku pracy w kontekście działalności stowarzyszenia i umowy z osobą fizyczną. Kluczowe jest indywidualne ustalenie stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa między stowarzyszeniem a osobą fizyczną, określająca rodzaj pracy, miejsce wykonania, termin rozpoczęcia i wynagrodzenie, jest umową o pracę w rozumieniu art. 22 Kodeksu Pracy, czy umową cywilnoprawną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sądy niższych instancji uznały ją za umowę o pracę. Sąd Najwyższy uznał, że ustalenia w tym zakresie są przedwczesne z powodu nieprzeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sama treść i nazwa umowy nie są decydujące. Kluczowe jest ustalenie istnienia podporządkowania pracowniczego, co wymagało przeprowadzenia dalszych dowodów, w tym przesłuchania świadków i analizy statutu stowarzyszenia.
Czy nieprzeprowadzenie przez sąd wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia charakteru umowy (o pracę czy cywilnoprawnej) stanowi naruszenie art. 233 § 1 KPC i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na sporne okoliczności uzasadnia zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2 KPC).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 KPC) wymaga wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Pominięcie istotnych dowodów, które mogłyby wyjaśnić kluczowe kwestie (jak podporządkowanie), prowadzi do naruszenia tej zasady i może skutkować uchyleniem orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Towarzystwo Wiedzy Powszechnej-Oddział Regionalny w S. | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| A.R. | osoba_fizyczna | pracownik (potencjalny) |
Przepisy (7)
Główne
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów wymaga wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na sporne okoliczności stanowi naruszenie tego przepisu.
KPC art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie orzeczenia następuje, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
KP art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
KPC art. 393 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy orzeka w przedmiocie kasacji na posiedzeniu niejawnym lub na rozprawie, a po rozpoznaniu kasacji uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi właściwemu.
Pomocnicze
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jest obowiązany przeprowadzić rozprawę, na której może przeprowadzić dowody lub zlecić ich przeprowadzenie.
KC art. 734
Kodeks cywilny
Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
KC art. 750
Kodeks cywilny
Przepisy o zleceniu stosuje się do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na sporne okoliczności, w tym w zakresie podporządkowania pracowniczego. • Naruszenie art. 233 § 1 KPC przez nie wszechstronne rozważenie zebranego materiału dowodowego. • Pominięcie istotnego wniosku dowodowego (przesłuchanie świadka).
Godne uwagi sformułowania
Nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego na sporne między stronami okoliczności, uzasadnia zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC i pozwala na przyjęcie, że powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2 KPC). • Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie czy umowy łączące A.R. z TWP miały charakter umów o pracę w rozumieniu art. 22 KP czy też umów cywilnoprawnych (art. 734 i 750 KC). • Sama treść tych umów, podobnie jak i ich nazwa, mimo że istotne, nie mogą być uznane za przesądzające, bez przeprowadzenia dalszych dowodów w szczególności dla stwierdzenia występowania tzw. podległości służbowej (podporządkowania) po stronie A.R. • To podporządkowanie - w sensie jego istnienia - nie zostało w sprawie wyjaśnione, odmienne więc stanowisko Sądu, jako przedwczesne, nie może być uznane za trafne.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Romer
członek
Stefania Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru stosunku prawnego (umowa o pracę vs. umowa cywilnoprawna) na podstawie całokształtu okoliczności, w tym istnienia podporządkowania pracowniczego, oraz znaczenie wyczerpującego postępowania dowodowego dla prawidłowego zastosowania prawa materialnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania stosunku pracy w kontekście działalności stowarzyszenia i umowy z osobą fizyczną. Kluczowe jest indywidualne ustalenie stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje częsty problem rozróżnienia między umową o pracę a umową cywilnoprawną, co ma istotne konsekwencje dla pracodawców i pracowników. Podkreśla wagę prawidłowego postępowania dowodowego.
“Czy umowa zlecenia to zawsze umowa o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.