II UKN 430/99

Wyrok z dnia 28 marca 2000 r. II UKN 430/99 Orzeczenie lekarskie wydane przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych, stwierdzające stopień uszczerbku na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy, nie jest wiążące dla pracodawcy. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2000 r. sprawy z powódz- twa Mirosława J. przeciwko Państwowemu Przedsiębiorstwu Użyteczności Publicznej „Poczta Polska” Urzędowi Przewozu Poczty w B. o odszkodowanie, na skutek kasa- cji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Katowicach z dnia 8 kwietnia 1999 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowe- go-Sądu Pracy w Bytomiu z dnia 8 października 1998 r. [...] i sprawę przekazał te- muż Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach pos- tępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 8 października 1998 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w By- tomiu zasądził od pozwanego Państwowego Przedsiębiorstwa Użyteczności Publicz- nej Poczta Polska, Urzędu Przewozu Poczty w B. na rzecz powoda Mirosława J. kwotę 5935 zł z ustawowymi odsetkami, tytułem jednorazowego odszkodowania za stwierdzony prawomocnym orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia (OKiZ) [...] w T.G. z dnia 3 lipca 1997 r. 25% uszczerbek na zdrowiu, wywołany skutkami wypadku przy pracy w dniu 15 kwietnia 1994 r. Cha- rakter zdarzenia jako wypadku przy pracy został ustalony – na podstawie opinii leka- rzy, biegłych sądowych – wyrokami Sądu Rejonowego w Bytomiu z dnia 16 stycznia 1997 r. [...] oraz Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 15 maja 1997 r. [...]. Sąd 2 stwierdził, że rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz.U. Nr 36, poz. 199) nie przewiduje możliwości odwoływania się pracodawcy od orzeczenia OKiZ, odmowa więc wypłaty odszkodowania, ustalonego w oparciu o takie prawo- mocne orzeczenie, jest oczywiście nieuzasadniona. Wyliczając odszkodowanie na kwotę 5.935 zł Sąd wziął pod uwagę określoną na 237,40 zł wysokość odszkodowa- nia za każdy procent uszczerbku na zdrowiu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd powołał art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób. zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Stanowisko to w pełni podzielił Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Katowicach i oddalił apelację pozwanego (wyrok z dnia 8 kwietnia 1999 r. [...]). Powyższy wyrok zaskarżył kasacją pozwany i zarzucając „naruszenie prawa materialnego (art. 3931 pkt 1 KPC) a mianowicie art. 1 w związku z art. 476 § 1 pkt 3 KPC przez błędną jego wykładnię (...) oraz art. 1 w związku z art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. (...) przez ich niewłaściwe zastosowanie” oraz naruszenie przepisów postępowania „w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik sprawy” – art. 231 i 233 KPC – wniósł bądź to o zmianę wyroku i oddalenie powództwa, bądź też jego uchy- lenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Katowicach lub Sądowi Rejono- wemu w Bytomiu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania. Według skarżącego, w razie kwestionowania przez pracodawcę orzeczenia komisji lekarskiej (OKiZ ) w przedmiocie uszczerbku na zdrowiu i jego związku z wypadkiem przy pracy, sąd powszechny jest właściwy do rozpoznania sprawy i oceny zarzutów pracodawcy w związku „z zasadą dwuinstancyjności postępowania w sporach pra- cowniczych o jednorazowe odszkodowanie (...)”. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Wstępnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 316 § 1 KPC sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (obejmujący nie tylko ustalony stan faktyczny, ale także obowiązujące prawo). Oznacza to w tej sprawie, że w chwili wyrokowania przez Sąd pierwszej i drugiej instancji – odpowied- 3 nio w dniu 8 października 1998 r. oraz 8 kwietnia 1999 r. – obowiązywała już ustawa z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. Nr 100, poz. 461), w której w szczególności zmienione zostały dotychczasowe zasady orzekania o niezdolności do pracy. W miejsce dwuinstancyjnego postępowania „lekarskiego” (obwodowe i wojewódzkie komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia) wprowadzone zostało postę- powanie jednoinstancyjne, w którym ten nowy tryb jest realizowany przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działającego na podstawie rozporzą- dzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzeka- nia o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz.U. Nr 99, poz. 612). W tym sta- nie rzeczy bezprzedmiotowe jest ustosunkowywanie się do twierdzeń Sądu, iż w do- tychczasowym stanie prawnym, od orzeczenia obwodowej komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia orzekającej o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem, pracodawcy nie przysługiwało prawo wniesienia odwołania do komisji wojewódzkiej. Pomijając nietrafność tego stanowis- ka należy zauważyć, że postępowanie to (mające charakter postępowania przedsą- dowego) i jego reguły, nie mogą być uznawane za wiążące w postępowaniu sądo- wym. Stanowisko Sądu, że orzeczenie lekarskie (poprzednio OKiZ i WKiZ, obecnie lekarza orzecznika ZUS) stwierdzające stopień uszczerbku na zdrowiu jest wiążące dla pracodawcy, a tym bardziej dla sądu, jest zupełnie nieuzasadnione. Przepis § 16 ust. 1 rozporządzenia MPPiSS oraz MZiOS z 17 października 1975 r. wskazuje na obowiązek zakładu pracy wypłacenia pracownikowi we wskazanym terminie jednora- zowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy, o ile pracodawca nie kwestionuje tego orzeczenia, tak co do stopnia uszczerbku na zdrowiu, jak i jego związku z wypadkiem. W myśl § 20 ust. 1 tego rozporządzenia o ustaleniu lub odmowie odszkodowania pracodawca obowiązany jest powiadomić pisemnie osobę zainteresowaną, a w przypadku jeżeli odszkodowa- nia odmówiono, nadto pouczyć tę osobę o możliwościach odwoływania się do właś- ciwego sądu rozstrzygającego spory o roszczenia ze stosunku pracy (art. 262 KP w związku z art. 476 § 1 pkt 3 KPC). Pracownik kwestionujący stanowisko pracodawcy w przedmiocie odmowy wypłacenia jednorazowego odszkodowania, albo jego wyso- kość (wobec niezaakceptowania orzeczenia lekarza orzecznika o stopniu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu) może wytoczyć powództwo przeciwko praco- dawcy do właściwego sądu, ten zaś jest obowiązany na ogólnych zasadach wyni- 4 kających z przepisów KPC (Działu III. Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych) do rozpoznania sprawy i orzeczenia, po przepro- wadzeniu stosownego postępowania, o zasadności wytoczonego powództwa. Jest rzeczą oczywistą, że to „stosowne postępowanie” obejmuje odpowiednie postępo- wanie dowodowe, w tym również dowód z opinii biegłych (art. 278 i następne KPC). Przypomnienie tych dość oczywistych uwag jest konieczne wobec twierdzeń Sądu zawartych w zaskarżonym orzeczeniu. Gdy więc podniesione w kasacji zarzuty okazały się w pełni uzasadnione, należało uchylić zaskarżony wyrok oraz poprze- dzający go wyrok Sądu pierwszej instancji i sprawę przekazać temu Sądowi do po- nownego rozpoznania (art. 39313 § 1 KPC) i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 108 § 2 w związku z art. 39315 KPC). ========================================