II UKN 4/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Edward K. dochodził odszkodowania od Instytutu Technologicznego „B.” Spółki z o.o. w likwidacji z tytułu wypadku przy pracy z 17 kwietnia 1992 r. Po odmowie zapłaty zarówno przez pozwanego, jak i ZUS, powód wniósł pozew o ustalenie odpowiedzialnego za wypłatę odszkodowania. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej spółki kwotę 18.561,60 zł, uznając ją za uspołeczniony zakład pracy, mimo że nie podjął obligatoryjnych czynności wyjaśniających. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej. W kasacji pozwana zarzuciła naruszenie prawa procesowego (art. 468 KPC) poprzez brak czynności wyjaśniających, co miało pozbawić ją możliwości obrony, oraz naruszenie prawa materialnego przez błędne uznanie jej za uspołeczniony zakład pracy. Sąd Najwyższy oddalił kasację. Stwierdził, że podjęcie czynności wyjaśniających nie jest obligatoryjne, a ich ocena należy do sądu, a ich zaniechanie nie pozbawiło strony możliwości obrony. Podkreślono, że zasada kontradyktoryjności wymaga aktywnego działania stron. Sąd Najwyższy potwierdził również, że spółka z o.o., w której ponad 50% kapitału posiada jednoosobowa spółka Skarbu Państwa, jest uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia uspołecznionego zakładu pracy w kontekście ustawy wypadkowej oraz zakresu stosowania art. 468 KPC i art. 477¹ KPC.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 90. XX wieku, choć zasady interpretacji przepisów procesowych i materialnych mogą być nadal aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zaniechanie przez sąd pierwszej instancji przeprowadzenia czynności wyjaśniających przewidzianych w art. 468 § 1 KPC, w sytuacji gdy powód nie sformułował precyzyjnie swojego żądania, stanowi naruszenie prawa do obrony pozwanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zaniechanie tych czynności nie spowodowało pozbawienia strony pozwanej możliwości obrony jej praw, ponieważ podjęcie tych czynności nie jest obligatoryjne, a ocena ich celowości należy do sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podzielił pogląd Sądu Apelacyjnego, że celem czynności wyjaśniających jest usprawnienie postępowania, a ich zaniechanie nie pozbawia strony możliwości obrony, zwłaszcza w kontekście zasady kontradyktoryjności i aktywnego działania stron w procesie.
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w której ponad 50% kapitału zakładowego posiada jednoosobowa spółka Skarbu Państwa, jest uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w której 70% udziałów posiada jednoosobowa spółka Skarbu Państwa, jest uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym pojęcie uspołecznionego zakładu pracy, mimo zmian legislacyjnych, zachowano w prawie ubezpieczeń społecznych i ustawie wypadkowej. Kryterium decydującym jest przeważający udział mienia państwowego w kapitale zakładowym.
Jak należy interpretować art. 477¹ § 1 KPC, który stanowi, że sąd orzeka o roszczeniach wynikających z faktów przytoczonych przez pracownika, nawet jeśli nie były objęte jego żądaniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis ten jest obowiązkiem i uprawnieniem sądu, skierowanym do wszystkich uczestników postępowania, a pracodawca musi liczyć się z możliwością jego zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odrzucił pogląd, że przepis ten jest skierowany wyłącznie do sądu i nakłada na niego obowiązek domyślania się żądań powoda. Podkreślono, że sąd jest związany podstawą faktyczną, ale może orzec o czymś innym lub więcej niż żądał pracownik, a pracodawca musi być świadomy tej możliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Edward K. | osoba_fizyczna | powód |
| Instytut Technologiczny „B.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji | spółka | pozwany |
| Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu | instytucja | sąd niższej instancji |
| Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu | instytucja | sąd niższej instancji |
| Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kluczborku | instytucja | sąd niższej instancji |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń Społecznych S.A. | instytucja | udziałowiec pozwanego |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ ubezpieczeniowy |
Przepisy (14)
Główne
ustawa wypadkowa art. 32 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Definiuje uspołeczniony zakład pracy jako podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania.
KPC art. 477¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd orzeka o roszczeniach wynikających z faktów przytoczonych przez pracownika, nawet jeśli nie były objęte żądaniem.
Pomocnicze
KPC art. 468 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podjęcie czynności wyjaśniających nie jest obligatoryjne, a ocena ich celowości należy do sądu.
KPC art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód nie miał interesu prawnego w żądaniu ustalenia, gdy mógł domagać się zapłaty odszkodowania.
ustawa wypadkowa art. 9
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
ustawa wypadkowa art. 10
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
ustawa wypadkowa art. 11
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
ustawa wypadkowa art. 8 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
KPC art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada kontradyktoryjności, odpowiedzialność stron za dowody.
KPC art. 210
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo do obrony, składanie wniosków i twierdzeń.
KPC art. 217
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo do obrony, przedstawianie dowodów.
KPC art. 393¹ § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393¹ § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 393¹²
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niepodjęcie przez sąd pierwszej instancji czynności wyjaśniających nie pozbawiło strony możliwości obrony. • Spółka z o.o. z przeważającym udziałem Skarbu Państwa jest uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej. • Art. 477¹ § 1 KPC jest obowiązkiem i uprawnieniem sądu, a pracodawca musi liczyć się z jego zastosowaniem.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw w następstwie naruszenia art. 468 § 1 i § 2 ust. 1, art. 210 oraz 217 KPC. • Naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że pozwany jest uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu art. 32 ustawy wypadkowej.
Godne uwagi sformułowania
podjęcie czynności wyjaśniających, przewidzianych w art. 468 § 1 KPC nie jest obligatoryjne. Ocena celowości ich przeprowadzenia należy do sądu orzekającego. • spółka kapitałowa, w której ponad 50% kapitału objęła jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa, jest uspołecznionym zakładem pracy, obowiązanym do zapłaty odszkodowania wypadkowego. • zasada kontradyktoryjności wymaga czynnego działania w procesie obu stron, zarówno powoda jak i pozwanego, zgodnie z art. 232 KPC, a na sąd nakłada obowiązek przeciwdziałania przewlekaniu postępowania.
Skład orzekający
Maria Tyszel
przewodniczący-sprawozdawca
Roman Kuczyński
członek
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia uspołecznionego zakładu pracy w kontekście ustawy wypadkowej oraz zakresu stosowania art. 468 KPC i art. 477¹ KPC."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z lat 90. XX wieku, choć zasady interpretacji przepisów procesowych i materialnych mogą być nadal aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnych związanych z wypadkami przy pracy i odpowiedzialnością pracodawcy, a także interpretacji pojęcia 'uspołecznionego zakładu pracy', co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy sąd musi pytać o wszystko? Sąd Najwyższy o obowiązkach procesowych i odpowiedzialności pracodawcy za wypadek przy pracy.”
Dane finansowe
WPS: 18 561,6 PLN
odszkodowanie: 18 561,6 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.